Армен Терзян: Американдық футбол төрешісінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Армен Терзиан (1915–1989) – американдық армян футбол төрешісі. Ол Ұлттық футбол лигасының (NFL) төрешісі болды және алаңдағы төреші қызметін атқарды, 23 нөмірлі форма киді.

Мансап

Армен 1967 жылғы 17 қыркүйекте Тулан стадионында Лос-Анджелес Рамс командасына қарсы Нью-Орлеанс Сентс командасының алғашқы ресми маусымдық ойынында алаң төрешісі болды. Терзиан Джон Гиллиам 94 ярдтан бастапқы соққыны қайтарғанда Сентс командасының алғашқы тачдаунын тіркеді. Терзиан желтоқсан айында Метрополитен стадионында Миннесота Викингс пен келуші Даллас Каубоис командалары арасындағы NFC дивизиондық плей-офф ойынын басқарды. Каубойлардың соңғы сәтте жасаған "Асыл Мария" пасын, мүмкін, "Қозғалысқа кедергі келтіргені" үшін тоқтатуға болатын еді, ашуланған жанкүйер виски бөтелкесін лақтырып, Терзианның маңдайына тиді. Армен қысқа уақытқа есінен танып, бірақ тігіс салу қажет болмады. Терзиан маңдайына үлкен ақ бинт байлап, ойынның соңғы секундтарында жаяу шығып кетті. Келесі маусымда Терзиан 11-ші Суперкубокқа төрелік етті, ол да Викингс үшін жеңіліспен аяқталды. 1978 жылы Канзас-Сити Чайфс пен Буффало Биллз командалары арасындағы Рич стадионындағы ойын кезінде Чайфс командасының бас жаттықтырушысы Марв Леви Терзианның шешіміне наразылық білдіріп, "Эй, Армен! Сен тым әрекетшілсің!" – деп айғайлады. Бұл сөздер NFL фильмдеріндегі жаттықтырушылардың жанындағы көріністерде жиі қолданылады. 1986 жылы НФЛ бірден қайта қарау жүйесін қабылдағанда Армен қайта қарау төрешісі болды. Сол кездегі жүйе, қазіргі американдық колледж футболында қолданылатын жүйеге ұқсас, қайта қарау төрешісі ойынды жақсырақ қарау үшін төрешілердің біреуіне (осы жағдайда, төрешіге) хабарласатын. Тек қайта қарау төрешісі ғана тексеруді бастай алатын; бүгінгі НФЛ-ден айырмашылығы, жаттықтырушыларға ойынды шаллығуға рұқсат берілмеді (колледж жүйесі де шаллығуға мүмкіндік береді, бірақ процедура басқаша). Терзианның мансабы 1988 жылғы маусымның үшінші аптасында Техас стадионында Нью-Йорк Джайентс пен Даллас Каубоис командалары арасындағы ойын кезінде аяқталды. Каубойлар бастапқы соққыны қабылдауға тиіс болды, ал Даррил Клэк екі ярдтық сызықта тұрып, Рауль Аллегренің соққысын қабылдауға дайындалды. Клэк күн сәулесінде допты көре алмады және оны дұрыс ұстай алмады. Доп эндзонаға секіріп түсті, онда Клэк оны жинап алды, бірақ Джайентс командасының қорғаушыларымен қоршалып қалды. Марк Коллинз Клэкті ұстап алды, ал төреші Пэт Хаггерти бұл ойынды қауіпсіз деп жариялады және Нью-Йоркқа екі ұпай берді. Алаңдағы ойын дұрыс бағаланбады, себебі бұл соққы емес, соққыны ұстауға тырысу ретінде қарастырылды. Клэк соққыны ұстай алмағандықтан, ереже бойынша ойын тачбекке және Даллас командасының 20 ярдтық сызықта допты алуына әкелуі керек еді. Армен ойынды қайта қарау туралы шешім қабылдамады, нәтижесінде қауіпсіздік күшінде қалды. Бұл 12-10 есебімен жеңіске жеткенінің шешуші факторы болды, Джайентс командасы Каубойс командасын жеңді. Терзиан кейіннен қателігін мойындап, ойын кезінде баспасөзге осыған қатысты мәлімдеме жасады. NFL комиссары Пит Розель ойыннан кейін Терзианның іс-әрекеті үшін оны қызметтен шеттетуді шешті, ал Терзиан бірнеше аптадан кейін Розель қабылдаған отставкасын берді.

Armen was the field judge for the New Orleans Saints' first regular season game vs. the Los Angeles Rams on September 17, 1967 at Tulane Stadium. Terzian signaled the Saints' first touchdown when John Gilliam returned the opening kickoff 94 yards. Terzian officiated an NFC Divisional Playoff game in December at Metropolitan Stadium between the Minnesota Vikings and the visiting Dallas Cowboys. Following a late Hail Mary touchdown pass by the Cowboys—that could have been called off for Pass Interference—to take the lead, an angry fan threw a whiskey bottle that hit Terzian in the forehead. He was momentarily unconscious, though Armen did not require stitches. Terzian wore a large white bandage around his forehead and exited the game on foot during the final few seconds. The following season Terzian officiated Super Bowl XI, also a Vikings' loss. During a 1978 game between the Kansas City Chiefs and Buffalo Bills at Rich Stadium, Chiefs coach Marv Levy protested a call by Terzian by screaming "Hey Armen! Hey you over officious jerk!". The sound bite has been a staple of NFL Films highlights of coaches on the sideline since. When the NFL adopted an instant replay review system in 1986, Armen became a replay official. Under the system used at the time which is similar to the one used in American college football today, the replay official would page one of the officials (in this case, the umpire) who would inform the referee that he wanted to take a closer look at the play to see if something was missed. Only the replay official could initiate a review; unlike today's NFL, coaches were not allowed to challenge plays (the collegiate system also allows challenges, although the procedure is different). Terzian's career ended because of an incident in Week 3 of the 1988 season, during the game between the New York Giants and Dallas Cowboys at Texas Stadium. The Cowboys were to receive the opening kickoff, and running back Darryl Clack stood at his two yard line to receive the kick from Raul Allegre. Clack, lost sight of the ball in the sunlight and could not field it cleanly. It bounced into the end zone, where Clack picked it up and was swarmed by Giants defenders. Mark Collins tackled Clack and referee Pat Haggerty ruled the play a safety and gave two points to New York. The play had not been called correctly on the field as it was treated as a fumble and not a muffed kick. Since Clack had muffed the kick, the rules dictated that the play should have resulted in a touchback and a Dallas possession at their 20 yard line. Armen never made the call to review the play, and the safety stood. It also proved to be the margin of victory in the 12 10 result, with the Giants defeating the Cowboys. Terzian admitted his error later, releasing a statement to this effect to the press during the game. NFL Commissioner Pete Rozelle chose to suspend Terzian for his actions after the game, and Terzian responded by submitting his resignation which Rozelle accepted several weeks later.

Өлім

Терзиан 1989 жылы 74 жасында дүниеден озды.