Кіріспе

АҚШ-тың Пенсильвания штатының әкімшілік ғимараты.

Капитолий таулары

Заң шығарушы орган 1810 жылы астананы тағы бір рет көшіру туралы дауыс берді және 1812 жылдың қазан айында үкіметтің орнын Харрис он жыл бұрын берген жерге, Харрисбургке көшірді. Сонымен қатар, АҚШ сенаторы Уильям Маклейден қосымша жер сатып алынды. Заң шығарушы орган келесі он жыл бойы ескі Дофин округінің сотында отырды, жаңа капитолий салынғанға дейін. Капитолийдің дизайнын анықтау үшін 1816 жылдан бастап конкурс өткізілді, бұл «американдық штатының үйін [жобалау] үшін алғашқы ресми бәйге болды». Ұсынылған жобалардың барлығы, оның ішінде Уильям Стриклендтің жобасы да, тым қымбат деп танылды. 1819 жылдың қаңтар айында тағы бір конкурс басталды. Жіберілген он жеті жобаның екеуі жартылай финалға іріктелді. Бірі Харрисбург сәулетшісі Стивен Хиллзден, екіншісі Вашингтон монументінің авторы Роберт Миллзден болды; Хиллздің жобасы таңдалды. Хиллз «қызыл кірпіштен, федералды стильде» капитолийді жобалаған, ол «демократиялық үкіметтің функциясын сәулеттік тұрғыдан бейнелеуге» арналған. Хиллз капитолиінің құрылысы 1819 жылы басталды және 1822 жылы аяқталды. Капитолийді салу және оны жабдықтауға кеткен шығын 244 500 долларға бағаланды. Хиллз капитолиіне танымал адамдар келді, соның ішінде 1825 жылы маркиз де Лафайет, ал 1860 жылы Уэльс ханзадасы Альберт Эдвард (кейін король Эдвард VII). 1861 жылы президенттікке сайланған Абрахам Линкольн капитолийге келді, ал 1865 жылы қаза болғаннан кейін оның денесі мемлекеттік көрмеге қойылды. Пенсильванияның 1866 жылы жиналған Азамат соғысының тулары 1872 жылы Мемлекеттік Арсеналдан капитолийдің екінші қабатына көшірілді. Тулар тағы да 1895 жылы Атқарушы, Кітапхана және Мұражай ғимаратына көшірілді. 1897 жылдың 2 ақпанында сағат түскі уақыт шамасында вице-губернатордың кеңсесінен түтін шықты. Кешкі уақытқа қарай Хиллз капитолиі «күлге айналған қиратылған ғимаратқа» айналды.

Кобб Капитолий

Хиллс Капитолийінің қиратылуынан кейін, енді "үйсіз" қалған заң шығарушы орган жақын жердегі методист шіркеуіне көшті. Біраз уақыттан соң астананы Питтсбургке немесе Филадельфияға көшіру талаптары көтерілді; заң шығарушы орган Харрисбургте жаңа астана салу үшін қаржыны жылдам бөліп берді. Губернатор Дэниел Х. Гастингс құрылыс шығындарын бірнеше жылдық бюджеттерге тарату үшін "бірден төлеу" саясатын қолдады. Губернатор Гастингс сондай-ақ 550 000 доллардың "кішкентай заң шығару ғимаратын" салуға жеткілікті екенін ойлады, оны қажет болған жағдайда уақыт өте келе кеңейтуге болады. Әртүрлі сәулетшілер ұсынған құрылыс жобалары тағы бір конкурсқа жіберілгеннен кейін, Генри Айвс Кобб 1897 жылы жаңа Капитолийді жобалау үшін таңдалды. Кобб Капитолийінің құрылысы 1898 жылдың 2 мамырында басталды. Заң шығарушы орган 1899 жылдың 3 қаңтарында аяқталды деп санайтын, бірақ шындығында "әшекейленбеген, аяқталмаған, бірнеше қабатты қоңыр кірпіштен жасалған, фабрикаға ұқсайтын" ғимаратта жиналды. Кобб өзі ғимаратты жай ғана "ұсқынсыз" деп сипаттады, бірақ оны көбірек қаржы түскен кезде аяқтай алатынына сенді.

Хьюстон Капитолимі

Губернатор Уильям А. Стоун 1901 жылы Капитолийдің жаңа құрылыс комиссиясын тағайындады. Комиссия кейін Пенсильвания сәулетшілері үшін тағы бір жобалау конкурсын өткізді, бұл Чикаголық Коббтың жобасын ұсынуына немесе капитолийін аяқтауына кедергі келтірді. Құрылыс комиссиясы сондай-ақ жаңа капитолийде аяқталмаған, қазіргі капитолийдің бөліктері пайдаланылуы керек деп белгіледі. Бас Ассамблея капитолий құрылысына 4 миллион доллар бөлді. Ол ғимаратты жабдықтау үшін жұмсалатын жалпы соманы шектемеді. Бұл капитолийдің құрылысы аяқталғаннан кейін қиындықтар тудырды. Америка сәулетшілер институты конкурсқа қарсы болды, конкурс шарттары "тек қана 'көршілдік пен әділетсіздікті ынталандыруға' арналған және олар Капитолий [құрылыс] комиссиясын ең жақсы жобаны немесе ең жақсы сәулетшіні таңдауға міндеттемейді" деп мәлімдеді. Институт сонымен қатар Пенсильвания сәулетшілерінің конкурсқа қатыспауын ұсынды; Филадельфия сәулетшісі Аддисон Хаттон конкурсқа қатысқаннан кейін ұйымнан шығарылды. Пеннипакер капитолиймен байланысты шығындар ұқсас маңызды құрылымдармен салыстырғанда орынды екенін көрсетуге тырысты. Ол АҚШ Капитолийінің құны 18 миллион долларды құрағанын, бірақ "Харисбургтегі Капитолийге қарағанда 55 бөлмесі кем" екенін айтты. Пеннипакер Нью-Йорк штатының Капитолийінің құны 24 миллион долларды құрағанын және әлі де аяқталмағанын көрсетті. Тергеу жүргізілгеннен кейін, 1908 жылдың 18 желтоқсанында барлығы бес адам, оның ішінде Хьюстон да айыпты деп танылды және "Капитолийді салу мен жабдықтау кезінде мемлекеттік қызметкерлермен мемлекетті алдауға сөз байласып" екі жылға бас бостандығынан айырылды. Сондай-ақ, қоғамдық жерлер мен ғимараттар инспекторы Джеймс Шумейкер және бас аудитор Уильям Престон Снайдер де сотталды. Олардың арасында Джон Сандерсон мен Уильям Матхьюс түрмеге кірмей жатып қайтыс болды. Капитолий 1977 жылдың 14 қыркүйегінде Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. 1982 жылы Капитолийді сақтау комитеті (CPC) "Мемлекеттік Капитолий ғимаратының тарихи сақталуын қадағалау және үйлестіру үшін" құрылды. ККП-ның алғашқы жобаларының бірі - 390 Азамат соғысы және 22 испан-американ соғысы туларын сақтау болды, олар 1914 жылы ротондаға қойылғаннан бері бұзылмаған. 1985-1987 жылдар аралығында ротондада мұрағат орнатылды, ал қабырға суреттері қалпына келтіру үшін алынып тасталды. Капитолий күмбезі үстіндегі мүсін 1998 жылдың жазында тікұшақпен қалпына келтіру үшін алынып тасталды, сол жылдың қыркүйек айында қайтарылды. 1999 жылдың 14 ақпанында Сенат палатасын су басып кеткеннен кейін оны қалпына келтіру туралы шешім қабылданды. Капитолий 2006 жылдың 20 қыркүйегінде өзінің жүз жылдық мерейтойы кезінде Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 2013 жылдың 27 ақпанында белгілеудің шекаралары аумақ пен оны қоршаған ғимараттарды қамтитын болып қайта қарастырылды.

Сыртқы

Капитолийдің ұзындығы 158,50 м, биіктігі 82,91 м. Оның орталық қанатының ені 77,42 м, ал екі бүйір қанатының ұзындығы 64,62 м. Капитолийдің қасбеті Вермонт штатының Хардвик тас қазылымдарынан алынған граниттен салынған. 28,65 м биіктіктегі күмбездің үстінде Роланд Хинтон Перридің жасаған "Commonwealth" атты алтын жалатылған мыс мүсіні орналасқан. 1,22 м шардың үстінде 4,27 м биіктікте тұрған мүсін – одақ мемлекетінің символы. Күмбез ашық жасыл түсті Ludowici плиткаларымен жабылған және Ватикан қаласындағы Әулие Петр базиликасынан сәулеттік шабыт алған. Хьюстон капитолийдің басты кіреберісіндегі үлкен қола есіктерді жобалады. Оларды мүсінші Отто Яхнсен жасады және екеуі де Henry Bonnard Bronze Company компаниясы жоғалған балауыз әдісімен бір-біріне қосылған күйінде құйылды. Есіктер Пенсильвания тарихынан көріністермен безендірілген, мысалы, Уильям Пенннің келуі және оның ленапе тайпасымен жасаған бейбітшілік шарты. Капитолийдің құрылысында маңызды рөл атқарған губернатор Пеннипакер, Бойс Пенроуз және Мэтью Кэй сияқты тұлғалардың бюстері есіктердің жиегін әсемдейді. Хьюстонның бюсті есіктің кілтін жасырады. Кіреберістің екі жағында "Махаббат және Еңбек: Бұзылмаған Заң" және "Өмір Салмағы: Бұзылған Заң" атты екі мүсін орналасқан. Екеуі де 1909 жылы Джордж Грей Барнард жасаған модельдерден Каррара мәрмәрінен қашалған.

Негіздер

Пенсильвания Капитолийінің алаңы, ресми түрде Капитолий паркі, 26,4 шаршы кемелік жерді (7187 фут²; 668 м²) құрайды. Аумақ солтүстікте Солтүстік көшесімен, шығыста 7-ші көшесімен, оңтүстікте Уолнат көшесімен және батыста 3-ші көшесімен шектеледі. Арнольд Брунер алаңның жоспарын жасады, ол бастапқыда Харрис пен Маклей штатка берген жерден ғана тұрды. Қалған бөлігі штат Сегізінші округті сатып алғанда қосылды. Мексика-Америка соғысында қаза тапқан Пенсильвания азаматтарына арналған 19,51 метрлік ескерткіш 1858 жылы салынды. Ескерткіш 1868 жылға дейін алаңға орналастырылмады және 1893 жылы Атқарушы, Кітапхана және Мұражай ғимараты салынғанда алаңның оңтүстік-шығыс бұрышына көшірілді. 1896-97 жылдары бұрынғы губернатор Джон Ф. Хартранфқа арналған ескерткішті Фредерик Ракстулл мүсіндеді. 7,92 метрлік ескерткіш 1899 жылдың 18 мамырында ашылды және Капитолий алдына орналастырылды. 1927 жылы ол Атқарушы, Кітапхана және Мұражай ғимаратының алдына көшірілді. 1921 жылы қайтыс болған Пенроуздың достары Бас Ассамблеяда Пенроузға арналған мемориал құру үшін заң қабылдады. 4,88 метрлік ескерткіш 1930 жылдың 23 қыркүйегінде ашылды және Солтүстік 3-ші және Уолнат көшелерінің бұрышына орналасқан.

Интерьер

Пенсильвания штатының Капитолигінде Пенсильванияның Өкілдер палатасы, Пенсильвания Сенаты және Пенсильванияның Жоғарғы Сотының Харрисбург палаталары орналасқан. Капитолийде 475 бөлме бар және төрт қабаты бар, бірінші және екінші қабаттар арасындағы мезаннин мен жертөлелерді есептемегенде. Капитолийдің қола есіктері бірінші қабаттағы ротондаға алып шығады, ортасында әсем баспалдақ орналасқан. Ротондадағы баспалдақ – Париждегі Гарнье сарайындағы сияқты императорлық баспалдақ. Баспалдақ бірінші және екінші қабаттар арасындағы мезаннинге жетеді, содан кейін екінші қабатқа шығатын екі баспалдаққа бөлінеді. Эдвин Остин Абби Капитолий күмбезінің негізіне төрт аллегориялық медальон салған, олар «цивилизацияның төрт күшін»: Өнер, Әділдік, Ғылым және Дінді бейнелейді. Абби төрт лунеттік сурет салған, олар «Пенсильванияның қазіргі өркениетке рухани және өнеркәсіптік үлесін көрсетеді». Лунеттер ротондадағы әр арканың ішкі бөлігінде орналасқан. Ротонда Моравия керамика және плитка шеберханасынан Генри Чепмен Мерсер жасаған қолмен жасалған плиткалармен жабылған. Мерсер «Пенсильвания тарихынан 254 көрініс, артефакттар, жануарлар, құстар, балықтар, жәндіктер, өнеркәсіптер мен жұмысшыларды бейнелейтін 377 мозаиканы» қамтитын плиткалар жасаған. Ротонда мен күмбездің ішкі қабырғаларында Пенсильвания Комонвелтінің негізін қалау кезінде Уильям Пенннің айтқан сөздері жазылған:
Мүмкін, онда мұндай қасиетті тәжірибеге орын болар. Өйткені ұлттар үлгі күтуде. Менің Құдайым одан ұлттың тұқымын жасайды. Ұлттарға үлгі көрсетілсін. Біз шынымен дана және әділ іс жасай аламыз.

Палатаның палатасы

Екі палаталы Бас Ассамблеяның төменгі палатасы, Өкілдер Палатасы, 203 мүшеден тұрады, олар 2 жылға сайланады және Палата Төрағасы басшылық етеді. Палата залы, немесе Өкілдер Палатасының залы, үш палатаның ішіндегі ең үлкені болып табылады, оның ені 27,43 метр, ал ұзындығы 36,58 метр. Ол ротонданың оңтүстік жағында орналасқан. Палата залы итальяндық Ренессанс стилінде жобаланған. Уильям Б. Ван Инген Палата залындағы он төрт дөңгелек, боялған шыны терезелерді жасады, ал Абби бес қабырғалық суретті салды. Суреттердің ең үлкені спикердің трибунасының артында орналасқан. «Пенсильванияның даңқы» деп аталған бұл суретте Пенсильванияның 28 белгілі тұлғасы бейнеленген.

Сенат палатасы

Сенат – штаттық заң шығарушы органның жоғарғы палатасы және төрт жылдық мерзімге сайланатын 50 мүшеден тұрады. Сенатқа Сенат Төрағасы төрағалық етеді, ол вице-губернатор да болып табылады. Сенат палатасы немесе Сенат залы – екінші үлкен палата және француз Ренессансы стилінде жобаланған. Ол ротонданың солтүстік жағында, ғимаратқа қарама-қарсы орналасқан. Вайолет Оукли Сенат палатасының қабырғаларын суреттермен безендірді. Инген Сенат палатасы үшін 10 витраждың да жасады. Райан кеңсесі кешендегі ең көне ғимарат болып табылады және бастапқыда Пенсильвания штатының кітапханасы мен мұражайы, сондай-ақ губернатордың кеңсесі мен қабылдау бөлмесін орналастыру үшін жобаланған. Бүгінде онда Пенсильвания штатының Өкілдер палатасының мүшелерінің кеңселерi орналасқан. Жеті қабатты Солтүстік және Оңтүстік кеңсе ғимараттары Капитолийдің артында орналасқан және Шығыс қанатқа қарап тұрады. Оңтүстік кеңсе ғимараты 2002 жылғы 20 желтоқсанда бұрынғы спикер К. Лерой Ирвистің құрметіне К. Лерой Ирвис кеңсе ғимараты деп қайта аталды. Штаттық мұражай және Штаттық мұрағат ғимараттары 1964 жылы салынған. 1987 жылғы 2 желтоқсанда «Шығыс қанаты» деп аталатын қосымша ғимарат ашылды. Шығыс қанаты ондаған жылдар бойы пайдаланылған тұрақ орнын алмастырды және Брунердің «Халық соты» жоспарын іске асырды. Ол ішінара жер астына салынған, сондықтан Шығыс қанатының ең биік нүктесі Капитолийдің бірінші қабатынан төмен.