Кіріспе

ДНК көшіру әдісі

Ұялы полимераза тізбекті реакциясы (ҰПТР) – күтпеген праймерлердің байлану орындарының күшеюінен туындаған өнімдердегі қате байлануды азайту мақсатында жасалған полимераза тізбекті реакциясының түрі.

Полимеразаның тізбекті реакциясы

Полимераза тізбекті реакциясы (ПТР) – бұл ДНҚ үлгілерін температура арқылы басқарылатын ДНҚ полимераза көмегімен күшейту процесі. Оның нәтижелерін тізбектеу немесе талдау үшін пайдалануға болады, және бұл процесс көптеген генетикалық зерттеу зертханаларындағы маңызды құрал, сондай-ақ сот-медициналық сараптамада және басқа да адам генетикасымен байланысты істерде ДНҚ саусақ іздерін анықтау үшін қолданылады. Дәстүрлі ПТР үшін мақсатты ДНҚ-ның екі шетіне толық сәйкес келетін праймерлер қажет. ПТР нәтижесінде алынатын өнімнің мөлшері реакцияға түсетін температуралық циклдар саны артықша болған сайын көбейеді. Жиі кездесетін мәселе – праймерлердің ДНҚ-ның қате аймақтарына байланысып, күтпеген өнімдерді тудыруы. Бұл мәселе ПТР циклдарының саны артқан сайын одан да жиі кездеседі.

Бастауыштар

Ұялы полимераза тізбекті реакциясы (ПТР) полимераза тізбекті реакциясының екі кезегінде қолданылатын екі жиын праймерлерді қамтиды. Екінші жиын праймерлер бірінші кезектің өніміндегі екінші мақсатты күшейтуге арналған. Бұл бірінші кезеңде аз циклдарда күшейтуге мүмкіндік береді, артық емес өнімдердің пайда болуын шектейді. Екінші ұялы праймер жиынтығы бірінші күшейту кезегінен алынған қана мақсатты өнімді күшейтуге тиіс, ал артық емес өнімді күшейте алмайды. Бұл жалғы артық емес өнімдерді азайта отырып, циклдардың жалпы санын көбейтуге мүмкіндік береді. Бұл сирек кездесетін үлгілерге немесе жоғары фондық ПТР үшін пайдалы.

Процестер

Нысаналы ДНК полимераза тізбекті реакциясының бірінші кезеңінен көк түсті праймерлердің бірінші жиынтығымен өтеді. Балама және ұқсас праймерлердің байланысу орындарын таңдау нәтижесінде әртүрлі өнімдер пайда болады, олардың тек біреуі қажетті тізбекті қамтиды. Бірінші реакциядан алынған өнім, қызыл түсті праймерлердің екінші жиынтығымен екінші рет тізбекті реакциядан өтеді. Қажетсіз ПТР өнімдерінің ешқайсысында жаңа праймерлердің екеуіне де байланысу орындарының болуы өте төмен, бұл екінші ПТР өнімінің қажетсіз өнімдермен аз ластануын қамтамасыз етеді.