Кіріспе

Су ағыны зерттеуге қолданылатын құрал.

Су туннелі – ағынды суда су астындағы денелердің гидродинамикалық қасиеттерін сынауға арналған экспериментальдық құрылғы. Ол қайта айналымды жел туннелі сияқты жұмыс істейді, бірақ жұмыс сұйықтығы ретінде суды пайдаланады. Су асты кемелерінің масштабты үлгілеріндегі күштерді өлшеу немесе гидрофойлдардағы көтеру және сүйреу сияқты байланысты құбылыстар зерттеледі. Су туннельдері кейде өлшемдерді жүргізу үшін жел туннельдерінің орнына қолданылады, себебі бөлшектік бейне жылдамдық өлшеу (PIV) сияқты техникаларды суда іске асыру оңайырақ. Көп жағдайларда, егер Рейнольдс саны бірдей болса, су асты көлігінің үлгісі ауада немесе әуе көлігі суда сыналып жатса да, нәтижелер жарамды болады. Төмен Рейнольдс саны ағыны үшін туннельдерде судың орнына май ағызуға болады. Бұл майдың жоғары тұтқырлығы ағынды төмен Рейнольдс саны үшін жоғары жылдамдықпен (және осының арқасында тұрақты ұстауға) мүмкіндік береді. Жел туннельдерінде қозғаушы күш әдетте көп қанатты, бұрылатын қанаттары бар винттер болса, су және май туннельдерінде сұйықтық сорғылармен айналдырылады, сұйықтықты тікелей инерция берудің орнына, қысымның айырмасын пайдаланып қоздырады. Сондықтан су және май туннельдерінің қайтару бөліміне ағынды басқару қажет емес; әдетте ол сорғының және қажетті ағын жылдамдығына сәйкес келетін құбыр болып табылады. Су туннельдерінің бастапқы бөлігі әдетте құбырдан (сорғыдан шығу) тұрады, оның қабырғаларында бірнеше тесіктер болады және соңы ашық, содан кейін сынақ бөліміне кірер алдында ағынды тегістеу үшін ірі және ұсақ торлар тізбегі орналасқан. Жел туннельдерінде де ықшамдау алдында торлар болуы мүмкін, бірақ су туннельдерінде олар терезелер мен есіктерге орнатылатын торлар сияқты жұқа болуы мүмкін. Сонымен қатар, көптеген су туннельдері герметикалық жабылады және кавитацияны зерттеу үшін ішкі статикалық қысымды азайтуға немесе арттыруға болады. Мұндай туннельдер кавитациялық туннельдер деп аталады.

Әдістер

Жоғары жылдамдықты құбылыс болғандықтан, кавитацияны көру үшін арнайы процедура қажет. Динамиметрге бекітілген винт ағынға орналастырылады, оның итергіш күші мен моменті винт айналу жылдамдығы (айналымдар саны) мен ағын жылдамдығының әртүрлі арақатынастарында өлшенеді. Пропеллер айналу жылдамдығымен синхронды стробоскоп кавитациялық көпіршікті тоқтатып тұрады. Осы арқылы, кавитация пропеллерге зиян келтіретінін анықтауға болады. Нақты пропеллерге ұқсастықты қамтамасыз ету үшін қысым төмендетіледі және судың газ мөлшері бақыланады. Көбінесе, туннель кеме моделінің бассейніндегі толқын каналы сияқты басқа да зертханалық жабдықтармен бірге орналасады.

Австралия

Австралиялық теңіз колледжі. АМК

Бразилия

Теңіз және мұхит инженериясы зертханасы (NAVAL), Сан-Паулу технологиялық зерттеу институты (IPT).

Канада

Ұлттық ғылыми-зерттеу кеңесі – Океан технологиялары институтының кавитациялық туннелі, Сент-Джонс, Ньюфаундленд.

Иран

Иран ғылым және технология университетінің қолданбалы гидродинамика зертханасы, Нармак, Тегеран. Шариф технологиялық университетінің теңіз инженерлік зертханасы, Азади даңғылы, Тегеран.

Италия

Генуя университеті, Кеме құрылысы кафедрасы. INSEAN кавитациялық жабдығы, INSEAN (Кеме құрылысы саласындағы зерттеулер мен тәжірибелер ұлттық институты), Рим.

Испания

CEHIPAR (Эль-Пардо гидродинамикалық тәжірибелер каналы), Эль-Пардо (Мадрид), Испания.

Швейцария

LMH-дегі жоғары жылдамдықты кавитациялық туннель: Гидравликалық машиналар зертханасы, EPFL: Ecole Polytechnique Federale de Lausanne, Швейцария.

Ұлыбритания

Эмерсон кавитациялық туннелі, Ньюкасл-апон-Тайн университеті.