Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық саясаткер
British politician
Джеймс Садлер (шамамен 1815 – 4 маусым 1881) Британдық Парламенттің депутаты болды және осы органнан қуылған азаматтардың санаулы бірі ретінде танымал. Садлер Типперри округіндегі Шрон Хиллде орналасқан фермер Клемент Уильям Садлердің ұлы еді. Оның анасы жергілікті банкир Джеймс Скаллидің қызы болған. Оның інісі Джон, ол бірге Типперри бірлескен банкісінде жұмыс істеген, 1847 жылдан бастап Карлоу округінің депутаты болды.
James Sadleir (c. 1815 – 4 June 1881) was a member (MP) of the British House of Commons, chiefly notable for being one of the few members expelled by that body. Sadleir was the son of Clement William Sadleir, a farmer, of Shrone Hill, County Tipperary. His mother was the daughter of James Scully, a local banker. His brother John, with whom he was involved in the Tipperary Joint Stock Bank, was MP for Carlow from 1847.
Саясатта
Джеймс Садлер 1852 жылғы сайлауда Типперри округінен виг партиясынан кандидат болу туралы ұсыныс алды және бастапқыда бас тартты, бірақ соңында оған көнуге көндірілді; ол қызметтегі Николас Махермен ресми түрде ұсынылып, оңай сайланды. Ол Ирландиядағы діни теңдік идеясын қолдады, бірақ өз округіндегі Рим-католик дін қызметкерлеріне, олар 1853 жылғы сәуірде оған сенімсіздік дауысы берген, аса ынталы болған жоқ. Оның бауыры 1852 жылдың желтоқсанынан 1854 жылдың қаңтарына дейін Лорд Абердин үкіметінде Қазынашылықтың кіші лорды болып қызмет етті, бірақ Типперри бірлескен акционерлік банкінің салымшысын түрмеге қамау әрекетіне қатысқандығы үшін отставкаға кетті, себебі ол оған дауыс беруден бас тартқан адамды жазалауға тырысқан.
James Sadleir was approached to stand as a Whig candidate for the Tipperary constituency in the 1852 election and initially refused, but was eventually induced to accept; he was formally nominated by the incumbent, Nicholas Maher, and was elected easily. He supported the idea of religious equality in Ireland, although without much enthusiasm for the Roman Catholic priests in his county who passed a vote of censure in April 1853. His brother served in Lord Aberdeen's government as a Junior Lord of the Treasury from December 1852 to January 1854 when he resigned, having been implicated in an attempt to imprison a depositor of the Tipperary Joint Stock Bank who had refused to vote for him.
Банктік жанжал
Олардың екеуінің де құлдырауына әкелген дау 1856 жылдың ақпан айында Типперри банкінің банкротқа ұшырауынан туындады. Банктің лондондық агенттері, Глин және Компания, банктің трассаларын төлеуден бас тартып, оларды "төленбеген" деген жазбамен қайтарды. Ирландия банкі әдеттегідей бір аптаға жуық төлеуін жалғастырды, нәтижесінде инвесторлар ақшаларын қайтарып алуға асықты. Содан кейін 17 ақпанда банктің негізгі кредиторы болған Джон Садлер Хэмпстед Хитте өзіне-өзі қол жұмсады. Ол Джеймстің әйелі Эммаға мынадай өлім хаты жолдады: "Джеймстің кінәсі жоқ – осы қорқынышты құлдыраудың бәріне мен ғана себепкермін. Джеймс маған өте жақын туыс болды, бірақ оны алдап, менің зұлымдық әрекеттеріммен жаңылыстырғаны үшін оны кінәлауға болмайды. Осы сәтте оған бар күшіңмен қолдау көрсет. Мен өзім құлдыратқандарды құтқару үшін қуана-қуана қандай да қиындыққа да төзетер едім. Менің өлімім кемінде олардың азабына бейжай қараған жоқпындығымды көрсетеді." Ирландия соттары Джон Садлердің 1854 жылдың соңынан бастап банктен ақша алуға кіріскенін анықтады, жалпы сомасы 288 000 фунт стерлинг құрады.
The scandal that led to both of their downfalls arose through the crash of the Tipperary Bank in February 1856. The Bank's London agents, Glyn and Co., refused to pay on draughts of the bank, returning them with the words "not provided for". The Bank of Ireland continued to pay as usual for a week more, resulting in a rush of investors withdrawing their money there. Then, on 17 February, John Sadleir, who had been the principal creditor of the bank, committed suicide on Hampstead Heath. He sent a suicide note to James' wife Emma which read "James is not to blame–I alone have caused all this dreadful ruin. James was to me too fond a brother but he is not to blame for being deceived and led astray by my diabolical acts. Be to him at this moment all the support you can. Oh what I would not suffer with gladness to save those whom I have ruined. My end will prove at least that I was not callous to their agony." It was found by the Irish courts that John Sadleir had begun to abstract money from the bank from about the end of 1854, and took a total of £288,000.
Тергеулер
Джеймс Садлер банк төрағасы, басқарушы директоры және мемлекеттік агенті болды, ал 29 ақпанда бірінші кредитор оны 2827 фунт стерлинг 15 шиллинг 4 пенни қайтару үшін сотқа берді. Ол банктың құлауының негізгі жауапкершілігін көтеретіні анық болды, ал The Times газеті оның бұрыннан құрып қалған адам болғандықтан, оған "кең таралған аяныш сезімі" бар екенін хабарлады. Банктің басқа кредиторлары да одан ақшаларын қайтарып алуға асықты. Алғашқы сот шешімі банк басшыларын жауапкершіліктен босатты, бірақ ол тез күшін жойды. Сот тергеулерінде Джонның Джеймске жазған хаттары табылды, олар оның алаяқтықтарды ұйымдастыруға қатысқандығын көрсетті. Алайда, Садлер 17 маусымда қашып кетті. Оған қатысты қылмыстық қудалау неге осы кезеңге дейін басталмағаны туралы сұрақтар туды, ал оның жағдайына деген бұрынғы көңіл жағдайы мүлдем жойылды. 18 шілдеде оған айып тағылды.
James Sadleir was chairman, managing director and a public agent of the bank, and on 29 February the first creditor sued him to recover £2,827 15s. 4d. It was recognised that he would inevitably bear the brunt of the failure, and The Times reported that there was "a wide spread feeling of pity" for him as he was already a ruined man. Other creditors of the bank rushed to try to recover their money from him. An early judgment absolved the managers of the bank of responsibility, but was soon reversed. The court enquiries disclosed letters written from John to James which implicated him in organising the frauds. However, Sadleir absconded on 17 June. Questions were asked why no criminal charges had been brought against him by this stage, any previous sympathy for his position having disappeared. Charges were brought on 18 July.
Үйден шығарылды
Садлер қайда екені ешкімге толыққанды белгісіз болды. Қыркүйек айында Карлоу газеті полицияның Нью-Орлеанда дұрыс із іздемегенін, оның Оңтүстік Америкаға жеткенін хабарлады. 1857 жылдың ақпан айына қарай барлық шыдамдылық шегіне келді, және Ирландияның Бас прокуроры Садлерді тұтқындау ордерлеріне бағынбағаны үшін шығару туралы ұсынысын сәтті өткізді. Талқылау барысында Садлердің Парижде күнде Palais Royal-де тамақтанатынын көрсететін хат оқылды. 16 ақпанда ол палатадан қуылды. Оның және оның әйелінің мүлігі кредиторлар тарапынан тәркіленіп, сатылды.
No one was entirely sure where Sadleir was. In September, a Carlow newspaper reported that the police were on the wrong scent in looking in New Orleans, as he had made his way to South America. By February 1857, all patience was at an end, and the Attorney General for Ireland successfully moved for Sadleir's expulsion for failing to surrender to the warrants for his arrest. A letter was read in the debate which placed Sadleir in Paris where he dined every day at the Palais Royal. He was expelled by the House on 16 February. His estates and those of his wife were seized by creditors and sold.
Тағдыр
13 мамырда Парижден Садлеирдің хаты «Дублин Evening Post» газетінде жарияланды. Ол алаялықтарға қатысы болмағанын және ағасының не істеп жатқанын білгенде оны жамандағанын мәлімдеді. Бұл өзінің әрекетін ақтауға талпынысын оның туысы, осы оқиғаға да қатысқан Джеймс Скалли тез арада жоққа шығарды, ол Джеймсті «беделді қылмыскер» деп сипаттады. Садлеир әйелінің туыстары, Уитлилер берген жылдық төлеммен күтініп отырды. Ол ешқашан сот алдында жауап беруге оралмады және 1861 жылы Швейцарияға көшіп, Женевада, содан кейін Цюрихте тұрды. Жиырма жыл өткен соң, Цюрихбергке әдеттегі серуені кезінде Садлеир алтын сағатын ұрлап баруға ниеттенген ұрыға кездесті. Ол қарсылық көрсетіп, оққа ұшты, ал денесі бір аптадан кейін жолдың жанындағы қалың бұтада табылған. Оның қоштасу рәсіміне көп адам қатысты. Оның өсиетнамасы 1856 жылғы 23 мамырда жасалған, бірақ оны орындаушылар одан кейін басқа өсиетнама жасаған болуы мүмкін деп күдіктенді, бірақ оны таба алмады.
On 13 May, a letter from Sadleir, posted in Paris, was published in the Dublin Evening Post. He denied involvement in the frauds, and stated that he had denounced his brother when he learnt what he had been doing. This apologia was swiftly countered by James Scully, his cousin who was also implicated in the scandal, who described James as a "notorious culprit". Sadleir was maintained by an annuity paid by his wife's family, the Wheatleys. He never returned to face justice, and moved to Switzerland in 1861, living in Geneva and then Zürich. Twenty years later, while taking his regular walk up the Zürichberg, Sadleir came upon a thief intent on robbing him of his gold watch. He resisted and was shot dead, his body being concealed in the thicket by the side of the path where it was discovered a week later. His funeral was well attended. His will was dated 23 May 1856, although the executors suspected that he may have made a later will which they were unable to find.