Кіріспе

Адамдағы белокты кодтайтын ген ATP7A, сонымен қатар Менкес ақуызы (MNK) деп аталады, бұл мыс тасымалдағыш P-типті АТФаза, ол АТФ гидролизінен туындаған энергияны Cu(I) иондарын жасуша мембраналары арқылы тасымалдау үшін пайдаланады. ATP7A ақуызы – трансмембраналық ақуыз және ішекте, бауырдан басқа барлық тіндерде экспрессияланады. Ішекте ATP7A кіші ішектен қанға Cu(I) иондарын тасымалдау арқылы адам организмінде Cu(I) сіңуін реттейді. Басқа тіндерде ATP7A Гольджи аппараты мен жасуша мембранасы арасында Cu(I) иондарының қалыпты концентрациясын сақтау үшін (жасушада еркін Cu(I) иондары болмайды, сондықтан Cu(I) иондары тығыз байланыста болады) қозғалады және кейбір ферменттерді Cu(I) иондарымен қамтамасыз етеді (мысалы, пептидил α монооксигеназа, тирозиназа және лизил оксидаза). X-хромосомаға байланысты, мұрагерлікке көшірілетін ATP7A генінің генетикалық бұзылысы Менкес ауруын тудырады, бұл мыс жетіспеушілігінен ерте балалық шақта өлімге алып келеді.

Функция

ATP7A сүтқоректілерде мыс Cu(I) деңгейін реттеу үшін маңызды. Зерттеушілер Менкес ауруын және оның жеңіл түрін – омыртқа мүйіз синдромын (ОМС) тудыратын әртүрлі ATP7A мутацияларын анықтады. Осы мутациялардың көпшілігі геннің бір бөлігін жояды және Cu(I) тасымалдауға қабілетсіз қысқартылған ATP7A ақуызын құрайды деп болжанады. Басқа мутациялар қосымша ДНК негіз жұптарын қосады немесе қате негіз жұптарын пайдаланады, бұл ATP7A ақуыздарының қалыпты жұмыс істемеуіне алып келеді. Американдық медицина генетикасы және геномикасы колледжінің тізбектік варианттарды интерпретациялау бойынша ұсынымдарын сақтай отырып, ATP7A геніндегі клиникалық тұрғыдан түсіндірілген генетикалық варианттардың толық жиынтығы қолжетімді болды.

Ингибициялау

Протондық сорғы тежегіші, Омепразол, ATP4A-ны бұғаттаудың белгілі рөлімен қатар, ATP7A-ны да бұғаттайтыны көрсетілді.