Кіріспе

2005 жылғы Атлантикалық тропикалық дауыл

2005 жылғы Атлантикалық тропикалық дауыл Герт 2005 жылы Мексикада құрлыққа шыққан жеті тропикалық циклонның (4 дауыл, екі күшті дауыл және төрт тропикалық дауыл) төртіншісі болды. Ол шілде айында Кампеше шығанағында пайда болып, 2005 жылғы Атлантикалық дауыл маусымының жетінші аталған дауылға айналды. Герт тропикалық толқын ретінде 23 шілде күні түстен кейін Кампеше шығанағында жетінші тропикалық депрессияға ұйымдасқанға дейін Гондурас пен Юкатан түбегінен өтті. Ол келесі күні таңертең тропикалық дауыл Герт деп жаңартылды, бұл Атлантикалық дауыл маусымында жетінші аталған дауылдың ең ерте пайда болуының рекорды болды. Бұл рекордты кейін 2020 жылы «Гонсало» тропикалық даулы бұзды. Герт 24 шілде күні кешке Тамаулипас штатының Тампико қаласының оңтүстігіне құрлыққа шықты, соққан желдің максималды жылдамдығы сағатына 70 шақырымға (45 миль/сағ) жетті, ал ең төменгі орталық қысым 1005 мбар (29,68 дюйм сынап бағанасы) құрады. Ол Мексиканың орталық бөлігінен өтіп, келесі күні тарап кетті. Герт шамамен төрт күн бұрын «Эмили» даулымен бірдей аймаққа соқты, нәтижесінде суға толып кеткен жерлерде су тасқыны мен көшкін қаупі туды. Алдын ала шара ретінде Наранхос Аматлан және Тамиахуа қалаларының маңындағы төмен жатқан тұрғын үйлер мен кәсіпорындардан 1000-ға жуық адам эвакуацияланды.

Метеорологиялық тарих

10 шілдеде Африкадан Атлант мұхитына тропикалық толқын кірді, ал ол Кабо-Верде аралдарынан өтіп бара жатқанда төмен қысым аймағына айналды. Ұйымдасқанмен, теңіз бетіндегі судың салқындауы мен желдің бағытының өзгеруі салдарынан төмен қысым тропикалық циклонға дамуға мүмкін болмады. Дегенмен, бұл қолайсыз жағдайлар толқынды толығымен жойған жоқ, ол 18 шілдеге дейін Кіші Антиль аралдары арқылы батысқа қарай жылжуын жалғастырды. Сол күні Пуэрто-Риконың оңтүстігінде толқын екіге бөлінді: солтүстік бөлігі солтүстік-батысқа қарай жылжып, Багама аралдарында «Франклин» тропикалық дауылына айналды, ал оңтүстік бөлігі батысқа қарай жылжуын жалғастырды, оның ілесіндегі нөсерлер күшейді. 22 шілдеде Гондурас шығанағы үстінде орналасқанда жаңа төмен қысым аймағы пайда болды. Алайда, бұл аймақтағы ауа райының бұзылысы одан әрі дамуға жетпеді, себебі дауыл тез арада Юкатан түбегіне жетті. Түбек арқылы бір күндік сапардан кейін жүйе Кампеше шығанағына кірді, бірақ терең конвекция байқалмады. Бірақ осы жолы толқын тропикалық циклонға айналу үшін қажетті терең конвекцияны жылдам дамытты. Бұл, ішінара, Сиерра-Мадре-Ориентал тауларының ауа ағынын тау тізбегі арқылы емес, оған параллель бағытта жүргізу арқылы бұзылыстың кең ауқымды айналымын күшейтуіне байланысты болды. Нәтижесінде, Флорида штатының Майами қаласындағы Ұлттық дауыл орталығы оны Мексиканың Тюкспан қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 255 шақырым қашықтықта орналасқан «Тропикалық депрессия 7» деп белгіледі. 24 шілде күні таңертең циклон жел жылдамдығы 65 км/сағ болатын тропикалық дауылға дейін күшейтілді және «Герт» деген ат берілді. Ең жоғары қарқындылығында, CDT бойынша сағат 22:00-де (UTC бойынша 25 шілде сағат 00:00). Алайда, құрлықпен байланысқа түсуіне байланысты, дауыл 25 шілдеде тропикалық депрессия деңгейіне дейін әлсіреді, ал он екі сағаттан кейін төмен қысым аймағына айналды. Алты сағаттан кейін, яғни құрлыққа жеткеннен кейін бір күн өткен соң, ол Мексиканың орталық таулары үстінде тарады. «Герт» жағалауға жақындағанда тропикалық дауыл туралы ескерту солтүстікке қарай Ла-Крузға, содан кейін Ла-Пескаға дейін ұзартылды, бірақ жағалауға жеткеннен кейін көп ұзамай күшін жойды. «Герт» 3-санаттағы «Эмили» дауылы соққан жерге жақын, сондай-ақ маусымның соңында «Брет» дауылы өткен жерге түсті. Нәтижесінде, толып кеткен топырақтан су тасқыны мен көшкін қаупі туындады және Тамаулипас штатында 6000-ға жуық адам эвакуацияланды.

Әсері

24 сағат ішіндегі ең көп жауын-шашын мөлшері Тамуин, Сан-Луис-Потосиде 214,9 мм (8,46 дюйм) және Тамеси, Тамаулипаста 185,2 мм (7,29 дюйм) құрады. Дегенмен, жалпы зиян шамалы болды, 6 миллион долларға (2005 жылғы АҚШ доллары, 60 миллион 2005 жылғы мексикалық песосы) бағаланды, және бір ғана адам қаза болды – Ла Силла өзені су тасқанда тоқтап қалған көлігін итеріп өтпек болған ер адам ағысқа ілігіп кетті.

Тамаулипас

Тамаулипас үкіметінің мәліметінше, штат бойынша келген зиянның көп бөлігі егістік жерлерге және тұрғындардың үйлеріне тиді, атап айтқанда Матаморос, Валье-Эрмосо, Рейноса және Сан-Фернандо қалаларының жанында. Матаморос қаласының бір бөлігі электр қуаты мен сумен қамтамасыз етілмей қалды; Валье-Эрмосода екі мектеп зардап шекті; Рейносада қаланың бес ауданындағы төмен жатқан аймақтардан 180 адам эвакуацияланды, ал Сан-Фернандода қала арқылы өтетін басты тас жол жабылды, Конхос өзені үстіндегі көпірдегі қозғалыс бір бағытқа дейін шектелді. Миерде Лас-Бланкас тоғанының су төгілетін жері артылып, өзендегі көпір қирады, сондай-ақ электр қуаты да үзілді. Рио-Бравода жеті ұжымдық шаруашылыққа жолмен бару қиын болғандықтан 50 отбасы эвакуацияланды; шаруашылықтағы тұрғын үйлердің шамамен 90% дауылдан зардап шекті. Дегенмен, 29 маусымға дейін классикалық денге қырылының 187 және геморрагиялық денге қырылының 29 жағдайы тіркелді, бұл екі жыл бұрын 8 жағдай болған, ал өткен жылы тіркелмеген.

Нуево-Леон

Нюэво-Леон штатында Кончос, Гуаялехо және Гранде өзендеріне жақын тұратын 6000-ға жуық тұрғын штаттың әртүрлі аймандарынан үйлерінен эвакуацияланды. Сонымен қатар, «Герт» дауілінен болған жауын-шашын Монтеморелос муниципалитетінде 100-ге жуық ұжымдық шаруашылықты штаттың қалған бөлігінен оқшаулады. Қаладағы бір ғимарат эвакуацияланды, себебі құрылыстың жанында жерде 100 футтық (30 метрлік) жарық пайда болды.