Кіріспе

Ирланд колледждері – 16, 17 және 18 ғасырларда Еуропа құрлығында ашылған, ирландтық католик дін қызметкерлері мен мирянға білім беру үшін құрылған шамамен 34 оқу орталығының жалпы атауы.

Тарих

Колледждер Ирландияның Тюдорлар тұғыры кезінде протестанттық ағылшын мемлекетінің елге билік алуынан кейін Ирландиядан келген католиктерді өз діндеріне тәрбиелеу үшін құрылды. Ирландиялық католиктер де елден кетіп, "Жабайы қаздардың қашуы" деп аталатын әскери мансапқа ұмтылды. 1580 жылдары Испанияда иезуит діни қызметкері Джеймс Арчердің басшылығымен Саламанка мен Мадридте алғашқы ирланд колледждері құрылды. Оңтүстік Нидерландыда бірнеше ерте ирланд колледждері болды. Дуайдағы Сент-Патрик ирланд колледжін 1603 жылы Испания королі Филипп III қолдауымен Кристофер Кусак құрды. Дуайдағы ирланд колледжі 1610 жылы Дуай университетінің теология факультетіне қосылды. Лёвендегі Сент-Антони колледжі, ирланд францискан колледжі, 1607 жылы мамыр айында Аод Мак-Катхмаойл (сонымен қатар Аод Мак-Айнгил деп те белгілі) және Флайтри О Маолконайр, ирланд францисканы, теолог және Аод Руад О Домхнайлдың көмекшісі бірлесіп құрды. Колледж Испания королі Филипп III қамқорлығымен құрылған. Левенде 1624 жылдан 1797 жылға дейін ирландтық доминикан колледжі де болды. Париждегі ирланд колледжіне 1605 жылы Джон Ли мен Париж Парламентінің президенті Джон де Лескалопиер негіз салды. Римде (1625), Тулузада, Бордода, Нантта, Лилльде, Брюсселде, Антверпенде, содан кейін Прагада (1631 ж.) тағы да колледждер құрылды. Кейбір колледждер XVIII ғасырдың аяғында Ирландиядағы Рим католиктеріне қарсы заңдардың жеңілдетілуіне байланысты пайдаланылмады. Ирландия колледждері Ирландия тарихын жазу және Ирландияның бай мәдени дәстүрін сақтау үшін маңызды орталықтар болды. Михеал О Клеирх Ирландияның колледжінен Ирландияға Ирландия тарихының маңызды жылнамасы – "Төрт жазбашының жылнамасын" жинақтау үшін жіберілді. Колледждерде ирланд тілінде баспаханалар құрылды және ирландтық әулиелердің өмірбаяндары жинағы жарық көрді. Ирландиялық колледждер Ирландиядағы Тоғыз жылдық соғыс кезінде және кейін Еуропа құрлығындағы эмиграция кезінде ирландтық қарсылыққа көмектесті. 1802 жылдың 16 қазанында Тулуза, Бордо, Нант, Дуай, Лилль, Антверпен, Лёвен және Париж қалаларындағы ирланд колледждері Дуайдағы шотланд колледжімен және Париждегі шотланд колледжімен бірге бірегей басқаруға біріктірілді. 1951 жылы Саламанка мұрағаты, Испаниядағы ирланд колледждеріне қатысты құжаттар Ирландия шіркеуіне тапсырылды және Майнуттағы Сент-Патрик колледжінде сақталды. Соңғы он жылдықта Ирландия үкіметі Париждегі ирланд колледжінің ғимаратын жаңартуды қаржылады, ол қазір Ирландияның мәдени орталығы және ирланд студенттері, жазушылары мен суретшілерінің резиденциясы ретінде қызмет етеді. Римдегі Римдік Ирландия колледжі Рим католик дін қызметкерлерін оқыту және даярлау үшін қолданыла береді. 1983 жылы Лёвендегі ирланд колледжі ирланд францискандықтары тарапынан зайырлы мақсаттар үшін пайдалануға берілді. Қазіргі уақытта бұл ғимараттарда Лёвендегі Ирландияның Еуропадағы институты орналасқан.

Франция

Дуай (Дуайдегі Сент-Патрик колледжі), 1603 жылы Фр. Кристофер Кусак құрған. Рим папасы Пауль V оны 1617 жылы сәуірде паптық бұйрықпен мойындады. Колледж түлектері мен қызметкерлері ирландтарға берілген Сент-Эутроп шіркеуіне (Бордо) жерленді. Студенттер иезуит колледжінде білім алды. Ректор, доктор Тади О’Махони колледжді дамытып, Анна Австрийскаяның қолдауын мойындады, сосын шіркеуге Сент-Анн ла Роял деген ат берді. Француз революциясынан кейін студенттер үйлеріне қайтарылды, ал колледждің соңғы ректоры, Рев. Мартин Глинн, 1794 жылғы 19 шілдеде террор кезінде гильотинада атқыланды. Колледж жабылып, қалған мүлігі Париждің Ирланд колледжіне берілді. Тулуза (le séminaire royal de Sainte Anne) – алғаш рет 1618 жылы құрылған, 1659 жылы патшалық бекітілім алды, содан кейін 1752 жылы өзінің жарғыларын алғанға дейін Бордодағы бауырлас колледжінің үлгісімен жұмыс істеді, 1793 жылы жабылды. Нант – 1680 жылы құрылған, соңғы басшысы Рев. доктор Патрик Бёрн, 1807-1810 жылдары Мейнут колледжінің президенті болды. Лилль – 1610 жылы доктор Фрэнсис Лавалин Нюгент және Фр. Кусак (алғашқы ректор) құрған, капуциндер басқарды, бірақ сонымен қатар дін қызметкерлерін де даярлады, Француз революциясы кезінде тәркіленіп, 1793 жылы сатылды. Басқа ректорлардың қатарында Рев. Патрик Демпси және Рев. Питер Фёрлон болды. Пуатье – 1674 жылы құрылған иезуиттік оқу орны (Людовик XIV-нің патенттік хаты), оқу ақысы бар мектеп, онда болашақ дін қызметкерлеріне стипендиялар берілді, 1762 жылы жабылды (иезуиттер таратылғаннан кейін). Ирландиялық үйдің 1674 жылы ресми түрде құрылғанға дейін ирландтық дін қызметкерлері Пуатье университетінде білім алған. Седан – Ирландиялық францискандықтардың Седандағы Бар-сюр-Обте монастырі болды. Булай – 1700 жылы Ирландиялық францискандықтармен, Лотарингия герцогы Леопольдтың қамқорлығымен құрылды. Шарлевиль – 1620 жылы капуциндер құрды. Руан – шамамен 1612 жылы Геласиус О’Лоркан құрды. Ла-Рошель – 1665 жылы кармелиттер құрды. Экс-ла-Шапель – 1677 жылы кармелиттер құрды. Лилль мен Дуай құрылған кезде Испаниялық Нидерландының құрамында болды.

Басқалар

Прагадағы (францискан) Таза ұғым колледжі 1629 жылы ашылды, 1786 жылы жабылды, алғашқы ректоры: Левен қаласынан Патрик Флеминг. Польшаның Велюнь қаласында 1645 жылы францискандық ирланд колледжі де құрылған.