Кіріспе
Апосимбиоз симбиотикалық организмдер бір-бірінен бөлек тіршілік еткенде пайда болады (мысалы, клоун балығы теңіз анемонына тәуелсіз тіршілік етеді). Зерттеулер көрсеткендей, иесінің де, симбионттың да тіршілік цикліне қандай да бір әсер етеді, көбінесе ол теріс болады, ал міндетті симбиоз үшін бұл әсерлер ауыр болуы мүмкін. Апосимбиоз экссимбиозбен қатар, организмдер симбиотикалық байланыстан жақында айырылғанда пайда болады. Симбионттар ата-анадан ұрпаққа тік жолмен немесе қоршаған ортадан көлденең жолмен берілуі мүмкін болғандықтан, апосимбиотикалық күйдің болуы симбионттың көлденең жолмен берілуін көрсетеді. Апосимбиотикалық жағдаймен симбиотикалық қарым-қатынастың классикалық мысалы – Гавайи бобтейл кальмары Euprymna scolopes және биолюминесцентті бактерия Vibrio fischeri. Түнде кальмар аң аулағанда бактериялар айдың қарқындылығымен шамалас жарық шығарып, кальмарды жыртқыштардан жасырады. Жастар жұмыртқадан шыққаннан кейін бірнеше сағат ішінде колония құрайды, ал Vibrio теңіз суындағы басқа бактерияларды тану және жұқтыру арқылы басып озуы керек.
Ғылыми зерттеулердегі қолдану
Апосимбиотикалық организмдер әртүрлі процестерді бақылау үшін модель ретінде қолданылуы мүмкін. Апосимбиотикалық Euprymna жас организмдері теңіз суында Vibrio fischeri бактериясын тану жүйесін анықтау мақсатында отарлану кезеңінде зерттелді. Симбионттық балдырлары жоқ коралл полиптері кораллдың кальцификациясы және балдырлардың кораллдың pH деңгейін реттеуіне тигізетін әсерлерді зерттеуге арналған модельдер болып табылады. Апосимбиотикалық жәндіктер жәндік бактерияларының қарым-қатынасын және инфекцияның жолдарын модельдеу үшін пайдаланылады. Бұл модельдер сондай-ақ буынтық аяқтылар арқылы жұғатын векторлар мен аурулардың таралуын зерттеуде де қолданылады. Wolbachia түрлері – кең таралған жәндіктердің ішкі симбионттары, осы түрді зерттеу адам денсаулығына қатысты маңызды мәліметтер берді. Сонымен қатар, Wolbachia бактериясы жоқ апосимбиотикалық қоңыздар көбейе алмайды. Asobara tabida қоңызы мен Wolbachia арасындағы қарым-қатынас жәндіктердің микробиомын зерттеу үшін маңызды модель болып табылады.
Денсаулық
Кейбір Lactobacillus түрлеріне қатысты апосимбиотикалық жағдайдағы әйелдер несеп жолдарының инфекцияларына және бактериялық вагинозға көбірек бейім. Бұған қоса, бұл Lactobacillus түрлері антибиотиктерге қаратылатын пробиотикалық терапиялық балама ретінде қолдануға үміттендіреді. Аурудың таралуын зерттеу үшін, әсіресе жәндіктер сияқты апосимбиотикалық векторлар қолданылған. Сонымен қатар, апосимбиотикалық және дисбиотикалық векторлар аурудың таралу қарқыны мен тиімділігін өзгерту мақсатында жасалып жатыр. Wolbachia бактериясымен жұққан буынтық аяқтылардың (шабуырғылардың) мүшесіздігіне және вектор арқылы берілетін аурулардың таралуын тоқтатуға себеп болуы мүмкін.