Кіріспе

Тактақ (жабысқақ мата) – жабысқақ материалмен өңделген арнайы сүрткіш мата. Ол бояу, қаптау, ламинаттау, фотоэфирлеу немесе басқа да аяқталуға дайындалып жатқан бетті бұзбас үшін шаң, кір және түк сияқты бос бөлшектерді жоюға арналған.

Тақырыбы

Таки компоненті әдетте шайырлы материалдың бір түрі, көбінесе мұнайдан алынған өнім. Резиндік жүйе еріткіш негізінде, су негізінде немесе (әсіресе Солтүстік Америкада) ыстық балқыма түрінде болуы мүмкін. Әртүрлі тақталық өңдеу материалдарының, формулаларының және жүйелерінің әртүрлі артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Әртүрлі тақталық өңдеулерге байланысты туындайтын мәселелерге кейбір материалдардың кебуіне немесе бос майлардан немесе буланып кететін еріткіштерден қалдықтар қалуына, қауіпті ауа ластағыштарын (ҚАЛ) қамтитын материалдарға байланысты жауапкершілікке, ұшқыш органикалық қосылыстардан (ҰОҚ) денсаулыққа қауіп төндіруге, сондай-ақ бояулармен химиялық реакцияға түсуі мүмкін материалдарға қатысты алаңдаушылықтар жатады. Тақталық өңдеуге қатысты жиі кездесетін қате атаулар – лак, жылтыратқыш, ара шабағы немесе қазіргі заманғы коммерциялық тақталық маталардағы нақты материалдарды сипаттамайтын басқа да анықтамалар. Тақталық өңдеуге антистатикалық қоспалар, отқа төзімді заттар, бояулар немесе өнімділікті арттыратын басқа материалдар сияқты қосымшалар енгізілуі мүмкін. Жалпы тақталық өнімділік – жабысу, байланысу, ылғал жабысу (тез жабысу) және басқа да жақсы анықталған жабысқақ қасиеттер сияқты тәуелсіз қасиеттердің жиынтығынан тұрады. Олардың әрқайсысын әртүрлі қолдану салаларында және жағдайларда өнімділікті оңтайландыру үшін реттеуге болады. Жұмсақ ағаштармен жұмыс істегенде тақталық матаны жиі ауыстыру қажет, себебі ағаштан шыққан шаң мата талшықтарын тез бітеп, өнімділігін төмендетеді.

Киіз

Мата компоненті көбінесе мақтадан жасалған марля болып табылады, бірақ оның сапасы мен классы әртүрлі болуы мүмкін. Марляның стандартты сипаттамалары 29 (тауарлық) және 44 (коммерциялық/кәсіптік) немесе одан да көп (коммерциялық/кәсіптік) жіптерге шамамен 1 дюйм шаршыға дейін келеді, ал матаның салмағы, сүрту қасиеттері және жалпы құны сәйкесінше өзгереді. Марля ақталған және тазартылған болуы мүмкін (медициналық марля сияқты) немесе ақталмаған, ластанушы заттар көбірек сақталған сапада да болуы мүмкін. Мақта марляларының стандартты өлшемі Солтүстік Америкада 18 дюйм × 36 дюйм (басқа елдерде 50 см × 80 см сияқты басқа стандарттар қолданылады). Таки матасында қолданылатын басқа маталар үздіксіз жіпті (талшық емес) синтетикалық жіптерден немесе шығынды азайтуға мүмкіндік беретін әртүрлі тоқыма емес маталардан жасалады. Матаның түрі, стилі, классы, сапасы және өлшемі – таки матасының құнын анықтайтын ең маңызды факторлар, және бұл айнымалылар таки матасының брендтері мен өнімдерінің дизайны бойынша айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін.

Жаңалықтар

Соңғы онжылдықтарда зерттеушілер үздіксіз жіп (талшық емес) синтетикалық жіптерден және жиектері бітірілген, түксіз маталар жасады. Бұл дизайн электроника таза бөлме сүрткіштеріне ұқсас, көбінесе автомобиль құрастыру заводтарындағы бояу процесі үшін қажет болады. Тағы бір жаңалық – тәуелсіз стандарттау ұйымдары (мысалы, ASTM, IEEE, MIL SPEC) анықтаған антистатикалық деңгейде жұмыс істеу үшін, әдетте электр тогына кедергілі кәдімгі түксіз маталарды өзгерту. Жақында суға ерігіш түксіз маталарды өңдеуде жаңа жетістіктерге қол жеткізілді, оларды қолдардан, құралдардан немесе беттен жууға болады, бұл жиналған шайырлардан түксіз матаға жабысуын азайтуға немесе матадан түксіздікті жууға мүмкіндік береді. Оларды пайдалы сүрткіштер сияқты қайта өңдеуге болады. Суға ерігіш түксіздік антистатикалық қасиеттерін жақсартады және су негізіндегі бояулармен үйлесімділікті арттыру мүмкіндігін ұсынады. Y12 Ұлттық қауіпсіздік кешенінде, ядролық қарулар зауытында, жаңа типтегі түксіз мата жасалды. Оның мақсаты – денсаулыққа қауіпті микроскопиялық бериллий бөлшектерін тазарту еді. Осы матаның авторы Рон Симандл оны машина дөңгелектерін тазалау үшін де пайдалана алатынын тапты. Жылдам тозған тежегіштер мен жол кірі бірден кетіп, дөңгелектер таза әрі жылтыр қалды.