Кіріспе

Джозиа Кирби "Джо" Лилли (Josiah Kirby "Joe" Lilly Jr.) – америкалық бизнесмен және өнеркәсіпші. Ол 1876 жылы полковник Эли Лилли Индианаполисте құрған фармацевтикалық фирманың президенті (1948–1953) және директорлар кеңесінің төрағасы (1953–1966) қызметтерін атқарды. Жосия К. Лилли ағаның кіші ұлы және осы атпен танылған Лилли 1914 жылы Мичиган университетінің Фармацевтика мектебін бітірді, онда ол Чи Пси бауырластығының мүшесі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Францияда АҚШ армиясында қызмет етті. Eli Lilly and Company компаниясында маркетинг және адам ресурстарында басты назары болды. Ол маркетинг вице-президенті, компанияның атқарушы вице-президенті және Eli Lilly International Corporation президенті болып, 1948 жылы ағасы Eli Jr.-дың орнына компания президенті, ал 1953 жылы директорлар кеңесінің төрағасы болды. Лилли компаниямен өткізген бес онжылдықта ол әлемдегі ең ірі және беделді фармацевтикалық корпорациялардың біріне, сондай-ақ Индиана штатындағы ең ірі корпорацияға айналды. Лилли компанияның тиімділігін арттыру үшін бизнес процестерін жақсартуға, персоналдық ережелерді қалыптастыруға және сату зерттеу бөлімін құруға көмектесті. Ол компания президенті қызметін атқарған Лилли отбасының соңғы мүшесі болды. Лилли – меценат және коллекционер болды. 1937 жылы Джо, оның ағасы және әкесі Лилли қорын құрды, ол әлемдегі ең ірі қайырымдылық қорларының бірі болып табылады. Лилли сирек кездесетін кітаптар мен қолжазбалардың маңызды коллекциясына ие болды, оны Индиана университетіне сыйға тартты, осының нәтижесінде Индиана университетінің Блумингтон кампусында орналасқан Лилли кітапханасының негізгі қоры қалыптасты. Лиллидің Индианаполистегі үйі және жері – Олдфилдс қазіргі Ньюфилдс құрамына кіреді. Смитсондар институты Лиллидің алтын монеталар коллекциясын сатып алды. Кейп-Кодтағы Мұражайлар мен бақтар оның құрметіне Массачусетс штатының Сандвич қаласында құрылды және Лиллидің басқа да коллекцияларын қамтиды.

Ерте өмір және білім

Жосия Кирби Лилли-младший, достары мен отбасы арасында «Джо» деп танылатын, Жосия К. Лилли-аға және Лилли (құрметті есімі Ридгли) Лиллидің кіші ұлы болды. Ол 1893 жылдың 25 қыркүйегінде Индианаполистің Солтүстік Пенсильвания көшесіндегі отбасылық үйінде дүниеге келді. Оның жалғыз ағасы Илай-младший сегіз жасқа үлкен еді. Джоның анасы қатерлі анемиядан зардап шегіп, 1934 жылы қайтыс болды, ал әкесі 1948 жылы қайтыс болды. Лилли 1876 жылы Индианаполисте фармацевтикалық өндіріспен айналысатын Eli Lilly and Company компаниясын құрған полковник Илай Лиллидің немересі еді. Джоның әкесі Джо дүниеге келген кезде Лилли зертханасының бастығы болған және 1898 жылы полковник Лиллиден кейін компания президенті болды. Джо мен Илай әкесінің ізін басып, отбасылық бизнеске кірді. Әрбір ұл компания президенті және директорлар кеңесінің төрағасы болды, бірақ Джо компания президенті қызметін атқарған соңғы отбасы мүшесі болды. Лилли Нью-Гэмпшир штатының Плимут қаласындағы Холдернесс мектебінде оқыды және 1912 жылы Пенсильвания штатының Поттстаун қаласындағы Хилл мектебін бітірді. Ол білімін Мичиган университетінің Фармацевтика мектебінде екі жылдық курста жалғастырды, оны 1914 жылы аяқтады, содан кейін Индианаполиске оралып, отбасылық бизнеске қосылды. 1932 жылдың желтоқсанында Лилли француз шато стиліндегі үйді және ландшафтық бақтарды Индианаполис кәсіпкері Хью Маккеннан Лэндоннан сатып алды. Льюис Кетчам Дэвис бұл үйді 1909-13 жылдары салған, ал Персиваль Галлахер, Олмстед ағайындыларының серіктесі, бақтарын жобалаған. Лилли мен оның әйелі Рут бұл үйді негізгі тұрақты мекені ретінде сақтап қалды. Оллдфилдс және оның ландшафты 1967 жылы Индианаполис өнер қауымдастығына сыйға тартылып, Индианаполис өнер мұражайының бөлігіне айналды. 1934 жылы Лилли Индианаполистің солтүстік-батысындағы Марион округінің Пайк Тауншипіндегі Игл Крик бойында қосымша жерлер сатып ала бастады, ол Eagle Crest жекелеген орынды құруға арналған. Бұл оқшауланған жерде жұмыс істеп тұрған ферма, орман және табиғат қорығы бар еді. 1936 жылы Лилли сирек кездесетін кітаптар мен қолжазбалар жинағын үйінен осы жерде салынған кітапханаға көшірді, сондай-ақ ол жерде қонақ үй де болды. Лилли 1958 жылы бұл мүлікті Пердью университетіне сыйға тартты. Индианаполис саябақтар және демалыс департаменті 1966 жылы университеттен Eagle Crest сатып алып, Eagle Creek саябағы мен табиғат қорығын құрды. 1955 жылы Лилли L. S. Ayres and Company дүкендерін құрған Лайман С. Айрестің немересі Лайман С. Айрес II-нің Индианаполистегі үйін сатып алды. Айрес 1941 жылы салынған Кесслер бульвары, Вест драйвтегі колониалды стильдегі үйге ие болған. Лилли отбасы мүлікті кеңейту үшін жанындағы жерді сатып алды, бұл мүлік Twin Oaks деп аталды, және Лиллидің қызы Рут 2009 жылы қайтыс болғанға дейін сол жерде тұрды, қазір ол жеке меншікте. Ол сонымен қатар Массачусетс штатының Фалмут қаласында Ред Оукс деп аталатын жазғы үйді де сақтап қалды.

Eli Lilly and Company компаниясы

1914 жылы қарашада Лилли Eli Lilly and Company компаниясына қосылды және 1916 жылы жаңа құрылған Тиімділік бөлімінің басшысы болды. Ол компанияның қызметкерлермен қарым-қатынас, жалақы төлеу, әдістемелік және стандарттау бөлімдеріне жауапты болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясына шақырылып, Францияда медициналық жабдықтау қызметінің офицері ретінде қызмет еткеннен кейін, Лилли Индианаполистегі отбасылық бизнесіне оралды және өзінің қалған өмірін сонда өткізді. 1920 жылдардың соңында Лилли мен оның ағасы Илай жоспарлау бөлімін құрды және компанияның жұмысқа алу тәртібін, қызметкерлерге берілетін сыйлықтарды, жұмыс жағдайларын және тиімділікті арттыру шараларын жетілдірді. Илай 1932 жылдан 1948 жылға дейін компания президенті болған кезде, Джоның басты қызығушылығы сату және маркетинг салалары болды. Осы кезеңде компанияның өсуі айтарлықтай болды: «сату көлемі 13 миллион доллардан 115 миллион долларға дейін өсті, ал қызметкерлер саны 1675-тен 6912-ге жетті». 1944 жылы компанияны қайта ұйымдастыру аясында Джо атқарушы вице-президент болып тағайындалды, сонымен қатар сату, маркетинг және тарату функцияларын қоса алғанда, компанияның маркетингтік жұмыстарына жауапкершілікті сақтап қалды. Компанияның үлкейіп бара жатуы, бизнестің күрделенуі және Джоның ұлы Жосия III-нің 1946 жылы отставкаға кетуі компанияны күнделікті басқарудан бөлек жеке басшылыққа көшуді қарастыруға итермеледі. 1948 жылы компания президенті болып тағайындалғанға дейін Джо Eli Lilly International Corporation президенті болды. Ол 1953 жылға дейін басшылықты жалғастырды, содан кейін Юджин Бисли оның орнын басып, компания президенті болып тағайындалды – бұл компания тарихындағы отбасы мүшесі емес алғашқы президент болды.

Кейінгі жылдар

1953 жылы компания президенті лауазымынан кеткеннен кейін Лилли көп уақытын түрлі әуесқойлықтарға арнады. Ол қайырымдылық қызметімен және сирек кітаптар мен қолжазбалар, алтын монеталар, көне қару-жарақ, маркалар, өнер туындылары және әскери миниатюралар жинағымен белгілі болды.

Лили қоры

1937 жылы Лили, оның әкесі Дж.К. және үлкен ағасы Илай Индианаполисте орналасқан Lilly Endowment Inc. ұйымын құрды. Жылдар бойы Джо Илай Лили және Компания акцияларынан жалпы сомасы 6 миллион доллар көлемінде сыйлық берді, ал Илай 2,8 миллион долларлық акциялар қосты; алайда, олардың әкесі ең көп акция салған, барлығы 86,8 миллион доллар сомасына жеткен. Компания акцияларының құны артып, Lilly Endowment Америка Құрама Штаттарындағы ең ірі жеке қорлардың біріне айналды. Басқа да жобаларымен қатар, Лили қоры Джоның жеке қызығушылықтарын да қаржыландырды, мысалы, 1955 жылы тұңғыш томы жарық көрген «Америка әдебиетінің библиографиясы» және Блумингтондағы ИУ университетінің Лили кітапханасына берілген гранттар.

Сирек кітаптар мен қолжазбалар жинағы

Лили сирек кездесетін кітаптарды ұнатқан коллекционер және Грольер клубының мүшесі болған. Ол Уильям Шекспирдің шығармаларының бірінші фолиосын, Гутенберг Киелі кітабын, Джон Джеймс Одубонның «Америка құстары» атты қос пил фолиосын, Америка Тәуелсіздік декларациясының алғашқы басылымын (Данлап Броудсайд) және Эдгар Аллан Поның «Тамерлан» атты алғашқы басылымын сатып алды. Сондай-ақ, ол баспа кітаптары тарихында маңызды деп саналатын жүз томдық тізімдегі «Grolier Hundred» атты тоқсан төрт кітапқа ие болды. Лилли әдебиет, тарих және ғылым салаларындағы маңызды кітаптардың «мыңдаған» алғашқы басылымдарын жинады. Оның коллекциясы американдық және британдық әдебиет классиктерінде, ғылым және медицина тарихында, сондай-ақ американикада ерекше көзге түсті. Қолжазбалар жинағы Роберт Бернстің «Auld Lang Syne» шығармасынан бастап, Джеймс М. Барридің «Питер Пэн» романының түпнұсқа қолжазбасына дейін жетеді. 1954 жылғы 26 қарашада Индиана университетінің президенті Герман Б. Уэллске жазған хатында Лилли өзінің алпыс тоғыз кітаптан тұратын жалпы коллекциясын университетге сыйға беру ниетін білдірді. IU бұл сыйлықты жариялады, ал «Нью-Йорк Таймс» газеті оның құнын 5 миллион долларға бағалады (1956 жылғы 8 қаңтар). Лилли ақырында IU-ға 20 000-нан астам кітап, 17 000 қолжазба, сондай-ақ елуден астам майлы сурет және 300-ден астам гравюра сыйға берді. Бұл коллекция Индиана штатының Блумингтон қаласындағы IU-ның негізгі кампусында орналасқан Лилли кітапханасының ғимаратында сақталады.

Лили кітапханасы

1950 жылдардың соңында Лилли Индиана университетінің Блумингтон кампусында жаңа арнайы жинақтар кітапханасын салуға қаржы бөлді. Отбасының құрметіне аталған Лилли кітапханасы 1960 жылдың 3 қазанында ашылды. Кітапханада университеттің сирек кітаптар мен қолжазбалар жинағы сақталады. Лиллидің балалары – Рут пен Жосия III әкесі сияқты қайырымдылықпен айналысты. Оның қызы өмірінде көптеген қайырымдылық ұйымдары мен коммерциялық емес мекемелерге, көбінесе Индиана штатында және Индианаполисте 800 миллион долларға жуық ақша сыйлады. Жосия III-нің ұлы және Джо-ның немересі Илай (Тед) Лилли II Индианаполис аймағында көп танылмаған. Лиллидің Eli Lilly and Company компаниясындағы елу жылдық еңбек жолындағы басты үлесі – бизнес процестерін жақсартуға және тиімділікті арттыруға көмектесу, персоналдық ережелердің негізін қалау және сатуды зерттеу бөлімін құру болды. 2014 жылғы мәлімет бойынша, ол әкесі мен бауырымен бірге құрған Лилли қоры жалпы активтері бойынша ең ірі қайырымдылық қорлар тізімінде бесінші орынды ($9,96 миллиард) және жалпы сыйлықтары бойынша жиырма бірінші орынды ($333,6 миллион) иеленді. Лиллидің балалары 1967 жылы отбасының үйі мен бағы – Олдфилдс-ті Индианаполис өнер қауымдастығына сыйға тартты. Бұл резиденция мен оның аумағы қазіргі Индианаполис өнер мұражайының бір бөлігі болып табылады. Лиллидің сирек кітаптар мен қолжазбалар жинақтары Лилли кітапханасының негізгі қорына айналды, ол IU Bloomington-дағы отбасының құрметіне аталған арнайы жинақтар кітапханасы. Оның әскери миниатюралары Массачусетс штатының Сандвич қаласындағы Cape Cod мұражайлары мен бақтарының коллекциясында, ал теңіз модельдері Коннектикут штатының Мистик қаласындағы Mystic Seaport мұражайында сақталады.