Кіріспе

Нью-Йорктегі канал, АҚШ

Қара өзен каналы – АҚШ-тың Нью-Йорк штатының солтүстігінде Эри каналын Қара өзенмен байланыстыру үшін салынған канал. Каналдың 35 мильдік (56 км) ұзындығы бойында 109 шлюз болған. Каналдың бұрынғы шлюздерінің қалдықтары Боунвилл қаласының жанындағы Нью-Йорк штатының 12-ші бағдарламалық жолының бойында көрінеді. Бунвиллдегі Қара өзен каналы мұражайы осы Қара өзен каналына арналған.

Каналды сипаттау

1828 жылы Black River Canal Company компаниясы жүргізген зерттеулерге сәйкес, 34 миль (55 км) көліктік арна, 11 миль (18 км) қоректендіру арнасы және Рим қаласынан (Oneida округі) Карфаген қаласына (Jefferson округі) дейін 40 миль (64 км) жүзуге болатын өзенді дамыту жоспарланған. Бұл Солтүстік Нью-Йорк аймағындағы қауымдастықтарға тауар тасымалы үшін қолжетімді және арзан көлік құралын ұсынуға бағытталған. Канал комиссиясының бастапқы ниеті – Сент-Лоуренс округінің солтүстік шебіндегі Огденсбургте Сент-Лоуренс өзенінде аяқталатын бағытты аяқтау болған. Алайда, канал аяқталғаннан кейін тек Карфагенге дейін жетті, бірақ 1828 жылы ұсынылған барлық сипаттамаларын сақтап, 693 фут (211 м) биіктікке көтерілді. Бұл салыстырмалы түрде қысқа қашықтықта баржаларды көтеру және түсіру үшін 109 шлюз қажет болды. Канал бойындағы биіктік 1073 футқа өзгеретіндіктен 109 шлюздің қажеттілігі туындады. Кейбір шлюздер тік еңістерге байланысты төрт және бес қатардан орналасқан, мұндай шлюздер "комбинациялық шлюздер" деп аталды. Black River Canal (“BRC”) каналының ең биік нүктесі Oneida округіне жататын Boonville қаласынан өтті, онда ол Forestport қаласынан бастау алған қоректендіру каналымен қосылды. Каналдың солтүстік бөлігі Льюис округіне қарасты Лайонс-Фоллз қаласында аяқталды, ал каналдық кемелер Black River өзенінің қалыпты жағдайын жақсарту және пароходтардың көмегімен Карфагенге дейін қатынауды жалғастырды. Бұл үшін өзенге тағы екі шлюз және төрт бөгет салынды.

Құрылыс тарихы мен жартылай тасталуы

Көп жылдық жоспарлау мен заңнамалық қолдаудан кейін жұмыс 1837 жылы басталды. 1848 жылы жүйеге азайтылған көлемде су жіберіліп, ағып кету мен құрылымдық ақауларды тексеру жүргізілді. 1850 жылға қарай, Римнің солтүстігіндегі каналдың бір бөлігі пайдалануға берілді, ал жыл соңына дейін Лейден портына дейінгі кеңейту аяқталды. 1855 жылы жоспарланған толық ұзындығы бітірілді. 1869 жылы бұзылған бөгеттен келген зақым каналдың сол жылы ашылуын кешіктірді. 1887 жылы жылдар бойы пайдаланылудан тозығы жеткен зақымдалған шлюздерді жөндеу бағдарламасы іске қосылды. 1900 жылы Бунвиллдің солтүстігіндегі канал тиімсіз деп танылды және одан әрі пайдаланылмады.

Каналды мұра ету

Бұл канал Эри каналының қоректендіруші канал жүйесінің ең ұзақ сақталған бөлігі болды, ол шамамен 1920 жылға дейін кейбір бөліктерінде пайдаланылды. 1925 жылы канал қолданудан шығарылған су жолы деп жарияланды. Каналдың кейбір бөліктері әлі де көрініп тұр, ал оның бір бөлігі қазіргі Нью-Йорк штатының 12-ші бағытымен өтеді. "Бастау" деген атау әлі күнге дейін Боунвилл аймағында қолданылуда, ол судың бастау көзін және каналды сумен қамтамасыз ететін су қоймасын білдіреді. 2003 жылы Боунвиллдегі Black River Canal Warehouse ғимараты тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. 2005 жылы қойма ішінде музей ашылды, содан кейін каналға қатысты заттарды сақтау үшін қосымша ғимараттар салынды.