Кіріспе

Француз жазушысы

Луи Гилу (15 қаңтар 1899 жыл - 14 қазан 1980 жыл) – бретаньдық жазушы, өмірінің барлығын Бретаньде, Сен-Бриеуде өткізген. Ол ХХ ғасырдың ортасындағы жұмысшы табының өмірі мен саяси күресін бейнелейтін әлеуметтік реализм романдарымен танымал. Оның ең белгілі кітабы – Le Sang noir (Қара қан), ол Сартрдың "Жылу" (La Nausée) туындысының көрінісі деп сипатталған.

Өмір және жұмыс

Гиллюстің әкесі аяқкиімші және социалистік белсенді болған, бұл жағдайды Гиллю өзінің алғашқы кітабы «Халық үйі» («La Maison du Peuple») арқылы сипаттайды. Кітапта оның жас ұлының көзімен қарағанда, Квере атты аяқкиімшінің күресі жайлы айтылады. Оқиғада Квередің идеалистік саяси көзқарастары оның шағын бизнесіне қауіп туғызады, өйткені ол бекінген консерватизмге қарсы тұрып, тұрақты клиенттерін жоғалтады. Дегенмен, ол Прудон идеялары негізінде өзін-өзі қолдау кооперативтерін құруға жетеді. Жоғары мектепте Гиллю философия пәнінің оқытушысы Жорж Палантемен дос болады, ол анархист ойшыл және кейіннен өз-өзіне қол жұмсаған адам. Палантенің үмітсіздігі Гиллюді «Le Sang Noir» (1935) шедевріндегі қайғылы анти-батыр Крипур кейіпкерін жасауға шабыттандырады. «Cripure» есімі – «Critique de la raison pure» («Таза акыл-ойды сындау») сөзінің қысқартылған түрі. Ол сондай-ақ бұрынғы ұстазы туралы естелік жазады. Кәсіби жазушы, әдеби аудармашы және аудармашы болғанға дейін Гиллю түрлі салаларда жұмыс істейді, соның ішінде журналистикада. Ол ағылшын тілін жақсы білуімен танымал болды. 1924 жылы үйленеді, ал 1927 жылы «Халық үйі» кітабын жариялайды. Кітаптың сәттілігі оның туған жері Бретаньдегі әлеуметтік тақырыптарға арналған романдардың ұзақ сериясына әкеледі. Оның шедеврі «Le Sang Noir» бұрынғы, тікелей социалистік әдебиетінен өзгешелігімен ерекшеленеді, себебі ол экзистенциалистік немесе абсурдистік көзқараспен байланысты элементтерді қамтиды. Кітапта анти-батыр Крипурдың өзіне-өзі қол жұмсау туралы ойлары суреттеледі. Крипур кейіпіріне қарсы тұратын номиналды батыр Люсьен жақсы болашақ үшін жұмыс істеуге ұмтылады. Бірақ Крипурдің өзін-өзі жек көруші көріністері Люсьеннің идеализмінен гөрі күштірек және әсерлірек болып бейнеленеді. Кітап ағылшын тіліне «Bitter Victory» деген атпен аударылды. Ол 1942 жылы «Римдіктің халықшыл сыйлығын» жеңіп алған «Айқын нан» («Le Pain des Rêves») шығармасын жазды. Франция азат болғаннан кейін Гиллю американдық оккупациялық армияға аудармашы болып жұмыс істейді. «OK Joe!» романында сол кездегі американдық армиядағы нәсілдік теңсіздік пен әділетсіздік мәселелерін зерттейді. Гиллюдің осы кездегі тәжірибесін 2006 жылы Элис Каплан «Толғаушы» («The Interpreter») кітабында баяндайды. 1949 жылы жазған «Le Jeu de Patience» («Сыбырлық ойыны») романы «Prix Renaudot» сыйлығын жеңіп алады. Бұл оның ең тәжірибелік жұмысы ретінде сипатталады, «оқырманның шыдамдылықпен қайта құруын талап ететін күрделі мәтін. Микро және макро тарихтар қақтығысады: соғыстың қорқыныштары, анархистік және Халықтық майдан саясаты немесе оңшыл төңкерістер жеке драмаларға күшпен әсер етеді. Бұл көбінесе галлюцинация тудыратын, жын-перілер шашылған калейдоскоп». Гиллю сонымен қатар бірқатар кітаптарды аударған, оның ішінде 1932 жылы «Ghetto Noir» деген атпен жарық көрген қара американдық автор Клод Маккейдің «Харлемге үй» («Home to Harlem») романы бар. Ол сондай-ақ Джон Стейнбек, Маргарет Кеннеди, Роберт Дидье және С. С. Форестердің «Хорнбловер» романдары сериясының кейбір романдарын аударды. Өмірінің соңына таман ол әдебиет классикасының теледидарлық адаптацияларына сценарийлер жазды. Луи Гиллю көптеген белгілі жазушылармен дос болған. Ол философ Жан Греньені жасөспірім кезінен білген және Альберт Камюмен жақын болған. Сондай-ақ, ол Андре Малро мен Жан Гехеномен дос болды. Камю оның шығармаларын жоғары бағалап, «Компаньондар» әңгімесін Лев Толстойдың «Иван Ильичтің өлімі» романымен салыстырды. 1980 жылы Сен-Брюк қаласында қайтыс болды және Сен-Мишель зиратында жерленді.

Луи Гилу сыйлығы

1983 жылы Conseil général des Côtes d'Armor «Бретон жазушысының әдеби идеалдарын және құндылықтарын сақтап қалу үшін» Louis Guilloux сыйлығын тағайындады. Бұл сыйлық жыл сайын француз тілінде жазылған, «кеңпейілдік ойдың адамгершілік қасиеттерімен, кез келген дуализмді және идеологиялық абстракциялардың пайдасына жеке тұлғаны құрбан етуден бас тартумен» ерекшеленетін туындыға беріледі.