Тактикалық ойындар тарихы және түрлері

Кіріспе

азаматтық хобби
Әскери қақтығысты тактикалық деңгейде үлгілейтін соғыс ойынының түрі.

Тактикалық соғыс ойындары – әскери қақтығысты тактикалық деңгейде үлгілейтін соғыс ойынының түрі, яғни бөлімдер жеке көліктер мен топтардан бастап взводтарға немесе роталарға дейін ауысады. Бұл бөлімдер жеке қару-жарақ түрлері мен олардың тиімді қашықтығына қарай бағаланады. Алғашқы тактикалық соғыс ойындары миниатюралар түрінде ойналды, кейін үстел ойындарына дейін дамыды, қазір оларды бейне ойындар ретінде де ойнауға болады. Ойындар әскери тактика білімін жақсы ойынға қатысуға көмектесетіндей етіп жасалған. Тактикалық соғыс ойындары ойын жасаушыға қиындық тудырады, себебі модельдеу нысандарының көптеген айнымалылары мен ерекшеліктерін нақты өлшеу қиын. Көптеген жылдар бойы заманауи коммерциялық үстел ойындары тактикалық тақырыптардан жаңылды, бірақ осы тақырыптағы алғашқы әрекеттерден кейін ол соғыс ойындарының қатарында ең танымал тақырыптардың бірі болып қала берді. Шамасы, ең сәтті үстел ойыны жүйесі – Advanced Squad Leader тактикалық деңгейде орналасқан.

Миниатюраларға негізделген соғыс ойындары

Тактикалық соғыс ойындарының ережелері адамзат тарихының кез келген дәуірі үшін және тіпті болашақ үшін де жасалған. Ежелгі заманда алғашқы нағыз "миникатюрлі" ойындар пайда болған болуы мүмкін, бірақ 18-шы ғасырда Пруссиядағы командалық оқу ретінде ойлап табылган Кригшпиль, көбінесе алғашқы нағыз миникатюрлі ойын деп есептеледі. Дегенмен, коммерциялық миникатюрлер тек 20-шы ғасырдың басында ғана кеңінен танымал болды.

Теңіз миниатюралары

Джейн 20-ғасырдың басында және ортасында теңіз ойындарына арналған бірнеше ереже жиынтығын жариялаған.

Жер бетіндегі миниатюралар

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін коммерциялық нарық үшін жасалған жердегі тактикалық миниатюралық ойындардың саны, сол соғысқа деген қызығушылық пен қолда бар қаржының артуымен бірге үлкен қарқынмен өсті.

Тарих

Тактикалық тақтадағы соғыс ойындарының тарихы 1969 жылға дейін созылады. Осы уақытқа дейін, қазіргі заманғы ойын-сауық түрінде 1958 жылдан бастап дамыған wargaming көбінесе операциялық және стратегиялық тақырыптарға бағытталған. Avalon Hill-дің Чарльз С. Робертс тарихи шайқастарға негізделген стратегиялық соғыс ойындарының кең спектрін жасады – олардың алғашқысы 1961 жылы шыққан Геттисбург және Чанселлерсвилл болды, бұл Америка Азамат соғысының жүз жылдығының басталуымен сәйкес келді. AH келесі жылдары ұқсас ойындардың көптеген нұсқаларын шығарды және тақтадағы соғыс ойындары нарығындағы көшбасшы ретінде бекітілді. Дегенмен, осы ойындардың көпшілігі армия, бригада, батальон немесе полк деңгейінде болды. Тактикалық деңгейдегі ойындар өте сирек кездесетін. Strategy & Tactics журналы «Тактикалық ойын 3» ойынын взвод/компания деңгейіндегі, Шығыс майданындағы тактикаға бағытталған ойын ретінде ұсынды. 1970 жылы ойынның авторы, аңызға айналған Джеймс Ф. Данниган, ойын құқықтарын Avalon Hill-ге сатты, ол тез арада PanzerBlitz ойынын шығарды. Осылайша соғыс ойындарының «Екінші буыны» басталды. PanzerBlitz ойыны ақырында 250 000 дана сатылды, бірақ сынсыз болған жоқ (оның ішінде Данниганның өзі де сын танытқан). 1970-ші жылдардың басында бірнеше тактикалық ойындар кеңейіп келе жатқан соғыс ойындары нарығына енді, соның ішінде Вьетнамдағы взводтық деңгейдегі соғыс, «Жауынгерлік команда: Взводтық компанияның ұрысы, Франция, 1944» (1972) – PanzerBlitz-тің Батыс майданындағы жалғасы және Данниган/SPI авторлығындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы «Сабаздар» (1972) ойындары. Содан кейін Данниган тағы бір шекараны бұзып, сол кездегі «Қысқыр соғысқа» арналған ойынды шығарған алғашқы баспагер болды, ол «Қызыл жұлдыз/Ақ жұлдыз: 1970 жылдардағы Батыс Еуропадағы тактикалық ұрыс» деп аталды. Ойын сәтті болғанымен, Данниган оның нәтижесіне көңілі толмады, себебі үстелдік ойында тактикалық ұрысты реалистік бейнелеу қиындықтарын айтты. 1973 жылы Данниган «KampfPanzer» және «Desert War» ойындарын жасап, тактикалық ойындарды жаңа бағытқа бұруға тырысты, олар бір мезгілде қозғалыс жасау мүмкіндігін ұсынатын, PanzerBlitz үшін қосымша ережелерді кеңейтті. Алайда, реализмді арттыруға ұмтылыс күрделілік пен «есеп жүргізуге» әкелді, яғни қағазға қозғалыстарды жазу қажет болды. Дегенмен, бір мезгілде қозғалыспен жасалған басқа да тактикалық ойындар шығарылды, мысалы, SPI компаниясының 1973 жылы шыққан «Снайпер!», 1974 жылы шыққан «Патруль!: XX ғасырдағы адамнан адамға қарсы күрес» және «Танк!: XX ғасырдағы бронетранспорттық ұрыс» ойындары. Сол жылы Avalon Hill «Panzer Leader: The Game of Tactical Warfare on the Western Front 1944-45» ойынын шығарды. Нағыз тактикалық (компания/батальон деңгейіндегі) ойындардағы проблемалар анық көрінді. Lorrin Bird, Campaign Magazine журналының 2-ші санында жазғандай: «Avalon Hill-дің үш негізгі ойынының (Panzer Leader, PanzerBlitz және Arab Israeli Wars) үлкен кемшілігі – жағдайдың бірінен соң бірі жүзеге асуы. А атып, А қозғалады. B атып, B қозғалады. Аздап мүмкіндік оғы қосылған. Курск шайқасы сияқты жағдайларда Panzer Blitz-те жаумен бетпе-бет кездесу жойылуға тең болды. Ең қиын жағдай – үш неміс танкы өткелді бұғаттап, оларды Т-34 танктері ұрыс кезеңінде көре алмайды. Ресейліктердің қозғалысы бойынша олар Mark IV танктеріне жақындап, тоқтауға мәжбүр болады. T-34 танктерінің қозғалысы екі гексарық алға жылжудан (500 метр) ғана тұрады, содан кейін олар келесі 5 минут бойы қозғалтқыштарын бос жүргізеді. Немістердің келесі қозғалысында Mark IV танктері шеберлікпен жасырынып, қайтадан позицияға шығады. T-34 танктері бірнеше гексарыққа жылжып, тоқтап, бос жүріп, немістердің қозғалысын күтеді, бұл оларға келесі бірнеше гексарықты босатуға мүмкіндік береді. Тағы бір қызық жағдай – Тайгер танкы ашық жерде тұрғанда, Шерман танкы бір жерден пайда болып, немістермен шектеседі. Идеалдық жағдайда, Тайгер Шерман танктерін бірден, М-4 танктерінен қорғаныш оғынсыз жоя алады, содан кейін жылжып кетеді. Panzer Blitz, Panzer Leader және Arab Israeli Wars керемет ойындар болғанымен, ойнау үшін жоғары дәрежедегі тактикалық қабілет талап етіледі, бірақ жеңіс өте жиі ақылға және ойыншының логикасына қайшы келетін тәсілмен қол жеткізіледі». PanzerBlitz-тің бұл көп күтілген жалғасы сәтті болды, ал келесі жылы SPI бұрынғы атауларын жаңа «Бір мезгілдегі ретті ойын жүйесімен» (SSPS) жаңартты, KampfPanzer және Tank сияқты ойындардағы есеп жүргізуді жойып, Bird сипаттаған проблемаларды шешуге тырысты. Осылайша, MechWar '77 бұрынғы Red Star/White Star-ды, Panzer '44 Combat Command-ті, ал Search & Destroy Grunt-ты алмастырды. Жаңа бір мезгілдегі ретті ойын жүйесі (SSPS) ойнау мүмкіндігінен айырмай, реализмді арттырды және тактикалық соғыс ойындарының жаңа «стандарты» деп есептелді. Тактикалық соғыс ойындарының бірінші дәуірі аяқталды. Жаңа стандарт Avalon Hill-дің 1976 жылы шыққан Tobruk ойынына, сондай-ақ SPI-дің Firefight ойынына қолданылды. Алайда, екі ойын да сәтті болмады, себебі Tobruk-тағы егжей-тегжейлі тесілу кестелері және Firefight ойыншыларына таңқып қалған қазіргі заманғы советтік доктринаның қатаң ережелері ойындарды тағы да ойнау қиын етіп берді. Tobruk-тың тартымсыз картасы да жағымсыз әсер етті, ол негізінен тегіс жерді бейнеледі. Тактикалық соғыс ойындарының ойыншылары үшін тағы бір маңызды мәселе – ойындарға енгізілген бірлік туралы мәліметтердің көбейіп кетуі болды. Мысалы, Азамат соғысы стратегиялық ойындарындағы жалпы «жаяу әскері» немесе «атты әскері» сияқты бірліктердің орнына, Tobruk сияқты ойындар ойыншыларды күрделі баллистикалық ақпараттармен толы кестелермен шатастырды. Firefight ойынына қоса берілген «Анықтамалық мәліметтер» кітапшасы 20 беттен тұрды, оның көп бөлігі ойынға қажет емес болғанымен, кейбір дизайн шешімдерін қорғау үшін пайдалы болды. Осы кезде Avalon Hill әзірлеуші Джон Хиллге «Tank! сияқты, бірақ взвод деңгейіндегі ойын жасауды» тапсырды. Хилл жақсы танымал болды және жақында Moves журналында «Ойнауға ыңғайлы дизайн» атты мақала жариялаған еді. Ол сондай-ақ BarLev және Battle for Hue ойындарын жариялаған.

The genesis of tactical board wargaming goes back to 1969. Up until that time, wargaming—which in the modern, recreational form only dated back to 1958—tended to concentrate on operational and strategic subjects. Charles S. Roberts of Avalon Hill had developed a wide range of strategic wargames based upon historical battles—the first of these being the 1961 releases of Gettysburg and Chancellorsville, issued to coincide with the beginning of the centennial celebration of the American Civil War. AH issued a wide range of similar games in the years that followed, and established itself as the market leader in board wargames. However, most of these games were at the army, brigade, battalion, or regiment level. Few were at the more tactical levels. Tactical Game 3 was introduced by Strategy & Tactics magazine as a platoon/company level game focusing on tactics on the Eastern Front. In 1970, that game's designer, the legendary James F. Dunnigan, sold the rights to the game to Avalon Hill, who quickly released PanzerBlitz. This was the start of the so called "Second Generation" of wargaming. PanzerBlitz eventually sold 250,000 copies, though it was not without critics (including Dunnigan himself). In the early 1970s, several tactical games made their way onto the expanding wargaming market, including Grunt (1971) featuring platoon level warfare in Vietnam and Combat Command: Platoon Company Combat, France, 1944 (1972) billed as a western front sequel to PanzerBlitz, and Soldiers (1972) about World War I, all by Dunnigan/SPI. Dunnigan then crossed another boundary and became the first publisher to release a game on the then ongoing Cold War, called Red Star/White Star: Tactical Combat in Western Europe in the 1970s. While the game was successful, Dunnigan was disappointed with it, citing difficulties in realistically portraying tactical combat in a tabletop board game. Dunnigan tried to take tactical games into a new direction in 1973 with KampfPanzer and Desert War, which featured simultaneous movement, expanding on an optional rule for PanzerBlitz. Unfortunately, the quest for greater realism was having a price in complexity and "bookkeeping", or recording of moves on paper. Nonetheless, other tactical games on a man to man level were released with simultaneous movement, with Sniper! being released by SPI in 1973, Patrol! : Man to Man Combat in the 20th Century and Tank! : Armored Combat in the 20th Century both in 1974. That same year, Avalon Hill released Panzer Leader: The Game of Tactical Warfare on the Western Front 1944 45. The problems with true tactical (company/battalion level) games were all too apparent. According to Lorrin Bird, writing in Special Issue #2 of Campaign Magazine:

The major disappointment with the three major Avalon Hill games (Panzer Leader, PanzerBlitz and Arab Israeli Wars) was the obvious sequential nature of the whole situation. A shoots, A moves. B shoots, B moves. With a little opportunity fire thrown in. In situations like the Battle of Kursk in Panzer Blitz confronting the enemy meant possible extinction. The hardest part to accept was the situation where three German tanks block a pass and cannot be seen by the T 34s on their combat phase. On the Russian move they move up to the Mark IVs and have to stop. The T 34 move might have taken only a two hex advance (500 metres) and then they idle their engines for the next 5 minutes. On the next German move, the Mark IVs cleverly dart away, in and out of cover and take position again. The T 34s move a few hexes, stop and idle, awaiting the German movement which frees up the next few hexes for them. Another funny situation is where a Tiger unit sits in the open and a Sherman comes out of nowhere and ends up adjacent to the Germans. With ideal conditions, the Tiger can decimate the Shermans in no time flat without any "defensive" fire by the M 4s at all, and then move off While Panzer Blitz, Panzer Leader and Arab Israeli Wars are wonderful games, and demand a high degree of tactical ability to play, victory can be obtained in a manner very often that runs contrary to reason and a player's intelligence

This much anticipated sequel to PanzerBlitz was successful, and the next year SPI replaced their earlier titles with games featuring a new "Simultaneous Sequential Play System", eliminating the bookkeeping involved in games like KampfPanzer and Tank and attempting to address the problems described by Bird, above. And so MechWar '77 replaced the earlier Red Star/White Star, Panzer '44 replaced Combat Command, and Search & Destroy replaced Grunt. The new Simultaneous Sequential Play System (SSPS) allowed for much greater realism without sacrificing playability, and was considered the new "state of the art" for tactical wargames. The first era of tactical wargaming had come to an end. The new state of the art was extended to Avalon Hill's Tobruk in 1976, as well as SPI's Firefight. But neither game did well, with increased realism in the form of detailed penetration tables in Tobruk and rigid rules for modern Soviet doctrine forced on the players of Firefight making games once again less playable. Tobruk also suffered from an unattractive map surface which depicted basically flat terrain. Another point for players of tactical wargames to consider was the increasing amount of unit data that was being built into the games. Rather than pieces depicting generic "infantry" or "cavalry" units as in Civil War strategy games, for example, games like Tobruk were inundating players with tables of complex ballistics information. Firefight came with a separate booklet on "Reference Data" amounting to 20 pages of information, much of it not immediately necessary for gameplay but certainly useful to defend some of the design decisions which restricted game play. At this point, Avalon Hill approached developer John Hill to "do a game like Tank! (but) a squad level game " Hill was well known, and had recently written an article in Moves entitled "Designing for Playability." He had recently published BarLev and Battle for Hue.

Отряд басшысы

Нәтижесінде Squad Leader ойыны пайда болды, ол ең көп сатылған тактикалық стратегиялық ойынға айналып, Avalon Hill компаниясы "гаметтер" деп атаған үш қосымша, сондай-ақ он екі "ресми" негізгі модуль, бірнеше тарихи негізделген модульдер, жеке ойналатын нұсқасы және жүздеген үшінші тараптан шыққан қосымшалар мен түрлендірулерді жасаған Advanced нұсқасын дүниеге әкелді. 1977 жылы жарық көрген Squad Leader ойыны да жартылай бір уақытта жүзеге асырылатын жүйені қолданды, негізгі назар жаяу әскер шайқасына аударылды. Ойынның физикалық компоненттері сапасы жағынан теңдесіз болды, геоморфтық болудың қосымша артықшылығы бар қатаң негіздемелерде толық түсті суреттері салынған карта тақталарын пайдаланды. Squad Leader ойын жүйесі дамып, жаңа тақталар қосылғанда, оларды әртүрлі конфигурацияларда орнатуға және кең ауқымды бөлімшелерді бейнелеуге болады, себебі жаяу әскерлердің элементтері жалпылама болды және нақты бір бөлімдерді көрсетпеді. Басшылық пен "тесіп өтетін атыс" (жауынгерлік далада автоматты қарулар бірнеше нысананы атқылай алатынын симуляциялау) сияқты жаңа ережелер енгізілді. Кейбір сарапшылар Squad Leader ойыны жаяу әскер шайқасына тым романтикалық көзқараспен қарады деп санайды. Bird ойынның "жаппай үрей мен моральдық құлдыраудың (жұқпалы гистерия) әсерін мүлдем елемеуі және әрбір сарбазды мақсатына толығымен берілгендей қарауы" мүмкін емес деп есептеді. Басқалары Search & Destroy сияқты ойындарға жеткілікті мән берілмегенін айтты. 1970-ші жылдардағы аз ғана тактикалық ойындар Squad Leader-мен салыстыруға болады, ол өте танымал және S&D-мен салыстырғанда ұқсас масштабта, бірақ қажетсіз күрделі шайқас жүйесі, 18-ші ғасырдың шайқасына көбірек сәйкес келетін басшылық ережелері және өте қарапайым жарақат алу ережелері бар. Соғыс ойындары индустриясы S&D-дегі компания деңгейіндегі шайқастың дәлірек бейнеленуін елемеп, Squad Leader-де бейнеленген әдемі нұсқаға көбірек назар аударды. Тіпті Squad Leader ойынын жасағандар "біздің әскерлеріміз Келлинің Батырларын мақтан тұтатындай табандылықпен шабуылдайды" деп мойындады.

Басқа да құрлықтағы соғыс ойындары

Дегенмен, 1985 жылы Squad Leader Advanced Squad Leader ("ASL") атағына жеткен кезде, басқа ойындар да пайда болды, бірақ ешқайсысы Squad Leader/ASL-дың танымалдылығына жете алмады. Бұл құлдырап бара жатқан соғыс ойындары индустриясының кінәсі болуы мүмкін, себебі бейне ойын консольдары мен компьютерлік ойындар бұрынғыдан гөрі күрделірек болып, тақта ойындарын интеллектуалды сынақ ретінде ұнататын адамдарға қызығушылық туғызды. West End Games 1986 жылы Eastern Front Tank Leader (Джон Хиллдің жобалауымен) ойынын ұсынды, одан кейін 1987 жылы Western Front Tank Leader және 1989 жылы Desert Steel ойындары шықты. Сол жылы Avalon Hill қазіргі заманғы тактикалық ойын MBT-ны ұсынды, ол Squad Leader-ге сырттай ғана ұқсады, себебі ол тактикалық шайқастың басқа дәуірін моделеді. 1993 жылы MBT-мен бірдей ережелерді қолданатын IDF ойыны пайда болды, оның оқиғасы Германиядағы ойдан шығарылған үшінші дүниежүзілік соғыстан Таяу Шығысқа және араб-израиль қақтығыстарына көшті. 1984 жылы Victory Games компаниясы шығарған Panzer Command ойыны Bird жоғарыда аталған науқан туралы мақалада айтқан кейбір мәселелерді шешуге тырысты. Роберт Керн (Fire & Movement №49 (шілде/тамыз 1986)) былай деп хабарлады: "Біздің ойындарымыздың сәтті болуының басты себебі – тәжірибе. Біз ойын жүйелерін мүмкіндігінше жеңілдетуге тырысамыз, сонымен қатар оларды бөліп қарап, жаңа нәрсе жасауға болатынын анықтауға ұмтыламыз. Мысалы, Panzer Command ойынында қатаң ойын кезегі болмайды; керісінше, ойын кезегінің бөліктері кездейсоқ таңылған чиптерде болады". GDW және Clash of Arms Games ("CofA") компаниялары да маңызды өнімдерді ұсынды. GDW өзінің First Battle Series ойындарының бірінші өнімі Team Yankee арқылы суық соғыс немесе үшінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне назар аударды. Кейінгі ұсыныстар бұл жүйені Desert Storm сияқты суық соғыстан кейінгі бірнеше сценарийларды және екінші дүниежүзілік соғысты қамтуға көшті. CofA Landships! ойынын шығарды, ол бірінші дүниежүзілік соғысты қамтиды, негізінен батыс майданында танктардың пайда болуына назар аударады. Кейінгі кеңейтулер жүйені Ресей азамат соғысын қамтуға көшті, ал CofA серияны 1939 жылға дейін жеткізуді жоспарлап отыр, ол Чако соғысын, Испания азамат соғысын және екінші дүниежүзілік соғыста Польшаға жасалған неміс шабуылын қамтиды. Басқа өндірушілер де Рим империясы, Наполеон соғыстары және Америка азамат соғысы сияқты бұрынғы дәуірлерді қамтитын шағын бірліктердің тактикалық тақта ойындарын жасады. Алайда, Avalon Hill-дің Иерусалим қоршауынан басқа, бұл ойындардың ешқайсысы үлкен жетістікке жете алмады. Бірақ, ірі тактикалық тақта соғыс ойындарына үлкен қызығушылық бар, әсіресе The Gamers сериясы, ол Америка азамат соғысын қамтиды, және CofA-ның La Bataille сериясы, ол Наполеон соғыстарын және жеті жылдық соғысты қамтиды. GMT Games өзінің "Тарихтың ұлы шайқастары" сериясымен де үлкен жетістікке жетті. Бұл сериялар әдетте батальон немесе полк деңгейіндегі үлкен бірліктерді қолданады.

Nonetheless, while Squad Leader progressed into Advanced Squad Leader ("ASL") in 1985, other titles also appeared, none of whom managed to gain the popularity that Squad Leader/ASL had gained. Perhaps the downturn in the wargaming industry is also to blame for that, as videogame consoles and computer games became more sophisticated and offered greater appeal than previously to those who enjoyed board wargaming as an intellectual challenge. West End Games introduced Eastern Front Tank Leader (also designed by John Hill) in 1986, followed by Western Front Tank Leader in 1987 and Desert Steel in 1989. The same year, Avalon Hill offered up a modern tactical game in MBT, only superficially similar to Squad Leader as it simulated a different era of tactical combat. Another game, IDF, appeared in 1993 that used the same rules as MBT, changing the setting from a fictional World War Three in Germany to the Middle East and the Arab–Israeli conflicts. Panzer Command by Victory Games in 1984 tried to address some of the problems Bird had mentioned in the Campaign article mentioned above. Robert Kern reported (in Fire & Movement Number 49 (Jul/Aug 1986)) that: "Experimentation is the main reason why our games have been so successful. Not only do we try to simplify game systems as much as possible, but we also tear systems apart to see if something new can be created from them. Panzer Command, for example, does not use a strict sequence of play; rather, portions of the game turn are on chits which are drawn at random." Other significant product lines appeared by producers GDW and Clash of Arms Games ("CofA"). GDW focused on the Cold War or World War III period with Team Yankee, the first product of its First Battle Series line of games. Later offerings moved this system to cover several post Cold war scenarios, such as Desert Storm, and also back to Second World War. CofA produced Landships! which covers the First World War, primarily focusing on the appearance of tanks during the later years on the Western Front. Subsequent expansions moved the system to cover the Russian Civil War and CofA intends to move the series up to 1939, covering the Chaco War, the Spanish Civil War and the German invasion of Poland in World War II. Other producers have also produced small unit tactical board wargames covering earlier eras such as the Roman Empire, the Napoleonic Wars and the American Civil War. However, with the exception of Avalon Hill's The Siege of Jerusalem, none of these games have met with much success. Note however, grand tactical board war games have extraordinary followings, especially The Gamers series of games covering the American Civil War and CofA's La Bataille series covering the Napoleonic Wars and the Seven Years' War. GMT Games has also had considerable success with its Great Battles of History series. These series though use larger units, usually at the battalion or regimental level.

Тобрук және команда жетекшісі

2002 жылы Critical Hit, Inc. компаниясы Advanced Tobruk ойынын шығарды. Бұл ойын түпнұсқасынан жаңадан жасалған нұсқа болды, ал өзінің Critical Hit компаниясы арқылы сатылатын ASL қосымшаларын жобалаған Реймонд Дж. Тапио 1998 жылы ойынның бастапқы авторы Хэл Хокпен ақылдасып, Курт Мартинмен бірге ойынды қайта шығаруға келісті. Tobruk жүйесі Екінші дүниежүзілік соғыстың барлық майданын тактикалық деңгейде қамтиды, ойын масштабы Squad Leader сияқты, әр гекса 50 метрлік, ал есептегіштер жеке отрядтар мен техникаларды көрсетеді. Advanced Tobruk System ("ATS") өте танымал болды, бірнеше кеңейту модульдері жарық көрді. Ойын компоненттерінің графикалық сапасы жоғары болды. Жүйе испандық Азамат соғысынан бастап Корея соғысына дейінгі шайқастарды қамтыды, сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған кеңейтім және тіпті Америка Азамат соғысының нұсқасы да жасалатыны туралы әңгімелер тарады. 2006 жылы Advanced Squad Leader ойынының Armies of Oblivion атты соңғы компоненті басылып шықты, осылайша Екінші дүниежүзілік соғыстың барлық маңызды армиялары, техникалары мен қару-жарақтарын қамтитын он екі негізгі "негізгі модульдің" соңғысы аяқталды. Жаңа жобалар ASL-ді қандай бағытта дамытатыны әлі белгісіз, бірақ кейбір мәліметтер заманауи нұсқа жасалатынын көрсетеді, ал басқа дереккөздер болашақта тарихи Advanced Squad Leader модульдеріне басымдық берілетінін болжайды. Ұзақ уақыттан бері күтіліп келген Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған кеңейтім модульдері жобасы тоқтатылған сияқты, бірақ оны үшінші тарап өндірушісі жасауы мүмкін. Алайда, Critical Hit компаниясы соңғы кезде бірнеше ресми емес кеңейтім модульдерін шығарды, олар испандық Азамат соғысын, 1948 және 1956 жылдардағы араб-израиль соғыстарын және 1950-ші жылдардағы француз-вьетнам соғысын қамтиды.

Құрылыс

Тактикалық соғыс ойындарының тағы бір санаты – компьютерде ойнауға арналған, бірақ ойыншылардың қолмен енгізуін қажет ететін тақталық соғыс ойындарының тікелей көшірмесі. Родни Кинни жасаған Vassal ойын қозғалтқышы, сондай-ақ Aide de Camp, Cyberboard, ZunTzu және Battlegrounds Gaming Engine – осыған бес мысал. Java немесе осыған ұқсас технологияны пайдалану арқылы тақталар мен фигуралардың графикалық түрлерін киберкеңістікте, ойынның қолмен ойналатын нұсқасы сияқты қолдануға болады. Осы "виртуалды үстел" жүйелерінде ойынды лақтыру, маркерлер тарту және басқа да ойын функциялары қайта жаңғыртылады, оларды жеке, электрондық пошта арқылы немесе интернет арқылы көп ойыншымен тікелей ойнауға болады, тіпті ойынды көрермендер де тамашалай алады. Басылып шыққан көптеген тақталық ойындар осылайша ойнауға бейімделді, бұл ескі ойындардың өмірін ұзартады (авторлық құқықты бұзу мақсатында, ойыншылардың осы ойындардың ережелерін және басқа да физикалық компоненттерін тек ойындарды сатып алу арқылы алуы күтіледі). Кейбір компаниялар қазір осы форматта ғана ойналатын ойындарды шығарады, мысалы, Дэн Версеннің "Арнайы күштер" ойыны – дәстүрлі фигуралар мен гексагональды карталармен ойналатын тақта ойыны, ол тек Vassal жүйесінде қолданылады. Сонымен қатар, көптен бұрын басылымнан тускен ойындар мұндай бағдарламалық қамтамасызда пайдалану үшін эксклюзивті түрде цифрлық ойындар ретінде қайта басылды.