Кіріспе
«Менің сол аяғым: Кристи Браунның оқиғасы» – Джим Шериданның 1989 жылы түсірген (оны режиссерлік дебюті) фильм. Шеридан мен Шейн Коннагтонның 1954 жылы жарық көрген Кристи Браунның осы аттас естеліктерінен бейімделген. Ирландия мен Ұлыбританияның бірлескен туындысы, онда Дэниел Дэй-Льюис церебральды параличпен туған ирландтық Кристи Браун рөлін ойнайды, ол тек сол аяғын ғана басқара алатын. Браун кедей жұмысшы отбасында өсіп, жазушы және суретші болды. Бренда Фрикер, Рей МакАнали, Хью О’Коннор, Фиона Шоу және Сирил Кусак қосалқы рөлдерде ойнады. Фильм 1989 жылдың 24 ақпанында көрсетілімге шығып, сыншылардың жоғары бағасын алды. Фильм туралы пікір білдірушілер сценарийі мен режиссурасы, мазмұны және әсіресе Дэй-Льюис пен Фрикердің актерлік шеберлігін жоғары бағалады. Бұл фильм сонымен қатар коммерциялық сәттілікке жетіп, 600 000 фунт стерлинг бюджетпен 14,7 миллион доллар табыс тапты. 62-ші «Оскар» марапаттау салтанатында фильм бес номинацияға ие болды, оның ішінде «Үздік фильм» номинациясы да бар. Дэй-Льюис «Үздік актер» және Фрикер «Үздік қосалқы актриса» сыйлықтарын жеңіп алды. 2018 жылы Британдық кино институты оны 20 ғасырдың 53-ші ең ұлы британдық фильмі деп таныды.
My Left Foot: The Story of Christy Brown is a 1989 biographical comedy drama film directed by Jim Sheridan (in his director debut) adapted by Sheridan and Shane Connaughton from the 1954 memoir of the same name by Christy Brown. A co production of Ireland and the United Kingdom, it stars Daniel Day Lewis as Brown, an Irish man born with cerebral palsy, who could control only his left foot. Brown grew up in a poor working class family, and became a writer and artist. Brenda Fricker, Ray McAnally, Hugh O'Conor, Fiona Shaw, and Cyril Cusack are featured in supporting roles. The film was theatrically released on 24 February 1989 to critical acclaim. Reviewers praised the film's screenplay and direction, its message, and especially the performances of Day Lewis and Fricker. It was also a commercial success, grossing $14.7 million on a £600,000 budget. At the 62nd Academy Awards, the film received five nominations, including for the Best Picture, with Day Lewis and Fricker winning Best Actor and Best Supporting Actress, respectively. In 2018, the British Film Institute ranked it as the 53rd greatest British film of the 20th century.
Сюжет
1932 жылы Кристи Браун Дублинде 15 балалы отбасында дүниеге келді. Дәрігерлер оның ауыр ми парализі бар екенін анықтады. Кристи жүре де, сөйлей де алмайтын. Ол отбасының, әсіресе анасының қамқорлығы мен сүйіспеншілігіне бөленді. Бір күні Кристидің анасы босану кезінде баспалдақтан құлап, жарақаттанады. Үйде жалғыз Кристи оны көреді және көмекке көршілерді шақырады. Кристидің әкесі бастапқыда оның ештеңеге жете алмайтынына сенбеді, бірақ оның денесінің толық бақылаудағы жалғыз бөлігі – сол аяғымен еденге бормен "ана" деп жазғанын көргеннен кейін мақтан тұтады. Осыдан кейін Кристи сурет салуға құмарланады. Аудандағы жастар оны футбол сияқты ойындарға қатыстырады, бірақ ол ұнаған қызға салған суретін сыйға бергенде, ол оны қайтарып береді. Кейін әкесі жұмысынан босатылып, отбасы өте қиын жағдайға түседі. Сонда Кристи ағаларына көмір ұрлауға көмектесу жоспарын ойластырады, бірақ анасы оған қарсы шығады. Кристидің анасы пештегі банкаға ақырындап ақша жинап, баласына мүгедектер арбасын сатып алуға жетеді. Содан кейін Кристи Айлин Коулмен танысады, ол оны ми парализімен ауыратын балаларға арналған мектебіне алып барып, достарының бірін оның туындыларының көрмесін өткізуге көндіреді. Кристи Коулға ғашық болады, бірақ кешкі ас дастарқанында оның басқа біреуге күйеуге шығатынын естігенде, өмірден қол жұмбауды ойлайды. Анасы оған жеке студия салып беруге көмектеседі, бірақ көп ұзамай әкесі инсульттан қайтыс болады, ал аза тұру рәсімінде Кристи төбелес шығарады. Осы кезде Кристи "Менің сол аяғым" атты өмірбаянын жаза бастайды. Коул қайта оралады және олардың достығы жаңадан басталады. Кейін Кристи қайырымдылық шарасына қатысып, Мэри Карр есімді медбикемен танысады, ол оның басшысы болады. Мэри оның өмірбаянын оқып шығады. Кристи Мэриді кездесуге шақырады, содан кейін олар қуанышпен тойдан бірге кетеді.
Өндіріс
Дей Льюис жобаға қызығушылық танытты, ол бастапқы сахнаны оқығанда, онда Браун рөліндегі ол сол аяғымен грампластинканы ойнатқышқа қойып, содан кейін инесін салып, ойнатуға мүмкіндік береді. Ол бұл сахна туралы былай деді: "Бұл істелмейтінін білдім, және бұл мені қызықтырды". Дей Льюис өте шұғыл әдіспен актерлық өнерге бейімділігімен танымал болды және фильм түсірілімі кезінде Браунның істей алмайтын ешқандай нәрсені жасаудан бас тартты, кейіпкерінің рөлінде қалуды талап етті. Сондықтан, түсірілім тобы актерді коляскамен жылжытуға, кедергілерден көтеріп тасуға және тіпті оны тамақтандыруға мәжбүр болды.
Сыни жауап
"Сол аяғым" фильмi кеңiнен мақтауға ие болды. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың төртеуін берiп, былай деп жазды: "Сол аяғым" көптеген себептермен ұлы фильм, бiрақ ең бастысы – ол бiзге осы адамның өмiрiн толыққанды көрсетедi. Бұл фильм шабыттандырмайды, бiрақ шабыттандырады. Бұл фильм көңiл жағуға бағытталған емес, бiрақ көңiл жағу сезiмiн тудырады. Бұл – жанкешiр, қиын, бақытты, дарынды адамның тарихы. Оған тағдыр қиындық сыйлады, ол оны тамаша ойнады, бiзге құнды кітаптар, көркем суреттер және батылдықтың үлгiсiн қалдырды. Бұл оңай болмағандығы сөзсiз." 2015 жылы The Hollywood Reporter академияның жүздеген мүшелерiнен өткен даулы шешiмдерге қайта дауыс берудi сұрап, сауалнама өткiздi. Академия мүшелерi егер мүмкiндiк болса, 1990 жылғы "Үздік фильм" сыйлығын "Драйвинг мисс Дейзи" емес, "Сол аяғым" фильмiне берерiн бiлдiрдi.