Кіріспе

«Тыныш адам» — Джон Фордтың 1952 жылғы американдық романтикалық комедиялық драмалық фильмі.

Сюжет

1920 жылдары ирландиялық тегі бар америкалық зейнеткер боксшы Шон "Тропер Торнтон" өзінің туған жері Инисфриге барып, ескі отбасылық шаруашылығын сатып алуға тырысады. Артына келген соң көп ұзамай, ол отты, қызыл шашты Мэри-Кейт Данахермен танысып, ғашық болады. Бұл Мэри-Кейттің зорлық көрсетуші ағасы, Сквайр "Қызыл" Уилл Данахердің қарындасы еді. Уилл де ескі Торнтон шаруашылығын сатып алғысы келеді және шаруашылықтың қазіргі иесі, бай жесір Тиллен, оның орнына Шонның ұсынысын қабылдағанда ашуға ілеседі. Содан кейін Уилл Шонның қарындасына үйленуіне келісім бермейді. Ауыл тұрғындарының бірі, Әке Питер Лоннерган және жергілікті үйлендіруші, сонымен қатар тігілме Михалин Оге Флинн, Уилл Данахерді жесір Тиллен оған үйленеді, егер Мэри-Кейт енді оның үйінде болмаса, деп инау етеді. Ол қуанышпен үйленуге рұқсат береді, бірақ Мэри-Кейтке оның қалың малын беруден бас тартады, өйткені ол алданғанын біледі, ал жесір Тиллен бұл келісім туралы ештеңе білмейді. Ирландиялық әдет-ғұрыптарды білмейтін Шон қалың мал алуға қызығушылық танытпайды, бірақ Мэри-Кейт үшін қалың мал – оның қоғамдағы және оның бостандығындағы жеке құндылығын білдіреді. Ол олардың некесін бекіту үшін қалың мал алу керек деп талап етеді, бұл олардың арасында араздық тудырады. Ауыл тұрғындары Уиллді Мэри-Кейттің жиһазын (оның меншігі) босатуға көндіреді, бірақ Уилл қалың малдың ақшалай бөлігін (оның үлесі) беруден бас тартады. Мэри-Кейт Шонның Уиллмен күреспегені үшін қорқақ деп санайды. Шон жергілікті протестант пасторы және бұрынғы боксшы, Рев. Сирил Плейферге келіп, бір кезде ол ренгте жас, үйленген қарсыласын қасақана өлтіргенін айтады. Шон адам өлтіруден болған қорқыныш пен өкініштен бокстан бас тартуға ант берген. Мэри-Кейт те (ирланд тілінде) дауға қатысқан рөлін Әке Лоннерганға мойындайды, ол оны өзімшілдігі үшін сөккен. Олар сол түні жартылай татуласып, үйленгеннен кейін алғаш рет бір бөлмеде түнеп қалады. Алайда, ертесіне таңертең Мэри-Кейт тыныш үйден шығып, Дублинге баратын пойызға мінеді, бұл оның кетіп бара жатқан сылтауын Шонды әрекетке итермелейді деп үміттенеді. Шон Михалиннен оның қайда екенін біліп, атын теміржол станциясына жеткізіп, оны пойызбен түсіреді. Ауыл тұрғындарының саны артып, Шон Мэри-Кейтті Данахер шаруашылығына 8 шақырым (8 км) қашықтықтағы жолмен қайтаруға мәжбүрлейді. Сол жерде Шон Уиллге қарсы тұрып, қалың мал талап етеді. Уилл бас тартқанда, Шон Мэри-Кейтті ағасына лақтырып жіберіп, ирландиялық әдет-ғұрыпқа сәйкес "байлық жоқ, неке жоқ" деп мәлімдейді. Бұл ультиматум Мэри-Кейт пен Уиллді де таң қалдырады, ол ақыры 350 фунт төлейді (2022 жылы 17 000 фунттан астам). Шон оны Мэри-Кейттің көмегімен қазандықта өртеп жібереді. Ол үйге қайтады, бірақ намыстанған Уилл Шонға соққы береді, бірақ Шонның қорғаныс қарсы соққысынан құлайды. Содан кейін Шон мен Уилл арасында ұзақ, Гомерлік жекпе-жек болады, олар Маркиздің ережелерін ұстануға келіскеннен кейін. Бұл көптен күткен жекпе-жек көрермендерді қызықтырады және шақырымдар бойына созылады. Жекпе-жекшілер ақырында Коханның барында ішімдік ішу үшін тоқтап, бір-біріне деген өзара құрметтерін мойындайды. Олар ішімдікті кім төлейтіні туралы дауласқанда, Уилл Шонның бетіне сыраны лақтырады. Шон Уиллге соққы беріп, оны бар есігінен құлатып, көшеде есінен танып қалдырады, бұл жекпе-жекті аяқтайды. Кейін, татуласқан және мас күйде болған қайын ағалары Шон мен Мэри-Кейттің үйіне кешкі асқа барады, бұл Мэри-Кейттің қуанышына себеп болады. Келесі күні, мойынсұнып алған Уилл мен жесір Тиллен өздерінің сүйіспеншіліктерін бастайды және Михалин басқаратын көлікте бірге ауылдан шығады. Шон, Мэри-Кейт және ауыл тұрғындары олардың алдынан өтіп бара жатқанда, Шон мен Мэри-Кейт бір-бірін дала арқылы үйге қарай қумай-ақ, бір-біріне қол сілтейді.

Өндіріс

Фильм Уэйн мен Форд үшін ерекше жаңалық болды, олар екеуі де көбінесе вестерндер мен әрекетке толы фильмдермен танымал еді. Бұл Republic Pictures үшін де жаңа бағыт болды, олар Фордты сол кезде қауіпті деп саналған жобаға қолдады. Студияның төмен бюджетті B фильмдерімен танымал болған бұл студияның ең жақсы фильм үшін Оскарға ие болуының жалғыз мүмкіндігі болды. Форд 1933 жылы осы әңгімені оқып, көп ұзамай оның құқықтарын 10 долларға сатып алды. Әңгіменің авторына идеяны сатып алғанда тағы 2500 доллар төленді, ал фильм түсірілген кезде ол 3750 доллар соңғы төлем алды. Republic Pictures О'Хара мен Уэйннің басты рөлдерде ойнауымен және Фордтың режиссерлік жұмысымен фильмді қаржыландыруға келісті, бірақ барлығы үшөуі де Republic-пен бірге вестерн түсіруге келіссе ғана. Олар Рио-Гранде фильмін аяқтағаннан кейін Ирландияға суретке түсіруге бет бұрды. Republic Фордтан фильмнің екі сағаттан аспауы керектігін талап етті. Дегенмен, түсірілген фильм 2 сағат 9 минутқа созылды. Republic басшыларына фильмді көрсеткенде, Форд ең қызықты жұдырықай соғысының алдында фильмді екі сағаттан кейін тоқтатты. Republic басшылары фильмді толық көрсетуге рұқсат берді. Бұл Republic-тің Technicolor түсірілген азау фильмдерінің бірі болды, студияның көптеген басқа түсті фильмдері Trucolor деп аталатын арзан технологиямен түсірілді. Фильмде ирландтық театрдан көптеген актерлер, соның ішінде Барри Фицджеральдтың інісі Артур Шилдс, сондай-ақ ирландтық ауылдардан шақырылған актерлер жұмыс істеді. Бұл ирланд тілі естілетін Голливудтың сирек фильмдерінің бірі. Фильм түсірілімі 1951 жылдың 7 маусымында басталды. Сыртқы көріністер Ирландияның Майо және Галвей округтерінде түсірілді. Ішкі көріністер шілде айының соңында Голливудтағы Republic студиясында түсірілді. Вон Корриган Фордтың костюмдерді сол дәуірге сай жасауға көп күш жұмсағанын хабарлады, ал костюмдерді табу үшін Galway-дегі O’Maille – The Original House of Style компаниясымен келісім жасалды. Оқиға Inisfree деген ойдан туған қалашада өтеді. Бұл Уильям Батлер Йейтс ақынның әйгілі еткен Лох Гиллдегі Иннисфри көл аралы емес, бұл кішкентай арал. Фильмнің көптеген көріністері Конг ауылының маңындағы және Конгтың Эшфорд қамалының аумағында түсірілді. Конг қазір бай шағын қала, ал қамал 5 жұлдызды қонақ үй. Фильммен байланысты осы аймақ туристік орынға айналды. 2008 жылы фильмдегі паб ретінде пайдаланылған ғимаратта паб ашылды (бұл ғимарат фильм түсірілген кезде дүкен болған); пабта фильмнің DVD нұсқасы күнделікті көрсетіледі. "Тыныш адам" жанкүйерлер клубы жылдық бас жиналысын Эшфорд қамалында өткізеді. Фильмдегі басқа орындар: Тхор-Баллили, Галвей округі, бір кезде ақын В. Б. Йейтстің үйі, Туам қаласының жанындағы Баллиглунин теміржол станциясы, Кастлтаун станциясы ретінде түсірілген, сондай-ақ Коннемара Галвей округі мен Мейо округіндегі әртүрлі орындар. Олардың арасында ат жарысы сахнасы түсірілген Леттергеш жағажайы, N59 тас жолының Маам Кросс пен Отерхард арасындағы "Тыныш адам көпірі" және "Ақ О'Морн" коттеджі бар. Соңғысы Маамның оңтүстігінде R336 тас жолында орналасқан, бірақ көп бұрын қирап кеткен. Фильм Фордтың идеалданған ирланд қоғамын бейнелейді, тек әлеуметтік жіктелулер сыныпқа және саяси немесе діни айырмашылықтарға негізделген. Католик діни қызметкері, Lonergan әкесі мен протестант дін қызметкері, Playfair пасторы фильмдегі достық қарым-қатынасты сақтайды, бұл сол кездегі Ирландия еркін мемлекетіндегі қалыпты жағдайды көрсетеді, онда 1930 жылдары діни шиеленістер болған, бірақ бұл тек Солтүстік Ирландияда ғана қалыпты жағдай болды. Ағылшын-ирландтық антагонизміне сілтемелердің бірі бақытты жұп үйленгеннен кейін Хью Форбстың құттықтау тостында олардың "ұлттық бостандықта" өмір сүру тілегін білдіруінен кейін пайда болады (ұлттық сөз көптеген басылымдардан цензураланған). Бұл фильм көп жағынан отбасылық жоба. Фрэнсис Форд, өлім төсегінен тұрып, жекпе-жекті көретін қартты ойнаған Джон Фордтың ағасы. Режиссердің ұлы Патрик Форд жекпе-жек сахнасында Виктор МакЛаглен үшін көптеген каскадерлік трюктарды орындады және бөлім директоры болды. Артур Шилдс, ол Бари Фицджеральдтың інісі, Микаэлин Оге Флинн, Уильям Джозеф Шилдс рөлін ойнады. Хью Форбсты ойнаған Чарльз Б. Фитцсимонс және Пауыл әкесін ойнаған Джеймс О'Хара Морин О'Хараның ағалары. Сонымен қатар, Джон Уэйннің төрт баласы ат жарысы сахнасында көрінеді.

Музыка

Форд өзінің досы, голливуд композиторы Виктор Янгты фильмнің музыкасын жазуға шақырды. Янг саундтректі "Rakes of Mallow" және "The Wild Colonial Boy" сияқты көптеген ирланд халық әндерімен толықтырды. Бірақ Фордтың өзі таңдаған ең маңызды музыкалық шығарма – "Isle of Innisfree" әуені, оны Янг емес, ирланд полиция қызметкері және әнші-күйші Ричард Фаррелли жазған. Ашфорд қамалының фонында алғаш рет көрсетілетін "Иннисфри аралы" әуені "Тыныш адам" фильмінің басты музыкалық тақырыбына айналады. Бұл ән фильмде кем дегенде он бір рет қайта ойналады. Майкл Оги Флинн күлімсіреп шырқап, кейін аккордеонда орындалатын көңілді әуен – "Rakes of Mallow". Фильмде "The Wild Colonial Boy" әнінің ирланд тіліндегі бір бөлігі де естіледі. 2015 жылдың қазан айында Морин О’Хара қайтыс болғанда, оның отбасы оның соңғы сағаттарында "Тыныш адам" фильмінен музыка тыңдағанын хабарлады. Сондай-ақ, режиссер Джордж А. Ромеро да осы фильмнің музыкасын тыңдап қайтыс болған.

Қабылдау

1952 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінің А. Х. Вейлер бұл фильмін «биылғы жылы көрген ең жақсы фильм» деп бағалап, «әңгімелері қарлығаның әнінен де әдемі» деді. Тағы бір замандас шолуда, «Variety» ойын-сауық журналы картинаны «керемет түсірілген» деп атап, «Уэйн Фордтың режиссерлігімен жақсы жұмыс істейді» деген пікір білдірді, бірақ 129 минуттық экран уақытын «артық» деп санады. «Harrison’s Reports» бұл фильмді «ирландиялық өмірдің көңілді комедиялық мелодрамасы, шеберлікпен режиссерланған және актерлардың керемет ойынымен толы» деп сипаттады. «Вашингтон Пост» газетінің редакторы Ричард Л. Коу оны «шын мәнінде тамаша фильм» деп жариялады. «Түсірілімі керемет, ал Виктор Янгтың халық әуендеріне негіделген музыкасы, қуатты да көтеріңкі фильм үшін шынайы қуаныш сыйлайды». «Нью-Йоркер» журналының Филип Хамбургері фильмге онша әсерленбеді, «Егер Джон Фордтың сезімтал жаңа фильмі «Тыныш адамда» көрінгендеріме сенсем, Ирландиядағы барлық адамның сымбаты түймедей» деп жазды. «Форд мырзаның ирландиялық ауыл көріністері көздің қуанышына толы, бірақ «Информер» фильмін жасаған шебер, сыра ваннасына түсіп кеткендей» деді. Фильмге қатысты замандас сын-пікірлерге қарағанда, редакторы Фрэнсис Мулрани фильмді «әйелдерді кемсітетін» және «ескірген» деп бағалады. Бұл тек ер адам кейіпкерлерінің әйел кейіпкерлеріне психологиялық және физикалық бақылау жасауына ғана емес, сонымен қатар әйел басты кейіпкердің күйеуінен күтетін жыныстық стереотиптерге байланысты болды. «Rotten Tomatoes» шолулар жинақтайтын сайтында 2023 жылы «The Quiet Man» 46 сыншының пікіріне сүйене отырып, 91% мақұлдау рейтингісіне ие. Сайттағы консенсус бойынша: «Режиссер Джон Форд пен жұлдыз Джон Уэйн вестерннен ирландиялық ауылға көшіп, нәтижесінде әдемі түсірілген, көбінесе комедиялық романс туды». Фильм сонымен қатар қаржылық жағынан да сәтті болды, алғашқы жылы 3,8 миллион доллар табыс тапты. Бұл сол жылғы ең табысты фильмдердің қатарына кірді. Сонымен қатар, 1952 жылы британдық көрермендер үшін ең танымал фильмдердің жетіншісі болды.

Марапаттар мен ұсыныстар

Сыйлық санаты Жеңімпаз(дар) Нәтижесі Академия сыйлығы Екінші рөльдегі ең үздік актер Виктор МакЛаглен Ең үздік көркемдік безендіру – түсті декорация Фрэнк Хоталинг, Джон Маккарти кіші, Чарльз С. Томпсон Ең үздік операторлық түсті Winton C. Hoch, Archie Stout Ең үздік режиссер Джон Форд Ең үздік фильм Джон Форд, Мериан C. Купер Ең үздік дыбыс жазу Daniel J. Bloomberg Ең үздік сценарий Фрэнк С. Нагент Алтын глобус Ең үздік режиссер Джон Форд Ең үздік түпнұсқа музыка Виктор Янг Америка режиссерлер гильдиясы Мобильдік кинодағы ең үздік режиссерлік жетістік Джон Форд, Уингейт Смит

Үй медиасы

Ол алғаш рет 1998 жылдың 14 желтоқсанында Artisan Home Entertainment компаниясы арқылы DVD форматында жарық көрді. Содан кейін, 4 жыл өткен соң, 2002 жылдың 22 қазанында Artisan компаниясы коллекционерлік басылымдағы DVD-ді шығарды. Бұл басылымға Леонард Мальтинмен түсірілген "Тынық адамның жасалуы" деректі фильмі, Морин О'Хара мен Эндрю В. МакЛаглен қатысқан "Ирландияның қуанышы" деректі фильмі және "Тынық адамды еске алу монтажы" кірді. 2013 жылдың 22 қаңтарында Olive Films "Тынық адамды" DVD және алғаш рет Blu-ray форматында, 60 жылдық мерекелік арнайы басылым ретінде шығарды. Бұл басылымға Леонард Мальтиннің "Тынық адамның жасалуы" туралы деректі фильмі енді. 2010 жылы "Тынық адамды армандау" деген деректі фильм жасалды, ол "Тынық адамның" жасалу тарихын баяндады. Фильмді Габриэль Бёрн баяндады, ал оған Питер Богданович, Мартин Скорсезе, Чарльз Ф. Фитцсимонс және Морин О'Харамен сұхбаттар кірді. Ол алғаш рет 2015 жылдың 24 наурызында DVD және Blu-ray форматында жарық көрді.

Танымал мәдениетте

Джон Уэйн дауыл кезінде Морин О’Хараны сүйетін көрініс 1982 жылғы Стивен Спилбергтің "Ерден тыс ғарышкер" фильмінің бір сахнасында теледидардан көрсетіледі.