Кіріспе

1993 жылы Джим Шериданның түсірген фильмі.

"Әкесінің атынан" (In the Name of the Father) – 1993 жылғы тарихи криминалдық драма, сценарийін Джим Шериданмен бірге жазған және режиссерлік еткен фильм. Ол 1974 жылы Гилдфордтағы пабқа жасалған шабуылда төрт британдық сарбаз бен бір азамат қаза болған оқиғаға негізделген, осы қылмысқа қате айыпталған "Гилдфорд төртеуінің" (Guildford Four) шын оқиғасы бойынша түсірілген. Сценарийді Терри Джордж пен Джим Шеридан 1990 жылы жарық көрген Герри Конлонның "Кінәсіздігі дәлелденді: Гилдфорд төртеуінен Герри Конлонның оқиғасы" (Proved Innocent: The Story of Gerry Conlon of the Guildford Four) атты автобиографиясынан бейімдеген. Фильм прокаттан 65 миллион доллар табыс тапты және маңызды сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. 66-шы "Оскар" марапаттау салтанатында фильм жеті номинацияға ие болды, оның ішінде "Ең үздік актер" (Дэниел Дэй-Льюис), "Ең үздік қосалқы актер" (Пит Постлэтвейт), "Ең үздік қосалқы актриса" (Эмма Томпсон), "Ең үздік режиссер" және "Ең үздік фильм" номинациялары бар.

Сюжет

Белфаста британдық қауіпсіздік күштері Джерри Конлонды ИРА снайперы деп жаңылыстырып, көтеріліс басталарға дейін қуғынға алады. Джерриді әкесі Джузеппе Лондонға ИРА оған қарсы жаза шарасын қолдануына жол бермеу үшін жібереді. Бір күні кешке Джерри проститутканың пәтерінен 700 фунт стерлинг ұрлап алады. Ол досы Пол Хиллмен бірге паркте есірткі қолданып отырғанда, үйсіз ирланд Чарли Беркпен бірге Гилфордта жарылыс болады, нәтижесінде төрт демалыстағы әскери қызметкер мен бір азамат қаза табады, ал көптеген адамдар жарақат алады. Кейін Белфастқа оралған Джерриді британдық армия мен Корольдік Ольстер полициясы тұтқындап, терроризм айыбымен соттайды. Джерри Англияға жеткізіледі, онда ол және досы Пол екі басқа адаммен бірге «Гилфорд Төрттігі» деп аталады және тергеу кезінде полиция тарапынан азаптауға ұшырайды. Джерри өзінің кінәсіз екенін айтады, бірақ полиция оның әкесіне өлім жазасын төңкеріп, оны мойындауға мәжбүр етеді, кейін Конлон отбасының басқа мүшелерімен бірге тұтқындалады, олар кейін «Магуайр Жетілігі» деп аталады. Сотта Джерридің адвокаты полиция тергеуіндегі көптеген қайшылықтарға назар аударса да, ол және Гилфорд Төрттігінің қалғандары өмір бойына бас бостандығынан айырылады. Түрмеде Джерри мен Джузеппеге жаңа тұтқын Джо МакЭндрю келіп, бомбалаудың нағыз қылмыскері өзі екенін және бұл туралы полицияға мойындағанын айтады. Полиция өзінің беделін сақтау үшін бұл жаңа ақпаратты жасырады. Джерри бастапқыда Джоға жылы сезіммен қарайды, бірақ Джо көтеріліс кезінде жек көретін түрме күзетшісін өртеп жібергеннен кейін пікірі өзгереді. Кейін Джузеппе қамауда қайтыс болады, ал Джерри әкесінің әділет іздеу науқанын жалғастырады. Джузеппенің ісін Джузеппе атынан терген адвокаты Гарет Пирс Джерридің бастапқы алибиіне қатысты маңызды дәлелдерді табады, оған «Қорғауға көрсетілмеуі керек» деген жазба қоса берілген. Чарли Берктің соттағы куәлігі арқасында Джерри және қалғандары толық ақталды. Фильм ақталғандардың қазіргі өмірімен аяқталады, сондай-ақ істі терген полиция қызметкерлері ешқандай қылмыс жасағаны үшін жазаланбағаны айтылады. Гилфордтағы жарылыстың нағыз қылмыскерлері әлі де қылмыс жасағаны үшін айыпталған жоқ.

Өндіріс

Джерри Конлон рөліне дайындалу үшін Дэй Льюис салмағынан көп жоғалтты. Конлонның сол кездегі ойлары мен сезімдерін түсіну үшін Дэй Льюис үш күн мен үш түн түрме жасынында өткізді. Оған ұйықтауға мүмкіндік бермей, қараңғылар тобы түн бойы әр он минут сайын қақпаға қалайы кеселермен соғып тұрды, содан кейін үш түрлі топтағы нағыз Арнайы бөлім қызметкерлері тоғыз сағат бойы тексерді. Ол сондай-ақ, түсірілім тобынан өзіне суық су шашуды және оған ауыз тиюді талап етті. Ол Белфаст акцентін түсірілім алаңында да, одан тыс жерде де сақтап жүрді. Дэй Льюис бір сұхбатында осының бәрін «әйтпесе, қалай түсінемін, күнәсіз адам қалай мойындауға қол қойып, өзінің өмірін жоя алады» деп түсіндірді.

Қабылдау

Фильм көптеген сыншылардан өте жағымды пікірлер алды. Rotten Tomatoes сайтындағы пікірлер жинағы 49 пікірге негізделген 94% балл берді, орташа бағасы 7.80/10. Сайттың консенсусы былай дейді: "Ата атынан" фильмі құлықты және ұқыпты бақылаумен, фактілік қателікке байланысты әділдіктің жоғалтылуынан қозғалысқа толы драманы көрсетеді, бұған актерлердің керемет ойыны мен режиссер Джим Шериданның гуманистік көзқарасы көмектеседі". Metacritic сайтында фильмге 16 пікір негізінде 100 баллдан 84 балл берілді, бұл "көпшіліктің мақұлдауы" екенін көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A+–ден F–ге дейінгі шкала бойынша "A" бағасын берді. Фильм Ирландиядағы ең табысты екінші фильм болды ("Жура Паркінен" кейін), сондай-ақ ең табысты ирланд фильмі атанды, 1991 жылы "The Commitments" фильмі орнатқан рекордты бұзып, IR£2.91 миллион ($4.5 миллион) табыс тапты.

Дау

Шығарылғаннан кейін фильм кейбір тарихи қателіктері мен оқиғаның бір бөліктерін қиялдап жазуы себепті дау тудырды. Джим Шеридан өзінің шешімдерін қорғауға мәжбүр болды. 2003 жылы ол былай деді: "Мені 'Әкесінің атымен' фильмінде жалған айтуда айыптады, бірақ нағыз жалған – бұл фильм Гилфорд төрттігі туралы дейтін, ал шындығында ол зорлық-зомбылыққа жол бермейтін әке туралы еді". Фильмде Джерри мен оның әкесі Джузеппе (титрлерде аты «Гизеппе» деп қате жазылған) бір камерада отырады, бірақ мұндай жағдай болған емес; олар көбінесе бөлек түрмелерде сақталды. Гилфордтағы жарылысқа нақты кінәлілер – ИРА-ның Балкомб-стрит тобы болды. Олар сотта Джо МакЭндрюдің ойдан шығарылған кейіпкері емес, Гилфорд пен Вулвичтегі жарылыстарды мойындады. Гарет Пирс қатысқан сот залдарындағы көріністер де жазылған оқиғалардан және қабылданған ағылшын құқығынан айтарлықтай алшақтығы үшін сыналып, бағаланды, себебі ол адвокат емес, прокурор болғандықтан сол кезде сотқа қатыса алмайтын еді. Сонымен қатар, Пирс Джузеппе Конлонды қорғамады. Тергеуші журналист Дэвид Паллистер: «LA Law фильмінен тікелей алынған сот көріністеріндегі көптеген абсурдтықтарды кешіруге болмайды» деп жазды. 1994 жылы радио сұхбатында Энн Магуайр, күйеуі, ағасы және екі кішкентай ұлымен бірге немере інісі Джерри Конлон мен Пол Хиллдің жалған көрсетулерінен түрмеге түскен «Магуайр жетілігінің» мүшесі, оларды теріс айыптағандары үшін оларға деген ашу-ызасын және ащылығын, сондай-ақ фильмнің Конлонды батыр ретінде көрсетуіне деген наразылығын білдірді. (Ол және оның отбасы 1991 жылы британ үкіметімен толық ақталды.) Ол сондай-ақ режиссер Джим Шериданды оған немесе оның отбасына оқиғаның екінші жағын білу үшін ешқашан хабарласқан жоқ деп сынады және фильмдегі қателіктерді, соның ішінде Конлон мен Хиллдің қамауға алынғанға дейін онымен кездесетін көріністі қатты сынады, өйткені Хилл ешқашан оның үйіне келмегенін қатаң түрде мәлімдеді – бұл сотта оның қорғанысындағы маңызды мәселе болды.