Кіріспе

Америка ғалымы (1848–1932)

Уильям Джейкоб Холланд FRSE LLD (16 тамыз 1848 – 13 желтоқсан 1932) – Питтсбург университетінің сегізінші ректоры (1891–1901) және Питтсбург Карнеги мұражайларының директоры. Ол жанында қанатты жәндіктерді зерттейтін (лепидоптеролог), зоолог және палеонтолог болған, сондай-ақ пресвитериан дінінің пасторы еді.

Өмір

Голланд 16 тамызда 1848 жылы Ямайкада, Батыс Үндістанда, Франсис Р. Голланд пен оның әйелі Элиза Аугуста Воллдің ұлы болып дүниеге келді. Ол өмірінің алғашқы жылдарын Солтүстік Каролина штатының Салем қаласында өткізді, кейін Пенсильваниядағы Моравиялық ұлдар мектебіндегі Назарет Холлға, содан кейін Амхерст колледжіне (А. Б., 1869) және Принстон теологиялық семинариясына (1874) қабылданды. Амхерст колледжінде Голландтың бөлмедесі Жапониядан келген студент болды, бұл оның жапон тіліне деген қызығушылығын оятып, АҚШ-та бұл тіл кең таралғанға дейін оны жақсы меңгеруге себеп болды. 1874 жылы ол Питтсбургке (Пенсильвания) көшіп, қаланың Оукленд ауданындағы Беллфилд пресвитериан шіркеуінің пасторы болды. Осы кезеңде Голланд Пенсильвания әйелдер колледжінің (қазіргі Чатем университеті) қамқорлар кеңесінің мүшесі де болды, онда ол ежелгі тілдерді оқытты. Ол ғылым саласында да белсенділік танытып, 1887 жылы Ұлттық ғылым академиясы мен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің тапсырысымен Жапонияны зерттеген АҚШ Күн тұтылу экспедициясында табиғаттанушы ретінде қызмет етті. 1879 жылы Голланд Кэрри Т. Мурхедке үйленді, олардың үш баласы болды. 1891 жылы ол Питт университетінің ректоры болды, онда анатомия және зоология пәндерін оқытты. 1890-жылдардағы оның басшылығында университет (сол кезде Пенсильванияның Батыс университеті деп аталған) айтарлықтай кеңейді және дамыды. Ол Батыс Африкадан пресвитериан миссионері Адольф Клеменс Гуд жинаған көптеген түрлерді сипаттады. 1901 жылы оның досы Эндрю Карнеги оны Карнеги мұражайының директоры етіп тағайындады, ол 1922 жылға дейін осы қызметте болды. 1928 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол 1932 жылдың 13 желтоқсанында қайтыс болды және Питтсбургтегі Аллегени зиратына жерленді.

Жұмыс

Голландтың басты қызығушылығы лепидоптерология болды, бірақ Карнеги мұражайының директоры қызметін атқара бастағанда өзін палеонтолог ретінде даярлады. Карнеги мұражайларының директоры ретінде Холланд Карнегидің Еуропаның табиғат тарихы мұражайларына сыйға берген сауропод динозавры Диплодокус тұқыласының бірнеше қалыптарын орнатуға қадағалау жасағаны үшін халықаралық деңгейде танымал болды. 1912 жылы Аргентинаға барып, Карнегидің тапсырысымен Диплодокус көшірмесін орнату туралы әңгімесін 1913 жылы жарық көрген «Платинаға және кері» атты саяхат кітабында баяндайды. Диплодокус жобасы оған халықаралық деңгейде танылуға мүмкіндік берді, соның ішінде француздық Құрметті легионы мен неміс рыцарь кресі сынды марапаттарға ие болды. Голланд XX ғасырдың бірінші жартысында Америкада көбелектер мен мотылдарды насихаттаушысы болды. Голландтың «Көбелектер кітабы» (1898) және «Мотылдар кітабы» (1903) әлі де кеңінен қолданылып келеді. Ол жеке жинағында 250 000-нан астам үлгіні Карнеги мұражайына сыйлады. 1890 мен 1930 жылдар аралығында Уильям Доэрти, Герберт Хантингтон Смит, Х. Л. Вебер (1873–1962), Дж. Штайнбах (1876–1930), С. М. Клагс (1875–1957) және тағы да басқалардың күш-жігері арқылы бұрын жиналмаған аймақтардан ірі коллекцияларды алды және әлемдегі белсенді коллекционерлерді қолдады.

Мұра

Питтсбург университетінің 3990 Fifth Avenue мекенжайындағы Холланд Холл оның құрметіне аталған. Бұл 600 бірінші курс студенті қыздарына арналған студенттік жатақ және Шенли төртбұрышты кешенінің бір бөлігі. Университет кітап орталығы Холланд Холлдың бірінші қабатында орналасқан. Холланд өзінің туған тегінің, әсіресе Пенсильвания штатындағы Бейтлехем, Филадельфия, Англия және Франциядағы моравиялық және гугеноттардың тарихымен қызығушылық танытқан. Ол көптеген хаттар, күнделіктер, портреттер және басқа да заттар жинап, оларды Питтсбургтегі Батыс Пенсильвания тарихи қоғамына сыйлады, қазір ол сенатор Джон Хайнц тарих орталығы деп аталады. Жинақ 17 сызықтық фут материалдан тұрады және Холланд жинағы деп белгілі.

Оның құрметіне аталған таксон

Spinibarbus hollandi Ōshima 1919 балығы Карнеги мұражайының директоры Холландтың есімімен аталып, Ōshima-ның мақаласы осы мұражайдың журналында жарияланған.