Кіріспе

1946 жылғы фильм

"Түнгі қорқыныш" – Рой Уильям Нилл режиссерлік еткен, Базил Ратбоун мен Найджел Брюстің басты рөлдерде ойнаған 1946 жылғы Шерлок Холмс криминалды драмасы. Сюжет пойыздағы танымал алманың ұрлануы төңірегінде өрбиді. Фильмнің сюжеті Артур Конан Дойлдың Холмс әңгімелеріне тікелей негізделмеген, бірақ "Көк меруерттің оқиғасы", "Бос үйдің оқиғасы", "Леди Фрэнсис Карфакстың жоғалуы" және "Төрттің белгісі" атты туындылардан шағын сюжеттік элементтер алынған. Бұл фильм – сериядағы көпшілікке ашық төрт фильмнің бірі.

Сюжет

Лондонда Вивиан Веддер ағаш шеберінің өзінің жақында қайтыс болған анасының мәйітіне арналған табыт жасағанын растайды, оны Шотландияға пойызбен тасымалдайды. Сол түні ол пойызға отырды, сондай-ақ әйгілі «Родезия жұлдызы» алмазының иесі және тасымалдаушысы Леди Маргарет Карстерс, Леди Маргареттің ұлы Роланд, Роланд алмасты қорғауға Шерлок Холмсты жалдаған, сонымен қатар алмастың қауіпсіздігі туралы уайымдаған инспектор Лестрейд және доктор Уотсон мен Уотсонның досы майор Дункан Блик та жолға отырды. Холмс алмазды қысқаша қарап шығады. Біраз уақыттан соң Роланд өлтіріліп, алмаз ұрланған болып шығады. Лестрейд, Холмс және Уотсон басқа жолаушыларды сұраққа тартып, ешқандай нақты мәліметке қол жеткізе алмайды. Тергеу барысында Уотсон егде жастағы ерлі-әйелдің қылмысқа қатысы бар деп санайды, бірақ олардың жасаған жалғыз қылмысы – қонақүйден шайнайтын құмыра ұрлау еді. Пойызды қарап шығу кезінде Холмс жолдан итеріліп, өліміне жетіп жаздап қалады, бірақ қайтадан вагонда қалады және мисс Веддердің анасын алып бара жатқан табытта құпия бөлім бар екенін анықтайды. Ол пойыздағы адамдардың бірінің белгілі зергерлік ұры полковник Себастьян Моран болуы мүмкін деген күдікке ілігеді. Сұраққа алу барысында мисс Веддер оған табытты тасымалдау үшін ақша төленгенін мойындайды. Уотсон мен Дункан Блик топқа қосылғанда Холмс алмазды қарап тұрғанда оның орнына салмақтысын қойғанын айтады. Лестрейд нағыз алмазды алып қояды. Багаж бөлімінде Холмс пен Уотсон уланған жебемен өлтірілген пойыз күзетшісінің денесін табады. Теміржол қызметкері Сандс деген бұрынғы қылмыскер локомотив жүргізушіні қақпақтап жібереді. Сандс табыттың ішінде жасырынып, Дункан Бликпен бірігіп, шын мәнінде полковник Моран екенін жасырады. Сандс пен Моран Лестрейдтің бөлмесіне барады, онда Сандс Лестрейдті есінен айырып, алмазды ұрлайды; бірақ Моран Сандске қарсы амал жасайды, оны Роланд пен күзетшіні өлтірген сол улағыш жебемен атып өлтіреді. Поезд күтпеген жерден тоқтап, бірнеше шотланд полиция қызметкерлерін алып кетеді, олардың басшысы инспектор Макдональд болып шығады. Холмс Макдональдқа Дункан Блик шын мәнінде Моран екенін айтады, Макдональд Моранды тұтқындайды және оның кеудешесінен алмазды табады, бірақ Моран полиция қызметкерінің тапаншасын тартып алып, пойызды тоқтату үшін шұғыл тоқтату тұтқасын тартады. Жарық өшірілген кезде болған қақтығыс барысында Холмс Моранды жеңіп, қолғап қояды, содан кейін оны үстелдің астына жасырады. Жарық қайта қосылғанда, офицерлер Лестрейдпен бірге пойыздан кетеді, оның пальтосы оның бетін жауып, оны Моран деп қате санайды. Поезд жолға шыққанда Лестрейд теміржол станциясында ұрыларды ұстап алады, ал Холмс Уотсон мен Моранға Макдональдты алдамшы ретінде танығанын және шайқас кезінде одан алмазды қайтарып алғанын айтады.