Кіріспе

Меркель жасушалары, сонымен қатар Меркель-Ранвье жасушалары немесе тактильді эпителий жасушалары деп те аталады, омыртқалы жануарлардың терісіндегі маңызды механорецепторлар болып табылады, олар жеңіл тиісу сезімі үшін қажет. Олар адамдардың саусақ ұштары сияқты жоғары сезімтал теріде көптеп кездеседі және соматосенсорлық афференттік жүйке талшықтарымен синапс байланысын жасайды. Меркель жасушалары нейрокрест жасушаларынан пайда болады деген хабарламалар бар, бірақ сүтқоректілердегі жаңағы зерттеулер олардың эпителийлік текті екенін көрсетіп тұр.

Құрылымы

Меркель жасушалары барлық омыртқалы жануарлардың терісінде және шырышты қабығының кейбір бөліктерінде кездеседі. Сүтқоректілердің терісінде олар диаметрі шамамен 10 мкм болатын эпидермистің базальды қабатында (тер шоқтарының түбінде) орналасқан мөлдір жасушалар. Олар омыртқалы жануарлардың терісінде кездесетін, жеңіл тиісу сезімі үшін қажетті, сопақ пішіндес механорецепторлар. Олар адам саусақтарының ұшындағы сияқты жоғары сезімтал теріде көптеп табылады және соматосенсорлық афференттік жүйке талшықтарымен синапты байланыс жасайды. Олар сондай-ақ rete қырқалары деп аталатын табан бетінің эпидермалық инвагинацияларында кездеседі. Көбінесе олар сенсорлық жүйке ұштарымен байланысты, және Меркель жүйке ұштары (Меркель жасушасы нейрит кешені деп те аталады) ретінде белгілі. Олар баяу бейімделетін (SA1) соматосенсорлық жүйке талшықтарымен байланысты. Олар төмен жиілікті тербелістерге (5–15 Гц) және пішіндер мен жиектер сияқты терең, тұрақты тиісуге реакция жасайды. Кішкентай қабылдау алаңына (өте толық ақпарат) байланысты, олар саусақ ұштары сияқты аймақтарда тығыз орналасқан; олар қапталмайды (қоршалмайды) және сондықтан ұзақ уақыт бойы қысымға жауап береді.

Даму

Меркель жасушаларының пайда болуы 20 жылдан бері күрес тудырып келеді. Құстарда жүргізілген тері егу тәжірибелерінің нәтижелері олардың нейро-қабырғадан дамығандығын көрсетеді, бірақ сүтқоректілердегі тәжірибелер эпидермистен пайда болатынын анықтады.

Функция

Неміс анатомы Фридрих Зигмунд Меркель Меркель жасушаларын "Tastzellen" немесе "сезімтал жасушалар" деп атаған. Бұл ұсынылған функция бұған дейін Меркель жасушаларының сезімтал жүйке ұштарымен тығыз физикалық байланысының салдарынан даулы болып келді және оны дәлелдеу қиын болды. Алайда, жақындағы егеуқұйрықтар мен басқа да модельдік организмдердегі зерттеулер Меркель жасушаларының тілеуді жүйке жүйесіне жіберілетін электр сигналдарына өздігінен түрлендіретінін көрсетті. Меркель жасушалары механикалық күштерге жауап беретін механосезімтал иондық канал PIEZO2-ні экспрессиялайды. Piezo2 тері жасушаларында, бірақ сезімтал нейрондарда емес, жойылған егеуқұйрықтарда жұмсақ тиісуге реакциялар төмендегені байқалды. Меркель жасушалары кейде APUD жасушалары (ескі анықтама, көбінесе шашыраңқы нейроэндокриндік жүйенің құрамы ретінде жіктеледі) деп есептеледі, себебі олардың құрамында тығыз ядролы гранулалар бар, демек олар нейроэндокриндік функцияны да атқаруы мүмкін.

Қатерлі ісікке бейімділік

Шамасы сирек болғанымен, бұл жасушалар қатерліге айналып, Меркель жасушаларының карциномасын – агрессивті және емдеуге қиын тері қатерлі ісігін құрайды.