Корлеонелер сағасы: Қастық пен кешірімнің хроникасы

Кіріспе

1990 жылы Фрэнсис Форд Коппола режиссерлік еткен американдық қылмыс фильмі.

Нью-Йорк мафиясының басшысы және Коннидің құдасы Дон Альтобелло Майклға Комиссия мүшелері Иммобиляр келісіміне қатысуды қалайтынын айтады. Бірақ Майкл заңды бизнеске көшуге ұмтылып, оларға Лас-Вегастағы активтерін сатудан түскен қаражатты төлейді. Заса ештеңе алмай, Майклды өзінің жауы деп жариялап, ашуланып кетеді. Дон Альтобелло Майклға мәселені дипломатиялық жолмен шеше алатынын уәделеп, Засамен сөйлесу үшін кетеді. Бірнеше минуттан кейін конференц-залдың үстінде тікұшақ пайда болып, оқ жаудырады. Көптеген мафия басшылары қаза табады, бірақ Майкл, Винсент және Майклдың күзетшісі Аль Нери қашып үлгереді. Майкл Альтобеллоның сатқындық еткенін түсінеді және диабеттік инсультқа ұшырайды. Майкл жазылып жатқанда Винсент пен Мэри арасында роман қалыптасады, ал Нери мен Конни Винсентке Засадан кек алуға рұқсат береді. Көшедегі мереке кезінде Винсент Засаны өлтіреді. Майкл Винсенттің осы әрекетіне наразылық білдіріп, Мэримен қарым-қатынасын тоқтатуын талап етеді, себебі бұл қауіпті және олар туысқан. Отбасы Антонийдің Палермодағы Массимо театрындағы опералық дебютіне қатысу үшін Сицилияға барады. Майкл Винсентке Альтобеллоны тыңдау үшін Корлеоне отбасынан шығып кеткендей көрінуін бұйырады. Альтобелло Винсентті Иммобиляр компаниясының төрағасы Лисио Луккезимен таныстырады. Майкл келесі папа болары күтілудегі кардинал Ламбертоға барып, келісім туралы сөйлеседі. Ламберто Майклды 30 жылдан бері алғаш рет мойындауға көндіреді, сол сәтте Майкл Фредоның өлтіруіне өзі бұйрық бергенін мойындайды. Ламберто Майклдың күнәсі үшін жаза тартуға лайық екенін, бірақ оны кешіруге болатынын айтады. Ол оған құдай алдындағы барлық бұрынғы күнәларын мәңгілікке кешіріп, құдайлық кешірім береді. Майкл Иммобиляр келісімінің Луккези, Гилдей және Ватиканның бухгалтері Фредерик Кейнсигтің ұйымдастырған күрделі алаяқтық екенін біледі. Винсент Майклға Альтобеллоның Майклды өлтіру үшін тәжірибелі қаскөй Москаны жалдағанын хабарлайды. Моска дін қызметкері кейпінде Корлеоне отбасының досы Дон Томмасино вилласына оралғанда оны өлтіреді. Майкл мен Кей Сицилияны аралап шарлағанда Майкл Кейден кешірім сұрайды және олар әлі де бір-бірін жақсы көретіндерін мойындайды. Томмасиноның жерлеу рәсімінде Майкл енді күнә жасамайтынына ант етеді. Папа қайтыс болғаннан кейін кардинал Ламберто оның орнына сайланады және өзінің атын Папа Иоанн Павел I деп таңдайды. Содан кейін Иммобиляр келісімі бекітіледі. Кейін Гилдей жаңа папаны уланған шаймен өлтіреді. Майкл Винсентті Корлеоне отбасының жаңа доны етіп тағайындайды, оның шарты – Мэримен арадағы романтикалық қарым-қатынасты тоқтату. Отбасы Антонийдің Палермодағы Cavalleria rusticana спектаклін тамашалайды, ал Винсент кек алады. Кейнсиг өлтіріледі және оның өлімі өзіне-өзі қол жұмсау ретінде көрсетіледі; Конни Альтобеллоны улайды және оның опералық ложадан өлімін көреді; Кало, Томмасиноның бұрынғы күзетшісі, Луккезиді өлтіреді, ал Нери Ватиканға барып, Гилдейді атып өлтіреді. Опера театрында Антонийдің қойылымы кезінде Винсенттің үш адамы Москаны іздейді, бірақ ол оларды жеңіп шығады. Қойылымнан кейін, опера театрының алдында Моска Майклға оқ атып, оны жарақаттайды; екінші оқ Мэриге тиіп, оны өлтіреді. Винсент Москаны атып өлтіреді. Майкл Мэридің денесін құшақтап, азаптан айқайлайды; сахна Майклдың Мэримен, Аполлониямен және соңында Кеймен билегенін көрсетуге ауысады. Көп жылдар өткен соң, Дон Томмасино вилласының ауласында жалғыз отырған қарт Майкл құлап, жерге түсіп, қайтыс болады. Кода нұсқасының соңы басқаша. Майкл Мэримен билейтіні көрсетіледі, бірақ Аполлониямен немесе Кеймен емес. Содан кейін фильм аулада жалғыз отырған Майклдың қара түске енуімен аяқталады және мына тізім картасымен тоқтатылады:

Don Altobello, a New York Mafia boss and Connie's godfather, tells Michael that his partners on The Commission want in on the Immobiliare deal. But wanting to finally become legitimate, Michael pays them from the sale of his Las Vegas holdings instead. Zasa receives nothing and, declaring Michael his enemy, storms out. Don Altobello, assuring Michael that he can diplomatically resolve the matter, leaves to speak to Zasa. Moments later, a helicopter hovers outside the conference room and opens fire. Most of the bosses are killed, but Michael, Vincent, and Michael's bodyguard, Al Neri, escape. Michael realizes that Altobello is the traitor, and suffers a diabetic stroke. As Michael recuperates, Vincent and Mary begin a romance, while Neri and Connie give Vincent permission to retaliate against Zasa. During a street festival, Vincent kills Zasa. Michael berates Vincent for his actions and insists that Vincent end his relationship with Mary because it is dangerous and they are first cousins. The family goes to Sicily for Anthony's operatic debut in Palermo at the Teatro Massimo. Michael tells Vincent to pretend to defect from the Corleone family in order to spy on Altobello. Altobello introduces Vincent to Licio Lucchesi, Immobiliare's chairman. Michael visits Cardinal Lamberto, anticipated to become the next pope, to discuss the deal. Lamberto persuades Michael to make his first confession in 30 years, during which Michael tearfully confesses that he ordered Fredo's murder. Lamberto says that Michael deserves to suffer for his sins, but can be redeemed. He gives him sacramental absolution, permanently forgiving all his past sins in the eyes of God. Michael discovers that the Immobiliare deal is an elaborate swindle, arranged by Lucchesi, Gilday, and Vatican accountant Frederick Keinszig. Vincent tells Michael that Altobello has hired Mosca, a veteran hitman, to assassinate Michael. Mosca, disguised as a priest, kills Corleone family friend Don Tommasino as he returns to his villa. While Michael and Kay tour Sicily, Michael asks for Kay's forgiveness, and they admit they still love each other. At Tommasino's funeral, Michael vows to sin no more. Following the pope's death, Cardinal Lamberto is elected to succeed him, choosing as his name Pope John Paul I. Subsequently, the Immobiliare deal is ratified. Later, Gilday kills the new pope with poisoned tea. Michael names Vincent the new Don of the Corleone family, in return for ending his romance with Mary. The family sees Anthony's performance in Cavalleria rusticana in Palermo while Vincent exacts his revenge. Keinszig is killed and his murder is staged as a suicide; Connie poisons Altobello and watches him die from the opera box; Calò, Tommasino's former bodyguard, kills Lucchesi and Neri travels to the Vatican, where he shoots and kills Gilday. At the opera house during Anthony's performance, three of Vincent's men search for Mosca, but he overcomes them. After the show, on the opera house steps as they leave, Mosca shoots at Michael, wounding him; a second bullet hits Mary, killing her. Vincent shoots and kills Mosca. Michael cradles Mary's body and screams in agony; the scene fades out into a montage of Michael dancing with Mary; Apollonia; and finally, Kay. Years later, an elderly Michael, sitting alone in the courtyard of Don Tommasino's villa, slumps over, falls to the ground, and dies. The ending of the Coda cut is different. Michael is shown dancing with Mary, but not with Apollonia or Kay. The film then fades to black as he sits alone in the courtyard, and ends with the title card:

Сицилиялықтар сізге "Cent'anni" тілегенде, бұл "ұзақ өмір сүру" дегенді білдіреді және сицилиялық ешқашан ұмытпайды.

Өндіріс

Коппола алғашқы екі фильм Корлеон сағасын толық аяқтағанын сезінді және серияның жаңа бөлімін жасағысы келмеді. Дегенмен, Paramount Pictures 1970 жылдарға оқиғаны көшіріп, басқа режиссермен жаңа түсілім жасауға жылдар бойы тырысты. Студия президенті Майкл Эйснер Орталық барлау агенттігінің Коста-Рика диктаторын өлтіру үшін мафиямен бірігіп жұмыс істеуі туралы сценарий жазды, ал Александр Джейкобс Майкл Корлеоненің ұлы Энтонидің әкесінің қылмыстық империясын мұраға алуы туралы сценарий жазды. 1978 жылы студия Марио Пуцоны 250 000 долларға оқиғаны жазуға шақырды. Gulf + Western компаниясының бас директоры Чарльз Блуддорн Ричард Бруксті фильмді түсіруге ұсынды, бірақ ол бас тартты. Бірінші Джон Траволта, содан кейін Эрик Робертс Энтони Корлеоне рөліне қабылданды. Алайда, бұл жоба алға жылбады. 1982 жылы Винсент Патрик жаңа сценарий жазды, онда Майкл Корлеоне мен Том Хаген фильмнің басында қаза табады, ал оқиға алғашқы фильмнің кейіпкерлерінің балаларына шолу жасады. Режиссер Дэн Кертис жұмыстан кеткен соң фильм түсірілмеді. 1985 жылы Ник Марино мен Томас Ли Райт «Құдагер: Отбасы жалғасады» деген сценарий ұсынды, онда Атлантик-Ситиде Корлеондер мен ирланд мафиясы арасындағы соғыс көрсетілген. Бірақ студияның жаңа президенті Фрэнк Манкузо Ср. оны қабылдамады, себебі ол Корлеондерді жеткілікті мейірімділікпен көрсетпегенін ойлады. Марино мен Райт кейіннен Writers' Guild of America төрелігіне жүгініп, соңғы фильмдегі оқиғаға авторлық құқық алуға тырысты, бірақ олардың өтініші қабылданбады. Дювалл рөлден бас тартқаннан кейін Коппола сценарийді қайта жазып, Том Хагеннің оқиға басталғанға дейін қайтыс болғанын көрсетті және оның орнына Джордж Гамильтон ойнаған Б. Дж. Харрисон кейіпкерін жасады. Коппола фильмнің «Роберт Дюваллдың қатысуынсыз» толық емес екенін айтты. Копполаның сөзіне сенсек, Дювалл фильмге келіскенде, Хаген кейіпкері Корлеондердің қайырымдылық қорларын басқаруға белсенді қатысқан болар еді. Дювалл 2010 жылғы сұхбатында рөлінен бас тартқанына ешқашан өкінгенін мойындамады. Джулия Робертс бастапқыда Мэри рөліне тағайындалған, бірақ кестесінің қиындығына байланысты рөлден бас тартты. Мадонна рөлді ойнағысы келді, бірақ Коппола оның бұл рөлге тым ересек екенін ойлады. Ребекка Шеффер кастингке қатысуға дайын болған, бірақ бір жанкүйердің қолынан қаза тапты. Винона Райдер рөлге ие болды және түсірілімдерге қатысты, бірақ «Русалочкалар» (1990) фильміне және жүйкелік шаршауға байланысты бірнеше аптадан кейін түсірілімдерден шықты. Басты түсірілімдер 1989 жылдың 15 қарашасында Италиядағы Cinecittà студиясында басталмақ, алты аптаға жоспарланған, бірақ басталу күні 27 қарашаға шегерілді. Бұл кезеңге Рим мен Капрароладағы Әділет сарайы, Ватикан банкі, Кастелло ди Лунгецца және Санта-Мария делла Кверчия сияқты маңызды орындарда түсірілімдер де кірді. Алайда, Райдердің денсаулығы нашарлағандықтан, оны алмастыруға болатынша түсірілімдер үш аптаға тоқтап қалды, бұл Копполаның қарыздарына байланысты 11-тарау бойынша банкроттық жариялауға мәжбүр болғаннан кейін қиындыққа ұшырады. 1990 жылдың көктемінде Сицилияда түсірілімдер қайта басталды, Палермо, Таормина және Форца-д'Агро қалаларында түсірілді. Сонымен қатар, түсірілімдер АҚШ-та Нью-Йорк және Атлантик-Ситиде, Уолдорф Астория қонақ үйі, Кішкентай Италия, Сент-Патрик соборы және Трамп замкісі сияқты орындарда өтті. Коппола Италиядағы түсірілімдерді үнемі қайта жазып, фильммен «жұмыс істеу» арқылы кешіктірді және фильмнің соңғы нұсқасын шығаруға екі ай қалғанға дейін аяқтамады. Пачино мен Китон жаңа монтажға келісім берді, оны бастапқы театрлық нұсқадан жақсырақ деп бағалады.

Coppola felt that the first two films had told the complete Corleone saga, and did not want to make another installment in the series. Paramount Pictures nevertheless spent years trying to make another sequel set in the 1970s with another director. Studio president Michael Eisner wrote a treatment in which the Central Intelligence Agency would team up with the Mafia to assassinate a Costa Rican dictator, while Alexander Jacobs wrote a screenplay in which Michael Corleone's son Anthony would inherit his father's crime family. In 1978, the studio hired Mario Puzo to write a story treatment for $250,000. Gulf + Western CEO Charles Bluhdorn offered Richard Brooks the chance to direct the film, but he declined. First John Travolta and then Eric Roberts were hired as Anthony Corleone. Production on this story did not move forwards, and in 1982 Vincent Patrick wrote a new screenplay in which Michael Corleone and Tom Hagen would have been killed in the opening scene and the film would have focused around the first film's protagonists' children. It was not produced after the director Dan Curtis quit. In 1985 Nick Marino and Thomas Lee Wright submitted a screenplay called The Godfather: The Family Continues featuring a gang war between the Corleones and the Irish Mafia in Atlantic City, but it was rejected by the studio's new president Frank Mancuso Sr. because he believed it did not portray the Corleones sympathetically enough. Marino and Wright later sought Writers' Guild of America arbitration to receive a story credit on the final film, but were declined. When Duvall dropped out, Coppola rewrote the screenplay to portray Tom Hagen as having died before the story begins and created the character B. J. Harrison, played by George Hamilton, to replace the Hagen character in the story. Coppola stated that, to him, the movie feels incomplete "without [Robert] Duvall's participation". According to Coppola, had Duvall agreed to take part in the film, the Hagen character would have been heavily involved in running the Corleone charities. Duvall confirmed in a 2010 interview that he never regretted the decision of turning down his role. Julia Roberts was originally cast as Mary but dropped out due to scheduling conflicts. Madonna wanted to play the role, but Coppola felt she was too old for the part. Rebecca Schaeffer was set to audition, but was murdered by an obsessed fan. Winona Ryder was cast in the role and started filming her part, but dropped out a few weeks into production due to commitments with Mermaids (1990) and nervous exhaustion. Principal photography was set to begin on November 15, 1989, with six weeks of filming at Cinecittà Studios in Italy but the start date was pushed back to November 27. This period also included location shoots throughout Rome and Caprarola at landmarks such as the Palace of Justice, the Vatican Bank, Castello di Lunghezza, and Santa Maria della Quercia. However, production was delayed for three weeks due to the physical collapse of Ryder until a replacement could be found, which was complicated after Coppola was forced to declare Chapter 11 bankruptcy due to his debts. Filming resumed in the early spring of 1990 in Sicily, with scenes shot in Palermo, Taormina, and Forza d'Agrò. Additionally filming took place in the United States in New York City and Atlantic City at locations such as the Waldorf Astoria Hotel, Little Italy, St. Patrick's Cathedral, and Trump Castle. Coppola delayed the production in Italy even further by constantly rewriting and "tinkering" with the film, and reportedly did not come up with an ending for the film until two months before it was due to be released. Both Pacino and Keaton gave their approval to the new cut, noting it as an improvement over the original theatrical release.

Кассалық жинақ

"Құда әкесі" 3-бөлігі АҚШ пен Канадада 66,7 миллион доллар, ал басқа елдерде 70,1 миллион доллар жинады, жалпы әлемдік табысы 136,8 миллион долларды құрады, бұл өндіріс бюджеті 54 миллион доллар екенін көрсетеді. Рождество күні фильм 6 миллион доллар тауып, сол кездегі ең жоғары көрсеткішке ие болды. 1997 жылы "Титаник" фильмі осы көрсеткішті басып өтіп, бұл рекорд жеті жыл бойы сақталды. Екінші аптасында фильм 8,3 миллион доллар жинап, үшінші орынға шықты. 2020 жылдың желтоқсанында қайта өңделген нұсқасы – "Құда әкесі: Кода – Майкл Корлеоненің өлімі" шыққаннан кейін, ол 179 кинотеатрда 52 000 доллар тауып алды. Жалпы, фильм ішкі нарықта 95 000 доллар, ал төрт халықаралық нарықта 71 000 доллар табыс тапты. Rotten Tomatoes сайтында фильм 68 рецензияға негізделген 66% мақұлдау рейтингіне ие, ал орташа бағасы 6,4/10. Сайттың сын пікірі: "Құда әкесі сагасының соңғы бөлімі алдыңғы бөлімдерінің күшін еске түсіреді, бірақ бұл тек бизнеске қатысты мәселе, ал актерлік шеберліктің нашарлығы мен шатасқан стиль Корлеон әулетінің оқиғасына толыққанды нүкте қоймайды". Metacritic 19 сыншының пікіріне сүйене отырып, фильмге 100 балдық шкала бойынша 60 бал берді, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" дегенді білдіреді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша, фильмді көрушілердің орташа бағасы "B+" болды (A+ дейін F шкаласы бойынша). Роджер Эберт өз шолуында фильмді "алғашқы екі бөлімін білмей түсіну мүмкін емес" деді. Дегенмен, ол фильмге үш жарым жұлдыз берді, бұл "Құда әкесі 2" фильміне берген бағасынан жоғары болды (2008 жылғы қайта бағалауда ол "Құда әкесі 2" фильміне төрт жұлдыз беріп, оны өзінің "Ұлы фильмдер" тізіміне қосты). Ол сондай-ақ София Копполаның актерлік шеберлігін қорғады, оны дұрыс таңдалған актер деп санады: "Франсис Форд Копполаның бастапқыда осы рөлге дайындалған тәжірибелі және талантты актриса Виннона Райдерден қандай өнер көрсетуін болжау мүмкін емес. Бірақ менің ойымша, София Коппола Мэри Корлеонеге өзінің ерекшелігін қосты. Рөлге сәйкес келетін, қарапайым және жайлы мінез". Эберттің әріптесі Джин Сискел де фильмді жоғары бағалап, 1990 жылғы ең жақсы он фильмнің тізімінде оныншы орынға қойды. Сискел фильмнің ең нашар бөлігі – соңы екенін мойындады, Аль Пачиноның макияжына сын айтты. Ол сондай-ақ: "Бір мәселе – София Копполаның актерлік шеберлігі, ол осы рөлге лайық емес. Ол Энди Гарсияның сүйіктісі болуы керек, бірақ ешқандай қызығушылық тудырмайды. Ол оның бала күтіміне ұқсайды". Эберттің Копполаны қорғауына жауап ретінде Сискел былай деді: "Оның табиғи және жылтыратылмаған екенін айтқаныңызды білемін, бұл қате болар еді. Суреттегі фотограф сол рөлді орындайды, бірақ сонымен бірге, менің ойымша, оның оған неге қызығушылық танытқаны түсіндірілмеген, егер бұл жігіт ең жалған және қорқақ болмаса. Бірақ ол кіммен ойнап жүргенін қараңыз. Ол Құда әкесінің қызымен ойнап жүр". Леонард Мальтин фильмге төрт балдық шкала бойынша үш бал берді, оны "шеберлікпен айтылған" деп атады, бірақ София Копполаның актерлік шеберлігін "апатқа жақын кемшілік" деп сипаттады. Джеймс Берардинелли фильмге оң баға беріп, үш жарым бал берді. National Review журналының жазушысы Джон Саймон фильмді "ескі бегемотты әрекетке итермелеудің әрең қол жеткізілген әрекеті" деп сипаттады.

The Godfather Part III grossed $66.7 million in the United States and Canada, and $70.1 million in other territories, for a worldwide total of $136.8 million, against a production budget of $54 million. It would go on to generate a total of $6 million on Christmas Day, which was the highest at the time. For seven years, the film held that record until 1997 when it was surpassed by Titanic. In its second weekend it made $8.3 million, finishing third. Upon the release of the recut version, The Godfather Coda: The Death of Michael Corleone, in December 2020, it made $52,000 from 179 theaters. In total, the film made $95,000 domestically, and $71,000 in four international markets. On Rotten Tomatoes, the film holds an approval rating of 66% based on 68 reviews, with an average rating of 6.4/10. The site's critical consensus reads: "The final installment of The Godfather saga recalls its predecessors' power when it's strictly business, but underwhelming performances and confused tonality brings less closure to the Corleone story." Metacritic assigned the film a weighted average score of 60 out of 100, based on 19 critics, which indicates "mixed or average reviews". Opening day audiences polled by CinemaScore gave the film an average grade of "B+" on an A+ to F scale. In his review, Roger Ebert stated that it is "not even possible to understand this film without knowing the first two". Nonetheless, Ebert wrote an enthusiastic review, awarding the film three and a half, a better rating than he originally gave The Godfather Part II (in his 2008 re rating, he gave The Godfather Part II four stars and included it in his list of Great Movies). He also defended the casting of Sofia Coppola, who he felt was not miscast, stating, "There is no way to predict what kind of performance Francis Ford Coppola might have obtained from Winona Ryder, the experienced and talented young actress, who was originally set to play this role. But I think Sofia Coppola brings a quality of her own to Mary Corleone. A certain up front vulnerability and simplicity that I think are appropriate and right for the role." Ebert's colleague, Gene Siskel, also gave the film high praise and placed it tenth in his list of the ten best films of 1990. Siskel admitted that the ending was the film's weakest part, citing Al Pacino's makeup as very poor. He also said, "[Another] problem is the casting of Sofia Coppola, who is out of her acting league here. She's supposed to be Andy Garcia's love interest but no sparks fly. He's more like her babysitter." In response to Ebert's defense of Coppola, Siskel said: "I know what you're saying about her being sort of natural and not the polished bombshell, and that would've been wrong. There is one, a photographer in the picture, who takes care of that role, but at the same time, I don't think it's explained why [Vincent] really comes onto her, unless this guy is the most venal, craven guy, but look who he's playing around with. He's playing around with the Godfather's daughter." Leonard Maltin, giving the film three out of four, stated that it is "masterfully told", but that casting Sofia Coppola was an "almost fatal flaw". James Berardinelli gave the film a positive review, awarding it three and a half. John Simon of the National Review described the film as "a tedious effort to flog an old hippopotamus into action".

Рекап нұсқасы (2020)

Rotten Tomatoes-та қайта өңделген нұсқасы, The Godfather Coda: The Death of Michael Corleone, 58 шолу негізінде 86% мақұлдау рейтингісіне ие, орташа бағасы 7.5/10. Сайттың сыншыларының пікірі былай: "Құдай әкесі, Кода: Майкл Корлеоненің өлімі көрермендерді Фрэнсис Форд Копполаның эпикалық гангстерлік сағасына соңғы бөлімінің жаңадан, аздап өңделген нұсқасымен қайта жеңеді". Metacritic-те фильмге 14 шолу негізінде 100 балдық шкала бойынша 76 бал берілді, бұл "көбінесе жағымды пікірлерді" көрсетеді. The Guardian газетіне Питер Брэдшоу фильмге бес жұлдыздың үшеуін берді және "Копполаның қайта өңдеуі фильмге қаншалықты пайда келтіретініне көзім жетпейді, бірақ көруге тұрарлық" деді. Variety журналынан Оуэн Глейберман: "Жаңалық осы, және аздаған дау: бұл сол фильм. Мен асыра айтпаймын, шынымен де солай. Бір маңызды өзгеріс – жаңа бастапқы көрініс". IndieWire журналына жазған Дэвид Эрлих: "Бірақ Коппола өзінің ең танымал туындысының жаңа монтажын жасап, оған бұрынғы атауын бергенде, ол оны «жақсырақ» етуге емес, оның тарихтағы орнын өзгертуге және оны кемшіліктері бар трилогияның үшінші бөлігі емес, аңызға толы екі фильмнің қосымшасы ретінде қарастыруға тырысты".

Тарихи негіздер

Фильмнің кейбір бөліктері Папа Павел VI-ның папалық билігінің аяқталуы, 1978 жылы Папа Иоанн Павел I-нің өте қысқа мерзімге сайланғандығы және 1982 жылы Banco Ambrosiano банкінің құлауы секілді нақты тарихи оқиғаларға шала-шала негізделген. Кардинал Ламберто кейіпкері сияқты, Иоанн Павел I болып сайланған тарихи тұлға, Альбино Лучани да, төсегінде өлі қалғанша өте аз ғана уақыт билік етті. Журналист Дэвид Яллоп Лучанидің Ватикан қаржысын реформалауды жоспарлағанын және уланудан қайтыс болғанын айтады; бұл таластар фильмде де көрсетілген. Яллоп фильмдегі архиепископ Гилдей кейіпкері сияқты Ватикан банкінің басшысы болған архиепископ Пол Марсинкусты да күдікті деп санайды. Дегенмен, Марсинкус күшті дене бітімімен және Чикаголық екендігімен белгілі болса, Гилдей – қарапайым ирландиялық. Бұл кейіпкер Кардинал Джузеппе Каприомен де салыстырылды, себебі ол фильмнің оқиғаларының шамамен осы кезеңінде Ватикан қаржысына жауапты болған. Швейцариялық банкир, Фредерик Кейнцигтің кейіпкері, өлтіріліп, көпірдің астында ілініп қалған жағдай, 1982 жылы Лондондағы Блэкфрайрс көпірінің астында ілініп табылған Banco Ambrosiano банкінің итальяндық басшысы Роберто Кальвидің тағдырымен (және сыртқы келбетімен) байланысты (бастапқыда бұл өз-өзіне қол жұмсау ма, әлде кісі өлтіру ме екені белгісіз болған, бірақ 2002 жылы Лондон соты соңғы нұсқаны растады). "Кейнциг" есімі 2005 жылы Кальвиді өлтіруде айыпталып, сотталған Флавио Карбонның сүйіктісі Мануэла Клейнцигтің есімімен аталған.

Қайталанатын жалғасы

Үшінші бөлімге болған реакциядан кейін Коппола төртінші фильмнің идеясы талқыланғанын, бірақ Марио Пузо оны жазуға үлкермей қайтыс болғанын айтты. II бөлімге ұқсас повестводағы сценарийде Роберт Де Ниро 1930 жылдары жас Вито Корлеоне рөлін қайта ойнауға тиіс болған; ал Леонардо Ди Каприо жас Сонни Корлеоне рөлінде Корлеоне отбасының саяси билігін күшейтіп, оның өсуін көрсету жоспарланған. Энди Гарсия 1980 жылдары Винсент Корлеоне рөлінде отбасы бизнесін он жылдық құрылыс соғысы арқылы басқаратын, туысы Мэридің өлімімен мазаланып, ақырында отбасының құрметі мен билігінен айырылатын болатын. Гарсия бұл фильмнің сценарийі жартылай дайын екенін мәлімдеді. Paramount студиясы Пузоның мұрагерлеріне қарсы романның жариялануын тоқтату үшін сотқа берді, ал мұрагерлер келісімшарт бұзылғаны үшін студияға қайта шағымданып сотқа жүгінді. Кейін студия мен мұрагерлер тараптар келісімге келді, кітапты жариялауға рұқсат берілді, бірақ студия болашақ фильмдерге құқықтарды сақтап қалды.