Кіріспе
Дизельдік-электрлік локомотивтер класы NSB Di 3 – норвеж темір жолы (NSB) үшін NOHAB компаниясы салған 35 дизельдік-электрлік локомотивтер класы. Класс 1954 және 1969 жылдар аралығында екі серияда – Di 3a және Di 3b шығарылды. Олар Electro-Motive Division F7 негізінде жасалған және EMD 567 қозғалтқыштарымен жабдықталған. Локомотивтердің ерекше бульдог тәрізді алдыңғы бөлігі бар және 602–633 (a сериясы) және 641–643 (b сериясы) нөмірлерімен белгіленген. Локомотивтерде қуаттылық беретін негізгі қозғалтқыш орнатылған. A сериясы Co′Co′ дөңгелек конфигурациясына, ал b сериясы (A1A)(A1A) конфигурациясына ие. B сериясы жоғары ең жоғары жылдамдыққа ие, бірақ тарту күші төмен. Бұл класс NSB-нің электрленбеген желілерінде басым локомотив болып табылды. Ол 1950 және 1960 жылдардағы компанияның дизельдендіру бағдарламасы аясында тапсырылды және бастапқыда Берген, Довре және Нордланд желілеріндегі үш маңызды бағытта пайдаланылды. 1960 жылдары Берген және Довре желілері электрлендірілді, ал Di 3 локомотивтері кішігірім желілерге, мысалы Меркер, Валдрес, Рёрос, Солор және Раума желілеріне ауыстырылды. Олар 2001 жылға дейін NSB қызметінде болды, бұл жоспарланған мерзімнен бес жылға кешікті, себебі NSB Di 6 локомотивтерін қайтарды. Қазіргі таңда жеке оператор Ofotbanen, Косово темір жолы, Сицилиядағы оператор және Норвегия темір жол мұражайында қолданылуда. Бұл класс DSB MY, NMBS 52–54, CFL 1600 және MÁV M61 класс локомотивтеріне ұқсас.
NSB Di 3 is a class of 35 diesel electric locomotives built by NOHAB for the Norwegian State Railways (NSB). The class was built between 1954 and 1969, and delivered in two series, Di 3a and Di 3b. They are based on the Electro Motive Division F7 and are equipped with EMD 567 engines. They have a distinct bulldog nose and were numbered 602–633 (a series) and 641–643 (b series). The locomotives had a prime mover that gives a power output of The a series has a Co′Co′ wheel arrangement, while the b series has (A1A)(A1A). The b series has higher top speed, but lower tractive effort. The class was the dominant locomotive on NSB's unelectrified lines. It was ordered as part of the company's dieselization of services during the 1950s and 1960s, and was initially used on the three mainline routes of the Bergen, Dovre and Nordland Lines. In the 1960s the Bergen and Dovre Lines were electrified and the Di 3 units transferred to smaller lines, such as the Meråker, Valdres, Røros, Solør and Rauma Lines. They remained in service with NSB until 2001, five years later than planned due to NSB returning their successor, the Di 6. The units are still in use by the private operator Ofotbanen, the Kosovo Railways, an operator in Sicily, and the Norwegian Railway Museum. The class is similar to the DSB Class MY, NMBS Class 52–54, CFL Class 1600 and MÁV M61.
Құрылыс
NSB пайдаланған алғашқы дизельдік локомотив 1942 жылы жеткізілген бір Di 1 локомотиві болды. Ол электрленбеген желілерде қолданылатын бу локомотивтерінен тиімдірек болды, сондықтан 1945 жылы NSB енді бу локомотивтерін тапсырыс бермейтінін шешті. General Motors компаниясының Electro Motive Division (EMD) бөлімшесі F7 моделі негізінде он екі локомотив жеткізуге үсыныс жасады, ал NSB сынақ үшін бір локомотивті жалға алуға келісті. Корпусы мен механикалық бөліктерін NOHAB, моторларын ASEA, ал негізгі қозғалтқышын EMD жасады. 1954 жылы өндірісте тұрған кезде GM G12 локомотивін Норвегия мен Швецияда сынаққа жіберді. 7 тамызда Довре желісінде экспресс пойызбен сынақтан өтті, бірақ жеткілікті қуаты болмағандықтан, пойыз 20 минут кешікті. NOHAB-тың сынақ локомотиві 1954 жылдың 17 қыркүйегінде жеткізілді. Жоспарлы қызметтегі алғашқы сынақ жүрісі қазан айында Тронхейм мен Мо-и-Рана арасындағы Нордланд желісінде өтті. 22 желтоқсанға дейін техникалық ақаулар байқалған жоқ, содан кейін жердегі ақау салдарынан локомотив 17 қаңтарға дейін жұмыстан шығарылды. Наурыз айында локомотив NOHAB-қа қайтарылып, 1955 жылы Анкараға (Түркия) жететін жарнамалық турға аттанды. Локомотив 1955 жылдың 1 шілдесінде Норвегияға оралды, онда оған 602 нөмірі беріліп, Нордланд желісінде пайдалануға кірістірілді. Сынақтар сәтті аяқталды, бу локомотивтерімен салыстырғанда үлкен тұрақтылық байқалды. Di 3 локомотиві сегіз күн қатарынан жұмыс істеді, содан кейін бір күн депода тұрды. NSB NOHAB компаниясымен тағы бес локомотив жеткізу туралы келісімге келді. Бұл жағдай қоғамдық пікірталас тудырды, себебі жергілікті жеткізуші Thune американдық локомотив компаниясымен бірлесіп, ұқсас локомотив жасауды ұсынған еді. Алғашқы жеткізілім 1957 жылдың 25 сәуірінде жасалды, ал тапсырыс шілде айына дейін толыққанды орындалды. 1957 жылдың наурыз айында NSB тағы сегіз локомотив сатып алуға рұқсат алды. Жеткізу қазан айында басталды және 1958 жылдың 1 маусымында аяқталды. Тапсырысқа 1958 жылы тағы алты локомотив қосылды. Финляндия мемлекеттік темір жолы (VR) 1959 жылы бес локомотивке тапсырыс берді, бірақ саяси себептерге байланысты тапсырыс тоқтатылды. Бұл локомотивтер НСБ-ге төмендетілген бағамен ұсынылды. Үшеуі Di 3b деп белгіленді, себебі олардың техникалық сипаттамалары сәл өзгеше болды, (A1A)'(A1A)' дөңгелек конфигурациясы және жоғары ең жоғары жылдамдыққа ие болды. Екі локомотив өндіріс процесінде жеткілікті дамымағандықтан, оларға басқа Di 3a локомотивтерімен бірдей сипаттамалар берілді, бірақ олардың корпусы сәл ұзынырақ болды. Di 3b локомотивтеріне 641–643 нөмірлері берілді. 1960 жылдың бір бөлігінде 623 нөмірі NOHAB компаниясымен жалға алынып, Шығыс Еуропаға демонстрациялық турға жіберілді. Бұл Мажарстан мемлекеттік темір жолынан тапсырыс алуға әкелді, онда ол MAV M61 болып танылды. 1960 жылы Рёрус желісі жаңартылды және Берген желісіндегі локомотивтер Тронхеймге көшірілді, бірақ тасымалдау қажеттілігінің артуына байланысты NSB оларды Рёрус желісінде 1965 жылы алты локомотивтен жаңа партия жеткізілгенге дейін пайдаланбады. Соңғы партия, төрт локомотивтен, 1969 жылы жеткізілді.
Операция
Di 3 бастапқыда NSB-нің электрлендірілмеген үш қашықтық желісін: Берген желісін, Довре желісін және Нордланд желісін пайдалану үшін қолданылды. 1957 жылы алғашқы партия жеткізілгеннен кейін, 2 маусымнан бастап олар Довре желісінде, Оттадан Тронхеймге дейін, және одан әрі солтүстікке қарай Нордланд желісі бойынша Мо-и-Ранаға дейін пайдаланылды. Бұл парк Нордланд желісіндегі барлық бу локомотивтерін алмастыруға жеткілікті болды және саяхат уақытын бір сағатқа қысқартты. Хамардан Оттаға дейінгі учаскеде рұқсат етілген осьтік жүктеме жеткіліксіз болды. Екінші партиядан сегіз бірліктің бесеуі Берген желісінде, ал қалғаны Довре және Нордланд желілерінде пайдалануға берілді. Довре және Нордланд желілерінде рұқсат етілген осьтік жүктемеге қажетті жаңартулар жасалды, содан кейін локомотивтер Хамардан Салтдалға дейін пайдаланылды. 30 қарашада Нордланд желісі Фаускеге дейін аяқталды, және толық ұзындығы Di 3 локомотивтерімен жұмыс істеді. Берген желісінің бірінші бөлігі, Гйовик желісі және Роа–Хёнефосс желісі 1961 жылдың ақпан айында электрлендірілді. Бұл дизельдік және электрлік локомотивтерге Ослодан Бергенге дейінгі барлық пойызды тартуға мүмкіндік берді. 1962 жылы Нордланд желісі Бодёге дейін аяқталды, бірақ локомотивтерге деген қажеттіліктің артуы Берген желісінің Альға дейін электрлендірілуімен толық өтелді. Алғашқы Di 3 локомотиві 1964 жылы Рёрос желісінде жүрді, бұрынғыда көпірлердің жеткіліксіз осьтік жүктеме рұқсаты болғандықтан бұл желіге рұқсат берілмеген еді.