Кіріспе

Адамдағы белокты кодтайтын ген. Жалпы гамма тізбегі (γc) (немесе CD132), сондай-ақ интерлейкин 2 рецепторының гамма суббөлімі немесе IL 2RG деп белгілі, кем дегенде алты түрлі интерлейкин рецепторларына – IL 2, IL 4, IL 7, IL 9, IL 15 және интерлейкин 21 рецепторы – арналған рецептор кешендеріне ортақ цитокин рецепторының суббөлімі болып табылады. γc гликопротеині – I типті цитокин рецепторлары отбасының мүшесі, ол көптеген лимфоциттерде (ақ қан жасушаларында) кездеседі, ал оның гені сүтқоректілердің X хромосомасында орналасқан. Бұл белок сүйек косыңшасындағы қан жасайтын жас жасушалардың бетінде орналасқан. Белоктың бір ұшы жасушадан тысқары шығып, цитокиндермен байланысады, ал екінші ұшы жасуша ішінде орналасып, жасуша ядросына сигналдар жібереді. Жалпы гамма тізбегі басқа белоктармен бірігіп, қан жасайтын жасушаларды лимфоциттерге (ақ қан жасушасының бір түрі) айналуына бағыттайды. Бұл рецептор лимфоциттердің Т-жасушалар, В-жасушалар және табиғи өлтіруші жасушалар сияқты түрлерінің өсуі мен жетілуін де басқарады. Бұл жасушалар вирустарды жояды, антиденелер өндіреді және иммундық жүйенің жұмысын реттеуге көмектеседі.

Ген

Цитокин рецепторларының ортақ гамма-суббірлігі, сондай-ақ интерлейкин 2 рецепторының гамма-суббірлігі немесе IL2RG деп те аталады, адамда IL2RG генімен кодталатын ақуыз. Адам IL2RG гені Х хромосомасының ұзын (q) қолда 13.1 позициясында, 70,110,279 негіз жұбынан 70,114,423 негіз жұбына дейін орналасқан.

Құрылымы

γc тізбегі – жасушадан тыс, мембрана арқылы өтетін және жасуша ішіндегі домендері бар интегралды мембраналық белок.

Функция

Жалпы гамма-желтемені экспресстейтін лимфоциттер осы цитокин ақуыздары үшін функционалды рецепторларды құра алады, бұл рецепторлар бір жасушадан екіншісіне сигналдарды жеткізеді және жасушалық дифференциация бағдарламаларын анықтайды.

Лигандтар

γc тізбегі басқа лиганд-спецификалық рецепторлармен серіктесіп, лимфоциттерді IL-2, IL-4, IL-7, IL-9, IL-15 және IL-21 сияқты цитокиндерге жауап беруге бағыттайды.

Сигнал беру

IL2RG Janus kinase 3-пен өзара әрекеттесетіні көрсетілген.

Х- байланысты ауыр біріктірілген иммунодефицит

Х-хромосомалық қатал біріккен иммуножеткіліксіздік IL2RG генінің мутацияларынан туындайды. Х-хромосомалық қатал біріккен иммуножеткіліксіздік (SCID) бар адамдарда IL2RG генінің 200-ден астам әртүрлі мутациялары анықталған. Бұл мутациялардың көпшілігі гендегі бір немесе бірнеше нуклеотидтердің (ДНК құрылыс блоктары) өзгеруімен байланысты. Бұл өзгерістер ортақ гамма-тізбек ақуызының жұмыс істемейтін нұсқасын жасауға немесе ақуыздың өндірілмеуіне алып келеді. Ортақ гамма-тізбексіз маңызды химиялық сигналдар ядроға жеткізілмейді және лимфоциттер қалыпты дамымайды. Функционалды жетілген лимфоциттердің жетіспеуі иммундық жүйенің организмді инфекциядан қорғау қабілетін бұзады. Ауырған адамдардың иммунитеті болмайды және сүйек миын трансплантациялау немесе патогендерге ұшыраудан оқшаулау жарамайынша, туғаннан кейін бірнеше ай ішінде қайтыс болуы мүмкін. IL-7 және IL-15-тен маңызды даму сигналдары келмесе, T-жасушалар және NK-жасушалар популяциясы дамымайды. Жануарлар моделіндегі тәжірибелер X SCID-тің иттерде де, бірақ егешқұйрықтарда емес, ұқсас түрде болатынын көрсетті.

Шизофрения

Иммундық жауаптың өзгеруі көптеген нейропсихиатриялық аурулардың, соның ішінде шизофренияның пайда болуында (патогенезінде) қатысады. Қабынуға қарсы және хемотаксистік цитокиндердің бірқатар ерекше гендік варианттары, олардың рецепторларымен бірге, осы аурумен байланысты. IL2RG көптеген интерлейкин рецепторларының маңызды сигналдық құрауы болып табылады және қазірге дейін шизофренияда бұл рецептордың функционалдық күйі туралы ешқандай мәлімет жоқ. IL2RG генінің жоғары экспрессиясы шизофренияда иммундық жауаптың өзгеруіне себеп болуы мүмкін және осы аурудың патогенезіне үлес қосуы ықтимал.