Шығыс Үндістан жолбарыс гекосы (Eublepharis hardwickii) сипаттамасы
East Indian leopard gecko
Шығыс үндістан леопарды геконы (Eublepharis hardwickii) сипаттамасы: дене бітімі, қабықшалары, басының және аяқ-қолдарының ерекшеліктері. Гекон түрлері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кескеүектер түрі. Шығыс Үндістанның жолбарыс гекосы (Eublepharis hardwickii), сондай-ақ, көбінесе Хардвик гекосы деп аталады.
Species of lizard
The East Indian leopard gecko (Eublepharis hardwickii), also known commonly as Hardwicke's gecko,
Сипаттама
Денесі мықты, аяқтары жартылай қысқа, саусақтары қысқа. Мұрынның ұзындығы – көз шеңбері мен құлақ тесігі арасындағы қашықтыққа тең; соңғысы үлкен, сопақша келген, тік. Басының үсті жағында дөңгелек емес, біркелкі емес кіші жалпақ қабыршақтармен және маңдай мен төбесінде үлкенрек түйіршіктермен жабылған; мұрындық жартылай бесбұрышты, биіктігінен екі есе енірек, үстінде орталық тілік бар; 3 немесе 4 жоғарғы мұрындық қабыршақ; шамамен 10 жоғарғы және сонша төменгі ерін қабыршақтары; иек қабыршағы кең бесбұрышты, екі үлкен иек қалқандарымен жанасады, оларды кіші, біркелкі емес қабыршақтармен орап, мойын аймағының жалпақ бөлшектеріне біртіндеп өтеді. Денесінің үсті кішкентай, дөңгелек емес, жалпақ қабыршақтармен және көптеген дөңгелек, конус тәрізді түйіршіктермен жабылған; бұл түйіршіктер олардың арасындағы кеңістіктерден үлкен. Еркегінде 14-18 преанальдық тесік бар. Құйрығы қалың, дөңгелек, ұшына қарай жіңішке, спираль тәрізді, үстінде кішкентай жалпақ қабыршақтар мен үлкен субкорнеальды түйіршіктердің қатары, астында жүйелі түрде орналасқан үлкен жалпақ қабыршақтар бар. Жоғары жағы қызғылт қоңыр және қаймақ түсті; бірінші түс басты және арқасы бойынша екі кең жолақты құрайды, алдыңғысы ең кең, ал құйрықты үш айналдырады; екіншісі жоғарғы ерінді шектеседі және мойын арқылы өтіп, екінші жағына аттың жалатыны тәрізді жолақ ретінде созылады; сонымен қатар, ең кеңірек арқалық және құйрықтық қоңыр жолақтар арасындағы кеңістікті алып жатады; төменгі беттері ақ. Ақшыл қызғылт: бас үстіңгі бөлігі мұрыннан мойынға дейін, бауырында екі өте кең жолақ, құйрығының айналасында үш немесе төрт сақина терең қоңыр немесе қара түсті, қоңыр бөліктері қарамен жиектелген және негізгі түске қарағанда кең. Аяқ-қолдары қызғылт зәйтүн түсті, шыбықтар мен тізелерінде қара нүктелері бар. Он жоғарғы және төменгі ерін қабыршақтары бар; бірінші төменгі ерін қабыршағынан үлкен екі иек қалқандары. Қарынның ортасындағы қабыршақтар отыз бойлық қатар құрайды; преанальдық аймақта бұрышты қатарда он жеті тесік. Бұл түрдің ұзындығы .
Body stout; limbs rather short; digits short. Snout as long as distance between orbit and ear opening; the latter large, suboval, vertical. Head covered with irregular polygonal scales, intermixed with enlarged tubercles on the temple and occiput; rostral sub pentagonal, twice as broad as high, with, median cleft above; 3 or 4 internasals; about 10 upper and as many lower labials; mental broadly pentagonal, in contact with two enlarged chin shields, surrounded by irregular smaller ones passing gradually into the flat granules of the gular region. Body covered above with small, irregular, flat scales, intermixed with numerous roundish, subconical tubercles; these tubercles larger than the interspaces between them. Male with 14 to 18 preanal pores. Tail swollen, rounded, tapering at the end, verticillated, above with small flat scales and rows of enlarged sub corneal tubercles, beneath with larger flat scales arranged regularly. Above reddish brown and cream coloured; the former colour occupies the head and forms two broad bands across the back, the anterior broadest, and three round the tail; the latter borders the upper lip and extends as a horseshoe shaped band to the other side, passing across the neck; it also occupies the interspace between the dorsal and caudal brown bands, which are by far the widest; lower surfaces white. Pale reddish white: the upper part of the head from the nose to the nape, two very broad bands across the trunk, and three or four rings round the tail deep brown or black, the brown portions being edged with black, and broader than the ground colour. Limbs reddish olive, with black dots on the elbows and knees. There are ten upper and lower labials; two chin shields larger than the first lower labial. The scales of the middle of the belly form thirty longitudinal series; seventeen pores in an angular series in the pre anal region. This species attains a length of from .
Географиялық ауқым
Гюнтер Э. хардуикидің төрт мысалын айтады: біреуі Читтагонгтан, екеуі Мадрас президенттігінің Расселкондасынан, ал төртіншісі капитан Р. Х. Беддом жинаған Анамалай тауларынан. В. Эллиот мырза Визагапатам қаласының маңындағы Валтайрдағы халыққа арналған моншадан да тапқан.
Günther mentions four specimens of E. hardwickii: one from Chittagong, two from Russelconda, Madras Presidency, and a fourth from the Anamallai Mountains, collected by Captain R. H. Beddome. W. Elliot, Esq., has also found it in the public bath at Waltair, a suburb of Vizagapatam.
Биология
Сингх (1984) Одиша штатының Саткошиа шатқалындағы Маханади өзенінің жағасында, 600 метрлік биіктікте орналасқан Тикерпада ауылында (1970 жылдары) E. hardwickii түрінің көптеп таралғанын жазады. Жаз және жаңбыр маусымдарында түнде оларды ормандық жолдарда немесе ашық алаптарда кездестіруге болады, ал күндіз бірнеше жекелеген дарақ жартастар мен тастардың астынан табылған. Ол Саткошиа шатқалынан үлгілер жинап, Тикарпада тұтқында өсірген. Тұтқында E. hardwickii ұялшақ болып шықты, оны қолмен көтеруге рұқсат берді және әртүрлі жәндіктерді тамақ ретінде қабылдады. Жәбірленушілердің қозғалысы арқылы оларды анықтады. Тұтқында кем дегенде бір нақты каннибализм жағдайы тіркелді – ұстау әдісі мойыннан болды, ал жұту кезінде құрбанның құрсақ жағы жоғары қаратылған. E. hardwickii тұтқында ешқашан ыдыстан су ішкен жоқ; оның орнына, олар жасанды душ күтіп, басына тамшылаған немесе айналасындағы беттерге жабысқан тамшыларды тілдерімен сорып алатын. Тіл қызғылт-қызыл, жалпақ, жұқа және көзге, тіпті басқа дейін созылуға қабілетті. Бір немесе екі былғары қабықты жұмыртқа (шамамен 20 x 10 мм) жерге көміледі. Eublepharis hardwickii Одишада Калакута Сапа деп аталады (Ория тілінде: Калакута – өлім туралы хабар жеткізуші, ал Сапа – жылан). Жергілікті атау осы гекконның өте улы екендігіне, ағаштарға көтеріле алатынына (олар олай істей алады) және шаққаннан кейін олардың қаншалықты биікке көтерілгеніне байланысты удың әсері күшейе түсетініне сенімнен туындаған. Геккон қорқынышқа біріккенде қатты дірілдеп дыбыс шығарады. Тикерпада табиғатта ұсталған еркек палма циветі Paradoxurus hermaphroditus-тың асқазан ішінде басқа жеті тағаммен бірге 5 см ұзындықтағы Eublepharis hardwickii денесінің бөлігі табылды.
Singh (1984) writes that the species E. hardwickii was common (in the 1970s) at Tikerpada, a village at 600m elevation on the banks of the Mahanadi river in the Satkoshia Gorge Sanctuary of Odisha. In the night, during summer and rains, these may be found on the forest roads or on open areas, and in the day several individuals were found underneath rocks and stones. He collected specimens from the Satkoshia Gorge and bred these in captivity at Tikarpada. In captivity E. hardwickii was found to be timid, allowing to be lifted by hand and accepting a variety of insects as diet. Prey were detected by their movements. At least one definite case of cannibalism was recorded in captivity – mode of capture was from the neck and during swallowing the victim lay with its ventral side up. E. hardwickii never took water from a container in captivity; instead, they used to wait for an artificial shower to lick off drops falling on their head or sticking to the surfaces on the surroundings. The tongue is pinkish red, flat, thin and able to extend over to the eyes and head. One or two leathery eggs (approx. 20 x 10 mm) are laid and buried in soil. Eublepharis hardwickii is called the Kalakuta Sapa in Odisha (Oriya: Kalakuta = one which brings the message of death, and Sapa = snake). The local name originates from belief that these geckoes are highly poisonous, can climb trees (which these can) and after a bite the higher they climb the effect of the poison gets gradually intensified. The gecko makes a shrill vibrating noise when surprised. The stomach contents of a male palm civet, Paradoxurus hermaphroditus caught from the wild at Tikerpada contained, with seven other items of foraged food, a piece of 5 cm long body part of Eublepharis hardwickii.