Кіріспе

Құс түрі Филиппин бүркітқұсы (Ketupa philippensis) – бүркітқұстар тұқымдасына жататын, қауіпті жағдайдағы құс. Ол Филиппинге ғана тән және Катандуанес, Самар, Бохол, Минданао, Лусон, Лейте және мүмкін Сибуян аралдарындағы жазық орманды жерлерде кездеседі. Филиппин бүркітқұсы кеміргіштер мен екімекенділермен қоректенеді. Үлкен жазық орманға тәуелді болғандықтан, Филиппин бүркітқұсының популяциясын сақтау үшін орманды қорғау өте маңызды, себебі ол құрып кету қаупіне барғанда. Бұрын Филиппин бүркітқұсының құрып кету қаупі зор деп есептелген, бірақ жазық жерлердің жойылғандығы және аң аулау мүмкіндігінен кейін, оның құрып кетуге осалдығы күшейді.

Таксономия

Филиппин бүркітқұйрығын 1851 жылы неміс натуралисі Иоганн Якоб Кауп ресми түрде сипаттады. Ол осы құсты Pseudoptynx деген жаңа туысына жатқызып, Pseudoptynx philippensi деген екі атауын берді. Қазір Филиппин бүркітқұйрығы 1831 жылы француз натуралисі Рене Лессон енгізген Ketupa туысына жатқызылады. Екі түршесі бар: Ол толығымен қызыл қоңыр түсті, ішкі жағы ақшыл, ал көздері сары. Арқасында көптеген дақтары бар жылы қоңыр түсімен сипатталады, оның дауысы – ұзақ сыбызғы тәрізді, қысқа ғана көтеріліп, соңында төмендейді. Сонымен қатар, ол өте ірі денелі және тұмсықты құлақтары бар, бұлшықетті балық бүркітіне (Ketupa ketupu) өте ұқсас. K. p. mindanensis түршесі атаулы түрінен қараңғырақ және көбірек жолақты.

Мінез-құлық

Бұл жасырын түрдің мінез-құлқы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ күшті аяқтары оның кішкентай сүтқоректілер мен құстармен қоректенуін көрсетеді.

Тұтқында өсіру

2005 жылдың желтоқсанында Баколодтағы Негрос ормандары мен экологиялық қоры (NFEFI) әлемдегі алғашқы консервациялық орталық болып, филиппин бүркітқұйрығын (әдетте Бубо деп аталған) тұтқындықта сәтті өршітті және әлемдегі осы құстардың тұтқындықтағы жалғыз көбейетін жұбы осы орталықта бар. 2005 жылдың 21 қарашасында орталықтағы табиғатты қорғаушылар филиппин бүркітқұйрығын тұтқындықта өршіту арқылы әлемдік тарих жасады. Айта кетейік, NFEFI алғаш рет Филиппиндегі DENR аккредиттеген мекемелер арасында тұтқындықта көбейту үшін несие алды, ол Ризал облысының Монтальбан қаласындағы Авилон Монталбан зоологиялық паркінен келген үш жұп бүркітқұйрығынан тұрады және оларды 2002 жылдың желтоқсанында Баколодқа тасымалдады. Екі жұп бір-біріне қызығушылық танытты, ал Хинахон мен Суплада (жергілікті тілдерде «тәуелсіз» және «жабық» деген мағынаны білдіреді) жұптасып, көрісуді бастады. 2005 жылдың 21 қарашасында үш күндік балауса Бубо есімді ұядан табылды. Бубо өскен сайын Суплада оған тышқан етін қалай жыртып, қалай тамақтандыру керектігін үйретті. 2006 жылы Суплада тағы бір жұмыртқа салды және World Owl Trust, Flora and Fauna International Philippine Biodiversity Conservation бағдарламасы мен Ризал облысының Монтальбан қаласындағы Авилон зоологиялық паркінің көмегімен тағы бір балауса өршітілді. Филиппин бүркітқұйрығы Лусон, Мтс Китанглад және Минданаодағы Апо аймақтарындағы Басымдықпен қорғалатын аумақтарды сақтау жобасы (CPPAP) арқылы да қорғалады. Бұл балаусалар ұша алмағандықтан өздерін-өздерімен тамақтана алмайды. Әкесі тамақ іздеп шығады, ал анасы оны балаусаға жеуге ыңғайлы кішігірім бөліктерге бөледі.

Қауіптер

Филиппиннің бүркітқұйрығы өмір сүру ортасында бірнеше қауіпке тап болды. Осы қауіптердің арасында егіс үшін орманды жою, коммерциялық ағаш кесу және құстың өмір сүру ортасын жоятын табиғи құбылыстар, мысалы, «Катанджуан» және тайфундар бар. Бұл құстардың жоғалуына себеп болған тағы бір фактор – заңсыз аң аулау және заңдарды тиісті түрде орындамау. Филиппиндегі кейбір құқық қорғау органдарының басқаруы нашар және ішкі сыбайлас жемқорлыққа ұшыраған. Бұл жемқорлық жануарларды браконьерлікпен аулау және заңсыз сауда мәселесін ұзақ жылдар бойы күйзеліс тудыруда. Сонымен қатар, араласып көбейту бүркітқұйрықтарға қауіп келтіреді, себебі олардан туған ұрпақтар көбейе алмайды және мұрагерлік қалдыра алмайды.