Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Synchiropus splendidus, мандарин балығы немесе мандарин драконеті – драконеттер тұқымдасының кішкентай, жарқын түсті өкілі және тұзды су аквариумдары саудасында кең таралған. Мандарин балығы Тынық мұхитында кездеседі, Рюкю аралдарынан бастап Австралияға дейін таралады. Оны көбінесе жылы суларда табуға болады.
Synchiropus splendidus, the mandarinfish or mandarin dragonet, is a small, brightly colored member of the dragonet family, which is popular in the saltwater aquarium trade. The mandarinfish is native to the Pacific, ranging approximately from the Ryukyu Islands south to Australia. It can usually be found in some of the warmer waters.
Таксономия және этимология
Мандаринді алғаш рет 1927 жылы Филиппинде жұмыс істейтін америкалық ихтиолог Альберт Уильям Херр Callionymus splendidus деп сипаттады. Кейін Synchiropus туысына жатқызылды. Synchiropus атауы ежелгі грек тілінен алынған, онда syn – "бірге", ал chiropus – "қол-аяқ" деген мағына береді. Ал splendidus сөзі латын тілінде "жарық" немесе "жарқыраған" дегенді білдіреді. Мандарин балығының кең таралған атауы оның өте айқын түсіне байланысты, ол Императорлық Қытай мандаринінің киімдерін еске түсіреді. Басқа да кең таралған атаулары: мандарин гобиы, жасыл мандарин, жолақты мандарин балығы, жолақты дракон, жасыл дракон және кейде психоделикалық мандарин балығы. Сол сияқты аталатын мандарин балығы (Siniperca chuatsi), дұрысырақ айтқанда, қытайлық шабағы, алыс туыс. Мандарин балығы Callionymidae тұқымдасына жатады, бұл дракондар тұқымдасы, оған 10 туыс және 182-ден астам түр кіреді. Synchiropus туысына 10 кіші туысқа бөлінген 51 түр жатады. Мандарин балығы Synchiropus (Pterosynchiropus) кіші туысына S. occidentalis және S. picturatus түрлерімен бірге жатады.
The mandarinfish was first described as Callionymus splendidus in 1927 by Albert William Herre, an American ichthyologist working in the Philippines. It was later placed in genus Synchiropus. The generic name Synchiropus is from Ancient Greek syn , meaning "together", and chiropus meaning "hand foot". The specific epithet splendidus is from the Latin for 'bright' or 'glittering.' The common name of the mandarinfish comes from its extremely vivid colouration, evoking the robes of an Imperial Chinese mandarin. Other common names include mandarin goby, green mandarin, striped mandarinfish, striped dragonet, green dragonet and sometimes psychedelic mandarinfish. The similarly named mandarin fish (Siniperca chuatsi), properly known as the Chinese perch, is distantly related. The mandarinfish belongs to the perciform family Callionymidae, the dragonets, which counts 10 genera and more than 182 species. Genus Synchiropus counts 51 species, divided into 10 subgenera. The mandarinfish is in subgenus Synchiropus (Pterosynchiropus) along with the S. occidentalis and S. picturatus.
Сипаттама
S. splendidus – жасушалық пигментінің арқасында көк түске боялған екі омыртқалы түрдің бірі, екіншісі – туысқан психоделикалық мандарин (S. picturatus). Көк түсті хроматофорлар, яғни пигмент құрамындағы және жарықты шағылыстыратын жасушалар үшін «цианофор» деген атау ұсынылған. Белгілі барлық басқа жағдайларда көк түс құрылымдық сипатқа ие, себебі ол жалпақ, жұқа және жарық шағылыстыратын пурин кристалдарының қабаттарынан туындайтын жұқа қабаттық интерференция нәтижесінде пайда болады. Мандарин балығының дене пішіні гобиге ұқсас, бірақ олардың арасындағы жалғыз ортақ белгі осы ғана. Асқын көк түстің арасында қызғылт-сары жолақтар, ал беті көкшіл-жасыл түсті және көк жолақтармен әсемделген. Үлкен жамбас жүзбегі теңіз түбінде «жүруге» арналған, көбінесе оны көкірек жүзбегі деп жаңылыстырады. Нағыз көкірек жүзбегі дене ортасының шамасында орналасқан, дерлік мөлдір, иесіз, анальдық жүзбегі мен құйрықтың бір бөлігінде де көрінеді, ал қалған бөлігі жарқын қызғылт-сары және көк түсті жолақтармен өрнектелген. Еркектердегі ерекше биік арқа жүзбегі де керемет қызғылт-сары және көк түсті дизайнға ие. Көздері көбінесе қызыл, қара оқушысымен. Әртүрлі сорттары әртүрлі белгілермен және түстермен ерекшеленеді. Жасыл мандарин – сипатталған балық. Қызыл мандарин – сол түрдің өкілі, бірақ оның жамбас жүзбегі және қызғылт-сары болған жері қызыл түсті. Сирек жағдайларда бүкіл дракон балығы қара жолақтармен қызыл түсті болуы мүмкін. Дақты мандарин ашық сұр-жасыл түсті, қара, қызғылт және көк дақтармен. Мандарин балықтары рифтерде мекендейді, қорғалған лагуналарды және жағалау рифтерін ұнатады. Олар баяу қозғалады және таралған аймағында кең таралған, бірақ төменгі қабатта тамақтану әдеті мен кішкентай мөлшері (шамамен 6 см-ге жетеді) салдарынан оларды көру қиын. Олар негізінен ұсақ қыбыршақтармен және басқа да омыртқасыз жануарлармен қоректенеді.
S. splendidus is one of only two vertebrate species known to have blue colouring because of cellular pigment, the other being the closely related psychedelic mandarin (S. picturatus). The name "cyanophore" was proposed for the blue chromatophores, or pigment containing and light reflecting cells. In all other known cases, the colour blue is structural, as it comes from thin film interference from piles of flat, thin and reflecting purine crystals. The mandarinfish has a body shape similar to a goby, though this is the only resemblance between the two. The vivid coloration sports a bright blue background, with swirly orange stripes and a blue greenish face with bold blue stripes. The large pelvic fins are used for 'walking' on the seafloor and are often mistakenly seen as the pectoral fins. The real pectorals are located almost at the center and are nearly transparent, with a tinge of fin, the anal fins and on part of the tail, the rest of which is striped in vibrant orange and blue. The dorsal fin, which is exceptionally tall in males, has a striking orange and blue design as well. The eyes are usually red with black pupils. Different varieties sport different markings and colors. The green mandarin is the fish that has been described. The red mandarin is the same species, but its pelvic fins and what would be orange is red. In some rare cases, the entire dragonet is red with black stripes. The spotted mandarin is light gray green with black, pink and blue spots. Mandarinfish are reef dwellers, preferring sheltered lagoons and inshore reefs. While they are slow moving and fairly common within their range, they are not easily seen due to their bottom feeding habit and their small size (reaching only about 6 cm). They feed primarily on small crustaceans and other invertebrates.
Диета
Жеті жабайы балықтың ішегін талдау негізінде Sadovy et al. (2001) мандарин балығының рационы аралас екенін анықтады, ол арпактикоидты копеподтар, полихета құрттары, кішкентай гастроподтар, гаммаридеан амфиподтары, балық жұмыртқалары және шомыртқалардан тұрады. Табиғатта балық күндіз бойы үнемі жем жейді; олар көп шаршы метрлік аумақтағы коралл субстратына түскен кішкентай шаян тәрізділерді таңдап жейді.
Based on the gut analyses of seven wild fish Sadovy et al. (2001) determined that the mandarinfish has a mixed diet that consists of harpacticoid copepods, polychaete worms, small gastropods, gammaridean amphipods, fish eggs and ostracods. In the wild, feeding is continuous during daytime; the fish peck selectively at small prey trapped on coral substrate in a home range of many square meters.
Адамдармен қарым-қатынасы
Аквариум саудасында танымал болғанына қарамастан, мандарин балықтарын ұстау қиын деп саналады, себебі олардың тамақтану әдеттері өте ерекше. Кейбір балықтар аквариумдық өмірге ешқашан бейімделмейді, тек тірі амфиподтар мен копеподтарды ғана жеуге дайын тұрады (табиғаттағыдай); бірақ аквариумдық тағамға бейімделгендері өте төзімді және теңіз икісі сияқты ауруларға қарсы тұра алады. Олардың терісі осы ауруға ұшырайтын типті болмағандықтан, теңіз икісімен ауруға шалдығу ықтималдығы төмен. Мандарин балықтарының денесі қабықтардың орнына иісі зәулім және ащы шырышпен жабылған, ол аурулардың алдын алады және, мүмкін, хищниктерді де қорқытады, осылайша олардың жарқын түсі ескерту мақсатын білдіреді. Мандарин балығы 1987 жылы Лаос елінде шығарылған 39 киптік пошта маркасында және 1993 жылғы 26 тамызда Микронезия Федеративтік Штаттарында шығарылған 40 центтік пошта маркасында бейнеленген.
Despite their popularity in the aquarium trade, mandarinfish are considered difficult to keep, as their feeding habits are very specific. Some fish never adapt to aquarium life, refusing to eat anything but live amphipods and copepods (as in the wild); though individuals that do acclimatize to aquarium food are considered to be quite hardy and highly resistant to diseases such as marine ich. They are less likely to contract marine ich because they do not have the typical skin type that is affected by this disease. Mandarinfish also have a layer of debatably smelly and bitter slime instead of scales, which blocks out disease and probably also discourages predators, implying their bright coloration is aposematic. The mandarinfish appeared on a 39 kip postage stamp from Laos issued in 1987, and a 40 cent postage stamp of the Federated States of Micronesia issued on 26 August 1993.