Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
[[File:Zebrasoma flavescens Luc Viatour. jpg|thumb|right|Сары балықтың дернәсілдері 100 мильден астам қашықтыққа ағысып, алыс жерде жаңадан өсіп шығуы мүмкін.
[[File:Zebrasoma flavescens Luc Viatour. jpg|thumb|right|The larvae of the yellow tang can drift more than 100 miles and reseed in a distant location.
Таксономия және этимология
Сары тангты алғаш рет 1828 жылы Гавай аралдарынан алынған үлгілер негізінде ағылшын натуралисі Эдвард Тернер Беннетт Acanthurus flavescens деп ресми түрде сипаттады. Zebrasoma атауы туыстың типтік түрі – желкенді тангтың (Z. velifer) денесі мен оның зебраға ұқсас жолақтарын немесе денесіндегі сызықтарын білдіреді. Оның түрлік атауы – flavescens, латын тілінен алынған сөз және тангтың сары түсін көрсетеді. Zebrasoma туысы ішінде сары танг, скопас тангымен (Z. scopas) түрлік жұпты құрайды. Zebrasoma туысы – Acanthuridae тұқымдасының Acanthurinae кіші тұқымдасына жататын Zebrasomini тайпасының екі туысының бірі.
The yellow tang was first formally described by English naturalist Edward Turner Bennett as Acanthurus flavescens in 1828 from a collection in the Hawaiian Islands. Zebrasoma refers to the body and the zebra like stripes or bars on the body of the type species the genus, the sailfin tang (Z. velifer). Its species name is the Latin adjective flavescens, which refers to the tang's yellow color. Within the genus Zebrasoma the yellow tang forms a species pair with the scopas tang (Z. scopas). The genera Zebrasoma is one of two genera that make up the tribe Zebrasomini within the subfamily Acanthurinae of the family Acanthuridae.
Эволюция және генетика
Цитохром С оксидаза 1 (CO1) геніне сүйене отырып, зерттеушілер тобы митохондриялық баркодтау тізбектері арқылы Zebrasoma туысының филогенетикалық ағашын құрастыра алды.
Based on the gene Cytochrome C oxidase 1 (CO1), a group of researchers was able to reconstruct the phylogenetic tree of the genus Zebrasoma with mitochondrial barcoding sequences.
Сипаттамасы мен биологиясы
Ересек балықтардың ұзындығы 30 см-ге дейін, ал қалыңдығы 15 см-ге дейін жетеді. Ересек еркектер әдетте аналықтардан ірілеу болады. Сары таңғалар жарқын сары түсті. Түнде сары түсі сәл әлсірейді, ортасында көлденең ақ жолағы бар қоңыр дақ пайда болады. Күндіз олар жарқын сары түсін қайта алады. Олар агрессивті болуы мүмкін, теңіз икесіне бейім және рифтік аквариумдағы кораллға зиян келтіруі мүмкін. Еркек және әйел сары таңғалар көрінісінде өте ұқсас. Бірақ, жұптасқан кезде еркектердің түсі өзгереді және оларды анықтауға көмектесетін "жымырайтын" мінез-құлқы байқалады. Сары таңғаның 5 арқа тікенегі және 23–26 арқа жұмсақ сәулесі бар. Сондай-ақ, 3 анальді тікені мен 19–22 анальді жұмсақ сәулесі де бар. Оның құйрық сабасында қорғану үшін пайдаланатын ақ тікені бар. Мұрны орташа дәрежеде ілгері шығыңқы. Аузы кішкентай, жапырақ тәрізді тістері бір-біріне жақын орналасқан. Жастарда 12 жоғарғы және 14 төменгі тістері болады. Ересектерде 18 жоғарғы және 22 төменгі тістері болады. 2008 жылы Испания суларындағы Жерорта теңізінде бір данасы түсірілді, бұл аквариумнан босатылған болуы мүмкін. Олардың мекендеу ортасы тропикалық, температурасы 70 градустан жоғары. Сары таңғалардың табиғи ареалының 70%-дан астамы жинаудан және балық аулаудан қорғалған. Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) сары таңғаны "Тәуекел астындағы ең аз түр" деп тізімдеген.
Adult fish can grow to in length, and in thickness. Adult males tend to be larger than females. Yellow tangs are bright yellow in color. At night, the yellow coloring fades slightly, and a prominent brownish patch develops in the middle with a horizontal white band. They rapidly regain their bright yellow color during daylight. They can be aggressive, are prone to marine ich, and may damage coral within a reef tank. Male and female yellow tang look very similar. When mating, however, males change color and have a "shimmering" behavior which makes them identifiable. The yellow tang has 5 dorsal spines along with 23–26 dorsal soft rays. The yellow tang also has 3 anal spines as well as 19–22 anal soft rays. There is a white spine on its caudal peduncle that it can use for defense. Its snout is moderately protruding. Its mouth is small with spatulate teeth that are place classed relatively close together inside of the yellow tang's mouth. In juveniles, there are 12 upper and 14 lower teeth. In adults, there are 18 upper and 22 lower teeth. A single specimen was filmed in the Mediterranean Sea in spanish waters in 2008, a likely aquarium release. Their habitat is tropical with a temperature range of Over 70% of the yellow tang's natural range is protected from collection and fishing. The yellow tang is listed as "Least Concern" by the International Union for Conservation of Nature (IUCN).
Жыртқыш аңдар және басқа да қауіптер
Сары тағанның көптеген табиғи жыртқыштары бар, олардың ішінде ірі балықтар, акулалар, қабылдақтар және осьминогтер бар. Тағы бір қауіп – адамдардың қоныстану ортасын жоюы. Адамдардың салдарынан туындаған қоныстану ортасын жою мысалдары: құрлықтан басталып суға құйылатын ластану, зиянды балық аулау әдістерінен туындайтын физикалық зақым және жойылу, сондай-ақ балықты тым көп аулау, кораллдарды жинау және рифке зиян келтіруі мүмкін шнорхелинг. 2010 жылы жасалған бір зерттеуде балық шабақтары мұхит ағындарымен қашық жерлерге жетіп, балық қорын жаңаруы мүмкін екені анықталды. Бұл жайт балық популяциясының шабақ ағыны арқылы алыс жерлермен байланысты болатынын көрсетті. Олар сары тағанды зерттеді, себебі осы түрдің шабақтары алғаш қоныстанған риф аймағында қалады.
The yellow tang has many natural predators, including larger fish, sharks, crabs, and octopuses. Another threat is habitat destruction that is caused by humans. Examples of habitat destruction caused by humans are pollution that started on land and flows into the water, physical damage and destruction from harmful fishing practices, as well as overfishing, coral harvesting, and snorkeling, which can potentially cause reef damage. In 2010, one study found that fish larvae can drift on ocean currents and reseed fish stocks at a distant location. This finding demonstrated that fish populations can be connected to distant locations through the process of larval drift. They investigated the yellow tang, because larva of this species stay in the general area of the reef in which they first settle.
Аквариумда
Сары тоңбаш тұзды су аквариумында өте көп ұсталатын балық. 2015 жылы зерттеушілер оларды жасанды ортада сәтті өсіруге қол жеткізді. Жасанды ортада өсірілген сары тоңбаштарды қазір балық дүкендерінен және онлайн сатушылардан тұрақты түрде сатып алуға болады. Олар жабайы табиғатта дейін өседі, бірақ аквариумға енгізілетін балықтардың мөлшері көбінесе шамалы болады. Кейде дейін жететін үлгілер де кездеседі. Жабайы табиғатта олардың өмір сүру ұзақтығы 30 жылдан асуы мүмкін. 2021 жылдың қаңтарына дейін АҚШ-та сары тоңбаштар шамамен 65-тен 70 долларға сатылатын. Бірақ Гавайиде балық аулауға тыйым салынғаннан кейін, бағасы 400 доллардан асып, төрт есеге артты.
The yellow tang is very commonly kept as a saltwater aquarium fish. In 2015, researchers successfully bred them in captivity. Captive bred yellow tangs are now routinely available for purchase at fish stores and online vendors. They can grow up to in the wild, but are introduced to aquariums in the range. Some specimens as large as are occasionally available. Life expectancy in the wild can exceed 30 years. Prior to January 2021, yellow tangs were commonly selling for around $65 to $70 in the US. However, after a collection ban in Hawaii, the prices have more than quadrupled to over $400.