Кіріспе

Балық түрлері

Морелік идол (Zanclus cornutus) – Zanclidae тұқымдасына жататын теңіз сүйекті балықтардың бір түрі. Бұл Zanclus туысының жалғыз өкілі және Zanclidae тұқымдасының қазіргі кезде сақталған жалғыз түрі. Осы түр Үнді-Тынық мұхиты аймағындағы қапталды аймақтарда кездеседі.

Таксономия

Мори мүсіні алғаш рет 1758 жылы Карл Линнейдің "Жүйелі табиғат" кітабының 10-шы басылымында Chaetodon cornutus деп ресми түрде сипатталған, ал түйінделген орны – "Үнді мұхиттары" деп көрсетілген. 1831 жылы Жорж Кувье оны жаңа, бір түрден тұратын Zanclus туысына жатқызды. 1876 жылы Питер Бликер Zanclidae тұқымдасын ұсынды. Zanclidae тұқымдасы Acanthuriformes қатарының Acanthuroidei кіші қатарына жатқызылады. Кейбір авторлар мори мүсінін хирург балықтары тұқымдасына жатқызады, бірақ құйрық сабағында тікендердің болмауы – бұл түр мен хирург балықтары арасындағы айқын ерекшелік. Дегенмен, Эоцен дәуірінен табылған, жойылып кеткен Eozanclus brevirostris түрі, мори мүсініне жақын туыс болып келеді және хирург балықтары мен мори мүсіні арасындағы кезеңдік форма сияқты көрінеді. Бұл жағдайда, "Moor" сөзі қате қолданылған, себебі ол көбінесе Мароккодан шыққан Амазиг халқына қатысты айтылады, ал бұл балық табиғатта Мароккода кездеспейді. Zanclus туысының атауы ежелгі грек тіліндегі zanklon сөзінен шыққан, ол "орақ" деген мағынаны білдіреді және ұзын, иілген арқа қанатына сілтеме жасайды. Cornutus деген сөз "мүйізді" дегенді білдіреді және көздерінің үстіндегі кішкентай сүйекті өскіндерге қатысты.

Сипаттама

Мавр мүсінінің денесі өте қысыңқы және дискі тәрізді пішінде, мүйіз тәрізді тұмсығы бар, ал ересектерде көздерінің үстінде кішкентай сүйекті өсінділер болады. Аузы кішкентай, көптеген ұзын, қылтан тәрізді тістері бар. Преоперакулум мен құйрық сабағында тікендер мен тілімшелер жоқ. Олар көбінесе 2-3 жекеден тұратын шағын топтарда кездеседі, бірақ жалғыз да жүруі немесе үлкен топтарға жиналуы мүмкін. Олардың ұзақ пелагикалық дернәсіл кезеңі бар, осы себепті олар кеңінен тараған және географиялық тұрғыдан біркелкі. Олар ашкөз жемшілер, және зиян келтіруі мүмкін. Мавр мүсіні көптен бері коралл рифтерінің ең танымал тұрғындарының бірі болып табылады. Олардың суреті душ шторлары, көрпелер, сүлгілер және теңіз немесе су асты тақырыбындағы обойлар сияқты түрлі өнімдерде қолданылған.