Кіріспе

Англиялық футболшы және жаттықтырушы

Сэмюэл Чеджзой (27 қаңтар 1889 жыл - 7 қаңтар 1967 жыл) – ойын ережелерін өзгертетін ағылшын футболшысы. Ол кәсіби деңгейде «Эвертон», «Нью-Бедфорд Уэйлерс» және «Монреаль Карстил» клубтарында ойнады. Сондай-ақ, Англия ұлттық құрамасы сапында 8 матч өткізді.

Клубтық мансап

1889 жылғы 27 қаңтарда Англияның Эльсмир Порт қаласында туған Чеджзой 1910 жылы "Эвертон" клубында кәсіби карьерасын бастады. Ол "Блюз" клубында он алты маусым ойнады, көбінесе оң қанаттағы шабуылшы ретінде көзге түсті. "Эвертон" 1911–12 маусымда Бірінші дивизионда күміс жүлдегер атанды және 1914–15 жылғы чемпионатты жеңіп алды. Барлығында, Чеджзой "Эвертон" сапында 300 матч өткізді (лигада 279 матч). Ол 36 гол соқты, оның 33-і лига ойындарында. Чеджзой Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Вест Хэм Юнайтед" клубында шақырылған ойыншы ретінде 28 матч өткізіп, 14 гол енгізді.

Америка футбол лигасы

1926 жылы Чеджзой Америка Құрама Штаттарына эмиграциялады, онда ол Америка футбол лигасының «Нью-Бедфорд Уэйлерс» командасымен келісім жасады.

Канада

1922 жылы демалыс сапарында Чеджзой Канадамен алғаш танысты. 1924 жылы ол Англия лигасының маусымнан тыс кезеңінде «Канадтық гренадерлер гвардиясы» (The Canadian Grenadier Guards) – Канада қарулы күштерінің командасының басқарушысы болды, бұл команда Провинцияаралық лигада өнер көрсетті. 1930 жылы «Уэйлерс» командасынан кеткеннен кейін Монреаль «Карстил» клубының иесі Лен Пето Чеджзойді Ұлттық футбол лигасының ойыншы-бапкері етіп шақырды. Клуб құрамында өткізген он жылында ол команданы жеті лига финалына жеткізді, алғашқы төртеуінде жеңіліске ұшырады, бірақ 1936, 1939 және 1940 жылдары жеңіске қол жеткізді. 1939 жылы елу жасында «Карстил» сапында Канада клубтары арасындағы финалда соңғы рет ойыншы ретінде өнер көрсетті. 1967 жылдың 7 қаңтарында қайтыс болғанға дейін Монреальде тұрды. 2005 жылы Чеджзой Канада футбол даңқы залына енгізілді.

Ұлттық құрама

Чеджзой 1920 жылғы 15 наурызда Уэльспен 2:1 есебімен өткен ойында Англия құрамасы сапында алғаш рет алаңға шықты. Ол Англия құрамасымен барлығы сегіз ойын өткізді, соңғы ойыны 1924 жылғы 22 қазанда Солтүстік Ирландияны 3:1 есебімен жеңіспен аяқталды.

Ойынның ережелерін өзгерту

1926 жылы ол ойын ережелерін өзгертуге себепкер болды, бұрыштан допты дриблингпен алып, гол соғуға жақын келген кезде. Көпшілік пікірдің қарамастан, ол жақ торға тиді, бірақ гол соқпады. 1924 жылға дейін бұрыштан гол соғу үшін, допқа басқа ойыншының тиісі керек еді. Сол жылы Халықаралық футбол қауымдастығы (IFAB) футбол ережелерін өзгертіп, гол тікелей бұрыштан (басқа ойыншы допқа тиместен) соғылуы мүмкін болды. Дегенмен, жаңа ереженің тұжырымы нақты емес еді. «Ливерпуль Эхо» газетінің спорт журналисі Эрнест Эдвардс «Эвертон» командасына жаңа ережелердің дәлдігі жетіспейтінін хабарлады. «Вулвич Арсеналға» қарсы өткен ойында «Эвертон» Чеджзоймен бұрыш соққысын орындады. Ол допты пас бермей, айып алаңына дриблингпен алып кірді, сол кезде қарсыластар мен төреші таң-қалып қарады, сосын төрешіні бұл тәсілмен гол соғуға ереже рұқсат ететініне көндірді. Футбол қауымдастығы талқылағаннан кейін, голдың заңды екеніне келісті, және ережеге толықтыру енгізілді: бұрыштан соққыны орындайтын ойыншы, допқа басқа ойыншы тигенше, бір рет ғана соғуға құқылы. Бұл бұрыш соққыларын дриблингке айналдырмауға мүмкіндік береді, бірақ сонымен қатар бұрыштан тікелей гол соғуға да рұқсат етеді.

Жеке өмір

Оның ұлы, Сидней (1911–1983), 1930 жылдары түрлі клубтарда ойнаған футболшы болды. Чеджзой Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шотландия гвардиясында қара сержант болып қызмет етті.