Кіріспе

Балық түрлері

Дельталық смельт (Hypomesus transpacificus) – құрып кету қаупі төнген түр. Ол Дельтаның экожүйесінің жалпы денсаулығын көрсететін индикаторлық түр ретінде қызмет етеді. Бір жылдық өмірлік циклы мен салыстырмалы түрде төмен өнімділігіне байланысты, ол туған ортасының экологиялық жағдайларының өзгеруіне өте сезімтал. 1973 жылғы Құрып бара жатқан түрлер туралы заңға сәйкес, ол федералды түр ретінде қорғауға алынған. Бүгінде дельталық смельттердің тарихи ареалының және маңызды мекендердің үлкен бөлігі түрдің өмірлік циклының кейбір кезеңдері үшін қолайсыз болып кеткен, бірақ осы аймақтардың негізгі экологиялық сипаттамалары (мысалы, температура, тұздылық, су тереңдігі) өзгерген жоқ. Дельталық смельт 1970 жылдардың соңында тарихи ареалының оңтүстік бөлігінен жоғалып кетті, бұл дельтадан су шығару көлемінің күрт өсуімен бірге болды. Су шығару операциялары дельталық смельттердің таралуына, санына және генетикалық әртүрлілігіне елеулі әсер етеді.

Өмір циклі

Дельталық смельт бір рет көбейетін, бір жыл өмір сүретін және алғашқы шағылысынан кейін өліп қалатын балық. Олардың шағылысы көктемде өзен арналарында және тұзды су мен тұщы су қосылатын араласу аймағының жоғары жағындағы тармақтарда жүзеге асады. Сакраменто және Сан-Хоакин өзендері дельталық смельттың дернәсілдерін араласу аймағына, әдетте Суисун шығанағына ағызып жібереді. Жас дельталық смельттер араласу аймағында тамақтанып, өседі, содан кейін күзде немесе қыс басында шағылысқа өзенге қарсы қозғалыс басталады. Дельталық смельт үлкен балықтардың, әсіресе жолақты бас пен ірі ауызды баспен қоректенеді, бұл түрлер Сакраменто-Сан-Хоакин дельтасына әкелінген.

Құрып бара жатқан түр

Тарихи тұрғыдан алғанда, дельталық смельт жоғары Сакраменто-Сан-Хоакин сағасында кең таралған, бірақ 1980 жылдары олардың саны күрт азайды. 1993 жылы олар федералды және штаттық үкіметтер тарапынан қорғауға алынды, ал олардың санының рекордтық деңгейде төмендеуі 2010 жылы Калифорнияның жойылып кету қаупі бар түрлер туралы заңы бойынша оларды қауіпті түрлер тізіміне енгізуге әкелді. Дельталық смельт үшін маңызды мекен 1994 жылдың 19 желтоқсанында анықталды. Дельталық смельттердің жойылып кету қаупіне олардың экожүйесіне адамның тигізген әсері себеп болып отыр, оның ішінде қала құрылысы, бөгде түрлердің таралуы, судың бұрылуы, ластану және күрделі тасқындық орталарды leveed арналарына айналдыру. 2015 жылдың сәуіріндегі зерттеуде бір ғана дельталық смельт табылды. Балық жабайы табиғатта дерлік жойылып бара жатқандықтан, UC Дэвистегі тұтқындықта өсіру бағдарламасында және Шста бөгетінің жанындағы АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметіне қарасты балық шаруашылығында сақталған популяциялар әлі де бар.

Сотпен қорғау

2005 жылы АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі (FWS) биологиялық қорытынды шығарды, онда Central Valley жобасы мен Калифорния штатының су жобасы дельтаның қалпына келуіне кері әсер етпейтіні айтылды. Табиғи ресурстарды қорғау кеңесі сотқа шағымданды, ал 2007 жылы Фресно АҚШ аудандық сотының судьясы Оливер Уэнгер биологиялық қорытындының қалаулы және негізсіз екенін анықтады және құжат қайта жасалғанша дельталық балдырқанға қорғау шараларын қолдануды бұйырды. 2008 жылы сот белгілеген мерзім аяқталғанда, FWS жаңа биологиялық қорытынды жариялады. Бұл жолы FWS бұрынғы қорытындысына қарама-қарсы пікір білдірді, су жобалары дельталық балдырқанның өмір сүруіне қауіп төндіреді деп тапты. Алты жаңа талапкер сотқа шағымданғаннан кейін, судья Уэнгер FWS-ті дельтадағы су ағынының шектелуін апта сайын негіздеуге міндеттеді және төрт ғалымды өзінің сарапшы куәгерлері ретінде тағайындады. FWS сарапшыларын «әуесқойлар» деп сынағаннан кейін, 2010 жылдың желтоқсанында судья Уэнгер FWS BioOp-тің қалаулы және негізсіз екенін тағы да анықтады және FWS-ке жаңа қорытынды жасауды бұйырды. 2014 жылы 9-шы апелляциялық сот судья Уэнгердің шешімін күштен шығарды. Жаңа биологиялық қорытынды «көлемді, дүркіреген және тым үлкен құжат» болғанымен, қалаулы және негізсіз емес деп танылды. Тоғызыншы округ су жобалары дельталық балдырқанның өмір сүруіне қауіп төндіретінін растады және TVA v. Hill ісіндегі «қайсылай болса да» жойылып бара жатқан түрлерді сақтау керек деген қағиданы ескере отырып, округ судьясы Джей Байби Калифорнияның «Құдай отрядынан» рұхсат алғаннан кейін ғана балдырқанға арналған суды пайдалана алатынын мәлімдеді. 2015 жылдың қаңтар айында АҚШ Жоғарғы соты пікір білдірмей, істі қараудан бас тартты. Шаруалар арасында балдырқан танымал емес, олар «төрт шелек шаянның» салдарынан 200 000 акр жердің өңделмей қалғанына шағымданады. Бұл қорғау шарасы Калифорнияның ауыл шаруашылығы секторына зиян келтірді деген айыптамалар болғанымен, жүздеген мың акр егістік жердің қирауы және Орталық аңғарда ондаған мың жұмыс орнының жоғалуы туралы мәлімдемелерге қарамастан, 2009 жылғы UC Davis зерттеуі балдырқанды қорғау салдарынан жұмыс орындарының жоғалуы шамамен 5000-қа жуық екенін көрсетті.