Кіріспе

Иберия — испан композиторы Исаак Альбенистің 1905-1909 жылдары аралығында фортепианоға арналған күйлер жинағы. Ол әрқайсысы үш бөлімнен тұратын төрт кітаптан құралған; толық орындалуы шамамен 90 минутқа созылады. Бұл Альбенистің ең белгілі туындысы және оның шедеврі саналады. Ол Клод Дебюсси мен Оливье Мессьеннің жоғары бағасына ие болды, олар: «Иберия — фортепиано үшін ғажайып; ол аспаптардың патшасы үшін жазылған ең жарқын шығармалардың ішіндегі ең биік деңгейде тұр» деді. Стильдік тұрғыдан алғанда, бұл күйлер жинағы импрессионизм мектебіне жатады, әсіресе Испанияның музыкалық бейнесін беруде. Ол фортепиано үшін ең қиын туындылардың бірі болып есептеледі: «Исаак Альбенистің "Ибериясында" үш қолы бар жақсы пианисттің меңгере алмайтын ештеңесі жоқ, егер оған шексіз жылдар бойы жаттығу жасауға және жартылай темпте ойнауға рұқсат берілсе. Бірақ осындай қабілетті пианистердің саны аз».

1- кітап

Эрнест Шоусонның әйеліне арналған. Evocación ("Эвокация", ля-минор және ля-мажор), Альбенистің туған жерінің импрессионистік естелік-шақыруы, оңтүстік испан фандангосының элементтері мен солтүстік испан йота әндерінің үлгілерін үйлестіреді. Онда сирек кездесетін жеті бемольдік таңбасы қолданылған. El Puerto (ре мажор), Кадистегі El Puerto de Santa María қаласынан шабыттанған запатеадо. Fête dieu à Séville (фа-минор және фа-мажор) (кейде кездесетін басқа атаулар: Corpus Christi; El Corpus en Sevilla), Севильядағы Corpus Christi мерекесіндегі процессияны бейнелейді, оның кезінде Corpus Christi марш түрінде музыка сүйемелдеуімен көшелермен жүргізіледі. Музыкалық тұрғыдан алғанда, бұл шығарма процессиялық марштан тұрады, ол ақырында қайғылы саэтамен толып кетеді, мелодия андалусиялық канте-джондоны, ал қосымша музыка фламенко гитараларын еске түсіреді. Марш пен саэта үнемі күшейе түсіп, бірінен бірі ауысады, содан кейін негізгі марш тақырыбы көтеріңкі тарантелла ретінде қайта жаңғырылады, ол керемет ффффф кульминациялық аккордымен күрт аяқталады; шығарма фламенко гитараларын және алыс шіркеу қоңырауларын еске түсіретін жұмсақ кодоймен аяқталады.

2-кітап

Ронденя (D мажор), Андалусияның Ронда қаласының атымен аталған. Фандангоның бір түрі, ол 3/4 және 6/8 өлшемдерінің кезектесуімен ерекшеленеді. Альмерия (G мажор), Андалусияның Альмерия портына байланысты, Альмерия аймағына тән фламенко стилі – тарантаға шала-шарпы негізделген. Триана (F минор), Севильяның цыған кварталының атымен аталған.

3-кітап

El Albaicín (B минор және B мажор) Гранада қаласының Альбайсин ауданынан кейін аталған. El Polo (F минор) фламенконың Polo стилінен кейін аталған. Lavapiés (D мажор) Мадрид қаласының Лавапьес ауданынан кейін аталған.

Жазбалар

Ерекше ескерткіштерге айналатын алғашқы жазбалардың ішінде Артур Рубинштейннің "Ибериядан" жазған шығармалары бар. "Иберия" тұтас түрде алғаш рет 1958 жылы Алисия де Ларроха жазды (Hispavox / Erato DUE 20236/37, [EMI 64504?]). Ол оны 1972 жылы (London 448191 және 433926) және 1989 жылы (London 417887) тағы екі рет жазды. Суитаны Луис Фернандо Перес те жазды, ол жоғары бағаланып, Альбенис медаліне ие болды. Клаудио Арау да оны жазды (тек 1-ші және 2-ші кітаптары). Густаво Диас Джерес 2009 жылы CD-ге жазған альбомы үшін 2010 жылы Альбенис медалімен марапатталды, ол "Иберияны" DVD және High Definition Video форматында жазған алғашқы пианист. "Иберияның" аудио жазбалары бар басқа пианистердің қатарында Мигель Базельга, Рикардо Рекехо, Мишель Блок, Гильермо Гонсалес (оның өзінің сындық басылымы бойынша), Марк Андре Хамелин, Ивонн Лориод, Марек Яблонски, Артур Писарро, Жан Франсуа Хейссер, Эстебан Санчес, Котаро Фукума және Анхель Санцо, сондай-ақ тағы көптеген пианистер бар.

Қаулылар

Энрике Фернандес Арбос пен Карлос Суринах әрқайсысы «Ибериядан» шығармаларды толық оркестр үшін аранжировкалады. 1920 жылдардың ортасында Леопольд Стоковский «Fête dieu à Seville» шығармасының оркестрлік аранжировкасын жасаған, ол 1928 жылы Филадельфия оркестрімен жаздырылған. Жақында ғана Питер Брейнер бүкіл туынды толық оркестр үшін аранжировкалады. Композитор Франсиско Герреро Марин «Иберияны» «соңғы жүз жылдың ең ұлы испан туындысы» деп атап, 1997 жылы қайтыс болғанға дейін алты пьесаны аранжировкалаған. Үш гитараға арналған нұсқасын Кристоф Дежур жасады, ал «Трио Кампанелла» оны жазды. Француз гитарисі Жан Марк Звеленреутер екі гитарамен үстіне жазылған нұсқасын шығарды. Равельді «Ибериядан» алты пьесаны оркестрлеуге шақыру оның «Болеро» туындысының пайда болуына себеп болды.