Кіріспе

Скутеллозаврлар (/s/k/uː/, /t/ɛ/l/oʊ/'s/ɔː/r/ə/s/ skooTELohSORəs) – шамамен 196 миллион жыл бұрын Юра кезеңінің басында, қазіргі Аризона штатында (АҚШ) өмір сүрген тиреофоралық орнитохикалық динозаврлар туысы. Ол броньды динозаврлар тобына жатады; оның ең жақын туыстары Эмаузавр мен Скелидозавр болуы мүмкін, Скелидозавр – төрт аяқпен жүретін броньды динозавр, ал Скутеллозавр екі аяқпен жүрген. Скутеллозавр броньды динозаврлардың ең ертедегі өкілдерінің бірі және бүгінге дейін табылған ең алғашқы түрі. Скутеллозавр – кішкентай, жеңіл денелі, жерде тіршілік ететін, шамамен бір метрге дейін өсетін шөп жейтін жануар.

Ашылу

Scutellosaurus lawleri (MNA. V.175) голотиптік үлгісі Аризона штатының Коконино округіне қарасты Кайента формациясының Silty Facies мүшесінде, Навахо ұлтының жерінде орналасқан Батыс Моенкопи платосынан табылды. Бұл үлгіні Дэвид Лоулер 196 миллион жыл бұрын Юра дәуірінің Синемур кезеңінде қалыптасқан қызыл балшық тастардан тапқан және жинаған. Scutellosaurus тұқымдасының атауы "кішкентай қалқанды кесіртке" дегенді білдіреді, ол латын тіліндегі "scutellum" ("кішкентай қалқан") және грек тіліндегі "sauros" (σαύρα) ("кесіртке") сөздерінен шығарылған. Қазіргі таңда белгілі типтік және жалғыз жарамды түр – Scutellosaurus lawleri. Бұл түр қазбаны жинаған Дэвид Лоулердің құрметіне аталған. Голотиптік үлгі Эдвин Колберт (1981) мыналарға негіздеп сипаттаған: тістері бар жартылай сақталған премаксиллалар, жеті тісі бар оң жақ жоғарғы жақ, бес тісі бар сол жақ жоғарғы жақ, артқы бөліктері жоқ тіс сүйектері, 18 тісі бар сол жақ тіс сүйегі, 10 тісі бар оң жақ тіс сүйегі, бас сүйегінің басқа да бөлшектері, 21 пресакральді омыртқа денесі, бірнеше толық және жартылай жүйке доғалары мен омыртқалар, бес сакральді омыртқа, 58 қаудальді омыртқа, жүйке доғалары және бірнеше шеврон сүйектері, бірнеше толық емес қабырғалар, екі иек сүйегі, екі қабықша, жартылай сақталған илиум, жамбас сүйектері мен ишиум сүйектерінің бөлшектері, екі көк сүйек, оң радиустың дистальді ұшы, сол радиус пен қолтықтың проксимальді және дистальді ұштары, екі қолдың бөлшектері, екі жамбас сүйегі, оң тібік сүйегінің проксимальді ұшы, оң астрагал, сол тібік сүйегі, сол фибула, аяқ сүйектерінің әртүрлі сүйектері, соның ішінде мүмкін болатын дистальді тарсал сүйегі және 300-ден астам остеодермдер.

Сипаттама

Скутеллозаврдың дене бітімі жеңіл болған, және ол, мүмкін, артқы аяқтарымен жүруге қабілетті болған. Оның құйрығы ерекше ұзын болған, бұл салмақты теңестіру үшін қажет болған жағдайды көрсетеді. Бұл динозавр салыстырмалы түрде кішкентай болған, ұзындығы және дене массасы шамамен алғанда белгілі бір өлшемде болған. Палеонтологиялық дәлелдерге Солтүстік Аризона мұражайы мен Калифорния университетінің палеонтология мұражайы Аризонадан тапқан бірнеше толық емес қаңқалар жатады, бірақ осы үлгілерде бас сүйектері жақсы сақталмаған. Оның мойнынан арқасына дейін және құйрығына дейін жүздеген остеодермалар орналасқан. Олар параллель қатарлармен жүйкеленген, әр жағынан бес қатарға дейін жеткен. Сонымен қатар, мойыннан құйрыққа дейін екі қатарлы остеодермалар, яғни сыртқы пластиналар болған. Олардың кейбіреулері тегіс, ал кейбіреулері ойықтармен жабылған.