Кіріспе

1869 жылғы serif қаріп

Bookman немесе Bookman Old Style – serif қаріп. Көптеген негізгі мәтін қаріптерінен сәл қалың, кең және оқуға ыңғайлы дизайнға ие Bookman дисплей типографиясы, жарнама сияқты коммерциялық басылымдар және сирек жағдайларда негізгі мәтін үшін қолданылады. Жарнамада қолданылғанда, әсіресе 1960 және 1970 жылдардағы графикалық дизайнмен байланысты, оның жаңарып жаңғыруы сол кезде өте танымал болды. Old Style Antique қаріпі XVIII ғасырға тән Caslon қаріпіне ұқсас әріптерге ие, біркелкі және тұрақты құрылымды, кең және биік кіші әріптерді, сондай-ақ сызық қалыңдығында аздаған контрастқа ие. Bookman бастапқы Old Style қаріпінен әлдеқайда қалың, ол оған қалың қосымша ретінде жасалған, тіпті плита тәрізді serif қаріпіне жақын, және өзінің ерекше стилін қалыптастырды. American Type Founders оған жеке ат берді және оның ерекше безенді әріптерімен байланыстырылды. 1924 жылы жарық көрген «Жарнамаға кіріспе» атты оқулықта Bookman «сенімділік сезімін салмақтылықсыз тудырады» деп сипатталған.

Тарих

Bookman Old Style-ның түп атасы – Миллер мен Ричардтың «Олд Стайл» қаріпін (Miller & Richard’s “Old Style”) Александр Фемистер жасаған. Көбінесе «модернизацияланған ескі стиль» деп сипатталатын бұл қаріп, 18 ғасырдағы «нағыз ескі стиль» серифтерінің, мысалы Каслонның қайта дизайны болып табылады. Оларға ұқсас, оның жоғарғы шерифтері көлбеу, ал штрих енінің күрт өзгеруінен аулақ. Кіші әріптер өте кең, ал x биіктігі (кіші әріптердің биіктігі) өте үлкен. Көптеп сатылып, пираттық көшірмелері жасалып, стандартты қаріпке айналған ол, Caslon дизайнының кең ауқымды түрлері мен бейімделулерін құруға көмектесті, олардың белгісі – T әрпінің кең жайылған қолдары мен көптеген әріптердегі өткір жартылай жебелі шерифтер. (Александр Кейдің 1884 жылғы «Рональдсон ескі стилі» де сондай-ақ, Фемистердің кейінірек эмиграциядан кейін жасаған Франклині сияқты, осы қатарға жатады.) Bookman қаріптерінің тікелей ата-бабасы – 1869 жыл шамасында «Old Style Antique» деп аталған бірнеше қаріп болды, олар бастапқы Old Style қаріпіне батыл толықтыру ретінде ойластырылған. «Antique» сол кездегі қалың қаріптерге берілген жиі қолданылатын атау, қазір көбінесе slab serif деп аталады, және ол ескі стиль үлгісінде батыл дизайн жасау мақсатын көрсетеді, оны мәтінді бөліп көрсету және тақырыптар үшін пайдалануға болады. Алайда, ескі стильдегі antique қаріптері кеңейтілген мәтін үшін де қолданыла бастады. Old Style Antique қаріптері Old Style-ден батыл болғанымен, айырмашылық оларды мәтін үшін қолдануға кедерес келтірмейтіндей аз болды. <blockquote>Батыл Old Style қаріпі қажет еді. Бұл Филадельфияда және Эдинбургта [шамамен 1869] екі түрлі дизайнда, екеуі де «Old Style Antique» деген атпен шығарылды. «Antique» термині, бәлкім, тарихи формаларға қарағанда, сол кездегі «мысырлықтардың» (slab serif) батыл және жуан шерифтеріне сілтеме жасайды, олар да antique деп аталды. 1890 жылдары Каслон мен Дженсон сияқтылар барлық тарихи қаріптер батыл екендігі туралы түсінік берген кезде, олардың түсі мен ескі стильдік негізгі формалары ескі стильдегі Antique қаріптерін Де Винннің сөздерімен «тарихи емес шығу тегіне қарамастан, ескі мәтін қаріптерінің әділ орнын алмастырушы ретінде жиі қолданылады» деуге мүмкіндік берді. Уорд сондай-ақ «оның ауыр, тең салмақты сызықтары өнер және қолөнер ағаш кескіндемелерінің ауыр сызықтарымен жақсы үйлеседі» деп айтады. Филадельфиядағы MacKellar, Smiths, & Jordan Co. және Эдинбургтегі Miller & Richard үшін жасалған бұл дизайн, Ovink атап өткендей, екі құю цехтарының дизайны негізінде әртүрлі өлшемдерде американдық қаріп құю цехтары арқылы көшіріліп, кеңейтілді. (Бұл кезеңде бір кезде жасалған көптеген қаріптер басқа цехтарда көшірілді, кейде электротиптеу арқылы заңсыз көшірілді, бұл стильдердің эволюциясын қадағалауды қиындатты.) Ovink MacKellar, Smiths, & Jordan Oldstyle Antique қаріпін сәл аз батыл және үстіңгі жағы дөңгелек ‘a’ әрпімен және үстіңгі жағында сәл қисық ‘T’ әрпімен ерекшеленетінін сипаттайды. Ovink атап өткендей, тарихи көзқарасты баспагерлер «Old Style Antique» қаріпін XV ғасырдағы қаріптердің қатты стилін, әсіресе Уильям Моррис өзінің Келмскотт баспасында қолданған «Алтын типті» үлгілеу үшін пайдаланды. Алайда, оның шығу тегі болған он тоғызыншы ғасырдан бұрынғы қаріптерге көбірек қызығушылық танытқан әдебиетшілер мен дизайнерлер оны кең, үлкен кіші әріптері мен сән-салтанатының жоқтығы үшін көңілі толмады. Джон Бетджеманға бұл дизайн ән кітаптарымен байланысы үшін ұнады және оны осы атмосфераны тудыру үшін бірнеше кітаптарында қолданды, ал сәл жас Филип Ларкин Бетджеманның «Жарға шақырылған» автобиографиясын қарап, оның қолданысын архаикалық және біршама күлкілі деп тапқанын білдірді. 1950 жылы Монотиптің маркетинг менеджері Беатрис Вард канадалық баспагерлерге Bookman қаріпі Англияда 20 жыл бойы қолданылмағанын айтты. 1959 жылғы британдық қаріптерді зерттеуінде – Монотиппен байланысты және кейін зерттеулерді жасампаздықпен айыптаған Сирил Берт жүргізгенімен – Монотиптің Oldstyle Antique қаріпі «әдеттегі кітап жұмысына сирек қолданылады» деп сипатталды және оны 12 жасқа дейінгі балаларға арналған кітаптарға ең қолайлы дизайн деп қарады. Мергенталер линотип компаниясының Чонси Гриффит Линотиптің ыстық металлдан жасалған тіркесім жүйесі үшін (оны «Bookman» деп атады) қайта жаңғырту жасады, ал Монотип те оны ұсынды. (Linotype қаріпі Bitstream компаниясы осы кезеңдегі форманың дизайнына негіздеп цифрландырды, бұл оны соғыстан кейінгі нұсқаларға негізделмеген санариптік нұсқалардың бірі етеді.) Басқа да Old Style Antique қаріптерінің шығарылымдары 19 және 20 ғасырларда американдық басылымдарда кең таралған.</blockquote>

Фототипті орнату кезеңі

1960 және 1970 жылдары фотожинақтау жүйелері үшін көптеген «Букман» қайта жаңғырулары пайда болды, көбінесе кең ассортиментте әртүрлі әріптерді қамтыды. Осы дизайн сол кезеңнің графикалық дизайнымен тығыз байланысты. «Летрасет» осы кезеңде бір қайта жаңғыру жасады. Әріп үлгілерін металл әріптерді жасаудың күрделі процесінен бөлу, сонымен қатар, әріптерді көшіруді жеңілдетті, яғни сол кезеңде сатылған көптеген қаріптер басқа компаниялардың үлгілерінің рұқсатсыз көшірмелері немесе өзгертілген нұсқалары болды. Осы кезеңдегі «Букман» қайта жаңғыруын жасаған Марк Симонсон 1960 жылдары ең көп қолданылған нұсқа туралы пікір білдірді: «Мен оны кім ойлап тапқанын және жасағанын әлі күнге дейін анықтай алмадым. Мен оны «Алпысыншы жылдардың Букманы» деп атаймын. Ол «ATF Bookman Oldstyle» әріптерінің үлкен өлшемдеріне ұқсас, бірақ айтарлықтай қалың, басқа «Букман» әріптерімен салыстырғанда қалың және жұқа сызықтары арасындағы контраст күштірек, әрі әріптің жоғарғы және төменгі бөліктері (серифтері) кішкентай. Мен әлі күнге дейін осы нұсқаның авторына немесе жасаушысына ешқандай мақтау айтқан жоқпын. Менің ойымша, бұл 60-жылдардың ортасында жарнамалық кампания үшін жасалған арнайы қаріп. Оған қол жеткізген біреу көшірме жасап алған. Көп ұзамай, әрбір жинақтау орталығында ол болды. Қандай оқиға болса да, «Букман» әріптерінің осы нұсқасы кеңінен таралды. Мен 70-жылдардың басында мектепте оқып жүргенімде «Алпысыншы жылдардың Букманы» әріптерін жылтыратылатын қағаздарға (rub down type sheets) таптым. Осы кезеңнің ең танымал нәтижелерінің бірі – 1975 жылғы ITC қайта жаңғыруы, одан көптеген қазіргі нұсқалар туындады. Әріп дизайнері және заңгер Мэтью Баттерик осы кезеңде қолданылуының нәтижесінде «Букман» әріптері «Форд әкімшілігін еске салады. Егер әріптер киім болса, онда бұл – вельвет костюм болар еді».

ITC Bookman

ITC Bookman – 1975 жылы Эд Бенгиаттың Халықаралық қаріптік корпорация үшін жасаған қайта жаңартылған нұсқасы. Бенгиат төрт түрлі қалыңдықпен толық отбасылық және қосымша курсивтік дизайндарды жасады: бұрынғы Bookman нұсқаларынан өзгеше, бұл әріптер қолмен жазылғандай нағыз курсив түріне ие. Бенгиат сондай-ақ, отбасының әрбір мүшесі үшін әсем әрі баламалы әріптер жиынтығын салды. Bookman-ның x биіктігі бұрыннан жоғары болғанымен, бұл кіші әріптерді одан да үлкейтіп, сол кездегі стильге сәйкес етті. Әсем әрі баламалы әріптер жинағы кейін OpenType нұсқаларында немесе жеке түрде ITC Bookman Swash ретінде жарық көрді. ITC осы дизайнды Adobe және Apple компанияларына лицензиялап, оны Adobe PostScript 3 қаріптер жинағының бір бөлігі ретінде PostScript беттік сипаттау тілінің негізгі қаріптерінің бірі етіп, цифрлық басылымдағы маңыздылығын қамтамасыз етті. ITC Bookman PostScript стандартының маңызды бөлігі болғандықтан, Bookman-ның көптеген заманауи қайта жаңартылған және түрлендірілген нұсқалары «өлшемдері бірдей» балама ретінде жасалды немесе оның танымалдылығына байланысты көшірілді. Олардың ішінде Bitstream компаниясының «Revival 711» және Itek компаниясының «BM» қаріптері бар.

Монотиптік нұсқа

Bookman-ның қазіргі Monotype нұсқасы Monotype Bookman Old Style деп аталады немесе Bookman Old Style деп сатылады. Оны Онг Чонг Ва жобалаған. Бұл нұсқа бұрынғы Lanston Monotype және ATF үлгілеріне негізделген, бірақ ITC нұсқасына сәйкес келу үшін қайтадан өңделді. Ол көптеген Microsoft өнімдерімен бірге келеді, сондықтан Bookman-ның ең көп қолданылатын нұсқаларының бірі болып табылады. Monotype Bookman-да курсив ITC Bookman-ға ұқсас нағыз курсив ретінде қайта суреттелді. Шрифт атауында «Ескі стиль» деген сөз тіркесі болғанымен, оның дерлік тік сызықтылығы оны көбінесе ауысу стиліне жатқызады. Бұл нұсқа кириллица, грек және кеңейтілген латын әріптерін қолдайды. Ол Microsoft Office өнімдерімен 4.3 нұсқасынан бері жинақталып келеді, Windows 7 Starter және TrueType Font Pack-тен басқа. Бұған қоса, осы шрифт сатуға да арналған нұсқада қолжетімді.

Басқа постскриптілік клондар

Басқа компаниялар PostScript үйлесімділігі үшін ITC Bookman шрифтінің параметрлеріне ұқсас, көшірме шрифтер жасады. URW++ өздерінің PostScript баламасын, URW Bookman L деп аталатынын, Ghostscript жобасына ITC нұсқасының орнына ақысыз бағдарламалық қамтамасыз ету ретінде ұсынды. Бұл шрифттің мүмкіндіктерін поляк GUST қалыптау орталығы TeX Gyre жобасы аясында одан әрі жетілдіріп, Bonum деп атады.

Жүкбокс кітапшы

Jukebox Bookman – Джейсон Уолкотт жасаған және бастапқыда Veer баспасында жарық көрген Bookman шрифтінің қайта жаңартылған нұсқасы. Veer (Corbis) 2016 жылдың басында толығымен жабылды, бірақ Jukebox Bookman шрифтері басқа цифрлық дистрибьюторлар арқылы онлайн режимінде қолжетімді. Бұл топтамаға екі OpenType шрифті кіреді: тік және көлбеу (курсив), сонымен қатар барлық қосымша әсем әрі баламалы символдар да бар.

Кітапмания (2011)

Bookmania – бұл Марк Симонсон жасаған Bookman Oldstyle және 1960 жылдардағы Bookmans қаріптерінің жаңа өркендеуі. Дизайн 2006 жылы Марк Симонсон жасаған, Bookman Bold Italic with Swash және Miller & Richard (Letraset авторлық құқығын мойындаған) жасаған Bookman Bold with Swash қаріптеріне негізделген. Курсив қаріптері оптикалық түзетутерді қосу үшін қайта жасалды. ITC және Monotype нұсқаларынан өзгеше, Симонсон ATF ұсынған көлбеу қаріптерді пайдалануды жөн көрді, сондай-ақ нағыз курсив қаріптерін балама ретінде ұсынды. Осы қаріптер отбасы көптеген баламалы қаріптерді, мысалы, шваштар мен уникас қаріптерді қамтиды.