Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Самоа ауданы: Аана – Самоадағы аудан. Ол Уполу аралының батыс бөлігінің үштен бірінде орналасқан, және Айға и ле Таймен қоршалған шағын эксклав (Сатуималуфилуфи ауылы) бар. Аумағы 193 км² және 2016 жылғы халық санауы бойынша халқы 23 265 адамды құрайды. Басты орталығы – Леулумоега.
District of Samoa
Aana is a district of Samoa. It is on the western third of Upolu island, with a small exclave (Satuimalufilufi village) surrounded by Aiga i le Tai. It has an area of 193 km2 and a population (2016 Census) of 23,265. The main centre is Leulumoega.
Шолу
Аана ауданы шамамен 18 ауылдан тұрады, Солтүстіктегі Фалеасиуден Оңтүстіктегі Матаутуға дейін. Аудан Уполудың батыс бөлігін қамтиды, бірақ Аига-и-ле-Тай ауданына жататын ең батыс жартасынан басқа. Дәстүрлі түрде ауданның солтүстік бөлігі «Иту Алофи» (жиналыс жағы немесе кеңес алатын жақ) деп белгілі болған, себебі тарихи тұста солтүстік ауылдарда саяси билік көп шоғырланған, ал оңтүстік жағы «Иту Туфануа» (артта қалған жақ немесе өркениеттен алыс жақ) деп аталған. Самоада Уполу мен Савайидің солтүстік аймақтарында саяси билік көбінесе көп болған, әсіресе көптеген маңызды ауылдар солтүстік аймақтарда орналасқан. Дәстүр бойынша, басты ауыл – Леулумоега, ежелгі заманда бүкіл ауданның жиналатын орны болған. Ауылдар жағалауда орналасқан, тек шағын ішкі анклавтардан басқа. Аудан ішінде Самоаның басты әуежайы – Фалеоло халықаралық әуежайы да орналасқан. Ауданның өнеркәсіптік кәсіпорындары болмаса да, онда отбасылық дүкендер мен Фазитутадағы бір жанармай құю станциясы бар. Ішкі таулы аймақта Тауфуа-Уполу тауы және оның етегіндегі көптеген төбелер орналасқан. Аана ауданының лагуналары Уполу аралын айнала қоршайтын үлкен рифпен қоршалған. Топырағы көбінесе вулкандық, бұл өткенге куә, Аанада көптеген ескі неміс плантациялары орналасқан, себебі топырақ құнарлы.
The Aana District comprises approximately 18 villages from Faleasiu in the North to Matautu in the South. The district encompasses the western portion of Upolu except for the extreme Western promontory, belonging to Aiga i le Tai district. Traditionally the northern part of the district was known as 'Itu Alofi', (Gathering side or Assembly side), as the Northern villages held a lot of the political power in historical times, whilst the Southern side was known as 'Itu Tufanua', (the backward side or the uncivilised side). It is a common occurrence in Samoa that the northern areas of both Upolu and Savaii usually held a lot of the political power especially as many of the principal villages being located in the Northern areas. Traditionally the principal village is Leulumoega, in ancient times the gathering place for the entire district. The villages are located at the coast with the exception of small inland enclaves. Also located within the district is Faleolo International Airport, the main airport within Samoa. The district although having no industrial business or enterprises, contains the usual family operated stores as well as one petrol station in Fasitoouta. The mountain inland is Mt Tafua upolu, with a number of foothills at its base. The lagoon s around the entire Aana district is encompassed by the great reef that surrounds the entire island of Upolu. The soil is mostly volcanic as the past testifies, many of the old German plantation lands are located within Aana, as the soil is fertile.
Тарих
Аңыз бойынша, Тагалоа а лаги (Самоаның жоғарғы құдайы) Мануа аралынан – Самоа архипелагының шығыс ұшынан Уполу, Савайи және Тонгаға келді. Уполудың саяси бөліністері оның ұлы Пилиге дейін жетеді. Пилидің үш ұлы болды: Туа, Ана (екі туған) және Сага. Уполудың саяси бөлімдері олардың есімдерімен аталады. Туа Атуа саяси округін құрды (сөзбе-сөз «Туанікі»), ол Уполу аралының шығыс бөлігінің үштен бірін қамтыды. Ана Аананы («Ананікі») құрды, ол аралдың батыс бөлігінің үштен бірінде орналасқан саяси округ. Үшінші ұлы Сага егіздерден кейін дүниеге келді, сондықтан ол құрған округ Туамасага («егізден кейін») деп аталды. Бұл Аана және Атуа округтерінің арасындағы географиялық аймақ болды. Содан бері Уполудың үш саяси округі Атуа, Аана және Туамасага деп аталады. Тарихи тұрғыдан Аана мен Атуа одақтас болды, бірақ амбициялы басшылардың саяси амалдары мен Манононың Тамафаигасының қысымы екеуінің арасында ұзақ уақытқа созылған шиеленіске әкелді. Ең жоғары pāpā атағы – Туиана, оның резиденциясы Леулумоэгадагы Нууаусала, сонымен қатар Тумуаның маңызды орталықтарының бірі орналасқан жер. Тоңгалық үстемдік кезеңі аяқталғаннан бері Аана саяси биліктің көп бөлігін ұстады. Бұл аристократиямен байланысты нәресте Тамалелагиді сөйлеушілер Тутуила мен Апе (сәйкесінше Фаситоотай және Фаситоута) ұрлауымен басталды. Тамалелагиге жауынгер құдай Нафануаның көмегімен Туиана атағы берілді және одан Самоаның көптеген жоғары лауазымды басшылары тарады. Оның қызы Саламасина Самоаның ең танымал билеушілерінің бірі ретінде танылады, ол алғаш рет папа атақтарын – Туиана, Туиатуа, Гатоаителе, Ваэатамасоалиді біріктірген адам болды. Бұл оны Самоадағы, әсіресе Уполудағы ең жоғары басшы – Тафаифа етті. Оның көптеген ежелгі және патшалық әулеттері одан тараған. Оның резиденциясы Леулумоэгадағы Нууаусалада болды және патшалық байланысымен Аананы күшті етті. Алайда Аананың беделі мен билігі жойылды, себебі ол Леулумоэгаға үкімет орнатуға келген Нафануаның дайын болу туралы нұсқауларын орындамады. Леулумоэга оны жақсы қабылдамады, ол Савайиге Маноно арқылы оралды және үкіметті Манононың Лейатауасына берді, ол өз кезегінде үкіметін ұлына, әйгілі Тамафаигаға тапсырды. Фаситоутаның адамдары Тамафаиганы өлтіргеннен кейін 1828–1830 жылдардағы Ұлы Аана соғысы басталды, бұл Аананың толық құрылуына және көп жылдар бойы Манонодағы Тамафаига малосына бағынуына әкелді. Соғысқа Айга и ле тай, Савайидің солтүстік округтері және Туамасага қатысты, өйткені Малиетоа Тамафаигамен туыс болғандықтан, ол кек алуға міндетті болды. Бұл Аана үшін, әсіресе Иту Алофи үшін апат болды. Бұл Джон Уильямстың Сапапалииге Савайиге келуімен бірге болды және бұл Самоаның ежелгі ұлы соғыстарының лайықты аяқталуы болды. Аанадан ұсталған көптеген тұтқындар Фаситотаидағы Маотада үлкен отта жағылды, бұл Аананың 19 ғасырдың аяғында қайта өрлеуіне дейін Самоадағы ұзақ кезеңін аяқтады. Ұлттық деңгейде, округ Фалелатайдағы Туималеалифано атағындағы төрт Тама а Айга атағының біріне – Туималеалифаноға орналасқан. Аана 5 сайлау округіне бөлінеді.
According to legend, Tagaloa a lagi (Samoan's supreme god), entered Upolu, Savaii and Tonga from Manua island on the eastern tip of the Samoan archipelago. The political divisions of Upolu are said to be traced to his son, Pili. Pili had three sons Tua, 'Ana (who were twins) and Saga, after whom the political divisions of Upolu are named. Tua founded the political district of Ātua (literally, 'that of Tua'), which comprised the eastern third of Upolu island. 'Ana founded Ā'ana ('that of Ana), a political district on the western third of the island. The third son, Saga, was born after the twins and so the district he founded was called Tuamasaga ('after the twin'). This was the geographical region between Ā'ana and Ātua districts. Since then, the three political districts of Upolu have been called Ātua, Ā'ana and Tuamasaga. Historically, Aana and Atua have been allies, save for a few instances when political maneuvering of ambitious chiefs and the pressures of one Tamafaiga of Manono led to a long period of tension between the two. The paramount pāpā title is Tuiaana, whose residence is Nuuausala in Leulumoega, also the location of one of the main centres of Tumua. Ever since the end of the Tongan period of dominance, Aana held a lot of the political power. This began with the kidnap of the aristocratic linked infant Tamalelagi, by the orators Tutuila and Ape, (Fasitootai and Fasitoouta respectively). Tamalelagi was bestowed with the Tuiaana with assistance of the warrior goddess Nafanua and from him are descended many of the high ranking chiefs of Samoa. His daughter, Salamasina is recognised as one of Samoa's most celebrated rulers, having been the first person ever to unite the papa titles, Tuiaana, Tuiatua, Gatoaitele, Vaetamasoalii. This made her Tafaifa being the most paramount chief in Samoa especially in Upolu. Through her many of the ancient and royal lineages trace descent from her. Her residence was at Nuuausala in Leulumoega and with her royal linkage, she made Aana powerful. The prestige and power of Aana however vanished having not paying heed to Nafanua's instructions to be prepared for the day when she came to install the government at Leulumoega. Having been badly received by Leulumoega, she returned to Savaii via Manono and instead gave the government to Leiataua of Manono who therefore passed his government to his son, the famous Tamafaiga. Tamafaiga's assassination by the men of Fasitoouta initiated the Great Aana War of 1828 1830, which led to the complete decimation of A'ana and subjugation under the Manono based Tamafaiga malo for many years. The war involved Aiga i le tai, the northern districts of Savaii as well as Tuamasaga as Malietoa was akin with Tamafaiga and was obliged to seek vengeance. This meant devastation for Aana, especially the Itu Alofi. This coincided with the arrival of John Williams in Sapapalii in Savaii and was a fitting end to the great ancient wars of Samoa. The many prisoners caught of Aana were burned in a great bonfire lit at Maota in Fasitootai and ended the long period of prominence A'ana had held in Samoa, until its resurgence in the late 19th century. At a national level, the district is home to one of the four Tama a Aiga titles in the Tuimalealiifano title based at Falelatai. Aana is divided into 5 electoral constituencies.