Кіріспе

Кокс өзені – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Орталық үстірт, Көк таулар және Макартур аймақтарында орналасқан жыл бойы құрғамайтын өзен.

Жол жүрісі мен ерекшеліктері

Кокс өзені Гарднерс-Гаптан, Бен-Буллен мемлекеттік орманында, Каллен-Булленнің шығысында басталады және Мегалон аңғары мен Үлкен Көк Таулар аймағының бөлігі, соның ішінде Көк Таулар және Канагра-Бойд ұлттық парктері арқылы ағып өтеді, негізгі бағыты оңтүстікке, содан кейін шығысқа қарай болып, Кіші, Дженолан, Кедумба, Ковмунг және Уоллондиллі өзендері сияқты он бес саласымен бірігіп, Буррагоранг көлін құрастыру үшін Варрагамба өзенімен қосылады. Өзен ағысы бойында төмен қарай құлдырайды және Буррагоранг көлінде, Үлкен Сидней қаласы үшін маңызды сумен жабдықтау көзіне айналады. Валлеравангта өзен үстінен 1870 жылы салынған тас бір жолды теміржол көпірі және 1923 жылы салынған екі жолды теміржол асты көпірі өтеді. Уоллеравангтың шығысында Ұлы Батыс тас жолы (A32) да Джек Уилсон көпірі арқылы өзенді кесіп өтеді.

Тарих

Ақ адамдар қоныстанғанға дейін мыңдаған жылдар бойы осы аймақта өмір сүрген аборигендер үшін Кокс өзені Көк тауларды кесіп өтуге болатын екі дәліздің бірі болды, екіншісі – қазір Беллс жолы орналасқан жер. Кокс өзені тауларды кесіп өтудің ең оңай жолы еді, бірақ бұл факт еуропалық қоныс аударушыларға белгісіз болды, себебі олар үшін таулар көрінетін өтпес кедергі болып табылды. Бұрынғы сотталған Джон Уилсон Көк тауларды кесіп өткен алғашқы еуропалық болған болуы мүмкін. Уилсон 1788 жылы Бірінші флотпен сотталған ретінде келді және 1792 жылы босатылды. Осыдан кейін ол аборигендермен бірге өмір сүрді және олар мен қоныс аударушылар арасында делдалдық қызмет атқарды. 1797 жылы Уилсон Сиднейге оралды, Сиднейдің төңірегіндегі барлық бағытта, соның ішінде таулар арқылы жүз мильдей барғанын мәлімдеді. Оның сипаттамалары мен байқаулары көбінесе дәл болды, және ол аборигендердің басшылығымен Кокс өзені арқылы тауларды кесіп өткен болуы мүмкін. Губернатор Маккуари Кокс өзені мен Кокс асуын әскери шенеунік, жол салушы және құрылысшы Уильям Кокс құрметіне атады. Бұл екі өзеннің қосылған жері өте әдемі өзен, қазір губернатор оны "Кокс өзені" деп атады, ол өз бағытын алып, Непеан өзеніне құяды | Австралия тарихи жазбалары (I серия, VIII том, 572-бет).

Ластану

2008 жылы жоғарғы Кокс өзенінің су сапасына қатысты алаңдаушылықтар туды. Көк тауларды қорғау қоғамының зерттеушілері жүргізген сынақтар нәтижесінде өзеннің бұл бөлігінде мырыш, мыс және марганец сияқты ауыр металдардың жоғары концентрациясы, айналасындағы өзендерге қарағанда 125 есе көп сульфат және балықтарға қажетті оттегінің 5% ғана бар екені анықталды. Қышқылдықты көрсететін pH деңгейі көршілес арналарға қарағанда 1000 есе жоғары болды, ал өзеннің тұздылығы қалыпты деңгейден 80 есе артық еді. Сидней су жинау басқармасы сынақтардың дұрыс екенін растады, бірақ судың төменгі ағысында, Уаррагамба тоғанына жақындағанда ішуге қауіпсіз болатынын мәлімдеді. Қоршаған орта және климаттық өзгерістер департаменті ластанудың себебі Delta Electricity компаниясының Wallerawang электр стансасының құрғақшылық салдарынан суын қайта пайдалануы болуы мүмкін екенін айтты. Delta компаниясы лицензия шартына сәйкес жұмыс істеп жатқанын мәлімдеді. 2009 жылы Батыс Сидней университетінің докторы Ян Райт Кокс өзеніне құйылатын судың құрамында мыс, бор және басқа металдардың концентрациясы Уоллераванг электр стансасының жоғары жағындағы деңгейден «көп есе» жоғары екенін хабарлады. Электр стансасының төменгі ағысында жоғары арсеник деңгейі анықталды, бірақ ол ағын бойында сұйылтылып, адамдарға қауіп төндірмейтін деп есептелді. Көк тауларды қорғау қоғамы Delta Electricity компаниясының Кокс өзенін ластағанын дәлелдеу үшін, Жаңа Оңтүстік Уэльс аймағының Жер және қоршаған орта сотына, Жаңа Оңтүстік Уэльс қоршаған ортаны қорғау кеңсесінің қолдауымен сотқа шағым түсірді. Қоғам сонымен қатар Жаңа Оңтүстік Уэльстің экологиялық лицензиялар жүйесіне де наразылық білдіруді жоспарлады. Қоғам президенті Тара Камерон: «Бұл лицензиялар – ластауға рұқсат етудің жалғыз құралы. Олар жағдайды өзгертусіз сақтап, қоршаған ортаны қорғамай, адамдарды ләззаттандыруға бағытталған» деді. Журналистер Бен Кубби мен Эрик Дженсен Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметінің ластану туралы екі жылдан астам уақыттан бері білгенін мәлімдеді.

Іс-әрекеттер және қол жеткізу

Өзенге жақын орналасқан көптеген демалыс мүмкіндіктері бар, оның ішінде Катомбадан Миттагонгқа дейінгі жол, Six Foot Track және кемпинг. Өзен бойындағы көптеген жерлерде көлікпен баруға болады. Хартлиге жақын бірнеше аймақтар бар. Өзен Барагоранг көліне қарай ағатын бағытта көлікке рұқсат етілмейді. Кокс өзеніне барудың ең танымал тәсілі – жаяу серуендеу. Өзеннің көрнекті бөліктерімен өтетін бірнеше жақсы күтілген тарихи жолдар бар. Олардың ең танымалдарының бірі – Six Foot Track. Атпен жүру Кокс өзенінен ләззат алудың тағы бір танымал тәсілі. Мегалонг аңғарында күндізгі және түнгі сапарларды ұсынатын бірнеше тур операторлары бар.