Кіріспе

Көппіршік түрі – Papilio polytes, қарапайым мормон.

Бұл көппіршік әйелдерінің сан алуан түрлерінің еліктеу қабілетімен танымал, олар жеуге жарамсыз қызыл денелі құйрықты секілділерді – мысалы, қарапайым раушан және қызыл раушанды – еліктейді.

Ауқым

Пәкістан, Үндістан, Бангладеш, Непал, Шри-Ланка, Мальдив, Мьянма, Таиланд, Сингапур, оңтүстік және батыс Қытай (Хайнань және Гуандун провинциялары қоса алғанда), Тайвань, Гонконг, Жапония (Рюкю аралдары), Вьетнам, Лаос, Камбоджа, Андаман, Никобар аралдары, шығыс және Малайзия түбегі, Бруней, Индонезия (Молукка және Ириан-Джаядан басқа), Филиппин және Солтүстік Мариан аралдары (Сайпан).

Сипаттама

Қара түсті, артқы қанатының орта бөлігі бойында ақ дақтар қатары бар көбелек. 90–100 мм.

Ерлер

Аталық бір морфологиялық түрде. Бұл қара түсті, қарлығаш құйрықты көбелек. Жоғарғы алдыңғы қанатында ақ дақтардың тізбегі бар, олардың мөлшері ұшына қарай кемиді. Жоғарғы артқы қанатында созылған ақ дақтардан тұратын толық дискілік жолақ бар. Шетінде қызыл жарты ай пішінді белгілер болуы мүмкін, ал болмауы да мүмкін. Аталықтардың мөлшері әдетте аналықтардан кішірек, бірақ бұл әрқашан осылай бола бермейді. P. polytes көбелегінің аталықтары мен аналықтарының барлық түрлерінің мөлшері климаттық аймаққа байланысты айтарлықтай өзгеріп отыруы мүмкін.

Гинандроморфтар

Бұл түрдің айқын генетикалық әртүрлілігі бар және оның гинандроморфтар тудыратыны белгілі – бұл жартылай еркек, жартылай әйел болатын генетикалық бұрмалаушылықтар.

Тіршілік ету ортасы

Жай мормон ашық орманды жерді ұнатады, бірақ ол барлық жерде де, тіпті төбелерде де кездеседі. Ол бақшаларға тұрақты түрде келіп тұрады, әсіресе оның тамақ өсімдіктері – апельсин мен лайм жемісі өсетін жеміс бақтарында көптеп табылады. Ол муссон және муссоннан кейінгі айларда ең көп кездеседі.

Әдет-ғұрыптар

Қарапайым мормон гүлдерді жиі бағалайды, ал оның ұзын сорғысы ұзын тостағаншалары бар гүлдерден қоректенуіне мүмкіндік береді. Қалалық бақтарда ол әсіресе Лантана, Жаттрофа, Иксора және Муссаенда гүлдерін жақсы көреді. Орман ішінде қарапайым мормон төменде қалады, еденнен шамамен үш метр биіктікте ұшып, нектар үшін Asystasia, Peristrophe және Jasminum гүлдерін таңдайды. Еркек қарапайым мормон бақтарға жиі келеді, күн жарқырағанда гүлдердің үстінде қалықтап ұшуын көруге болады. Ол тынышсыз жәндік, жерге жақын зигзаг тәрізді жылдам және түзу қозғалады, тек қоректену үшін тоқтағанда ғана қалқып тұрады. Әйел мормондары – стихиус және ромулус – мінез-құлқыларының, әсіресе ұшу жолдарының өте ұқсас болуына байланысты өте сәтті имитациялайды, бұл оларды гүл моделінен ажыратуды қиындатады. Бірақ, уланбас қасиеті болмағандықтан, олар гүлдерге қарағанда оңай алаңдап, шашырап ұшып кетеді. Тек еркектер ғана көлеңкелі, салқын жерлерде, ашық емес жерлерде сазға батып, минералдарды жинауға бейім. Екі жынысы да жерге жақын бұталарда күнге күйінеді, қанаттарын субстратқа жапсырған күйде ұстайды. Алдыңғы қанаты артқы қанатының бір бөлігін жабатын етіп төмен түсіріледі, бұл қарапайым мормонның әдеттегі тұру қалыбы. Қарапайым мормондар түнде қанаттарын жайып, өсімдіктерге қонды, көбінесе жерге жақын.

Өмірлік цикл

Аналықтары қанаттарын ашып не жауып, ашық тармақта қоныстанады. Еркектер оларға арт жағынан жақындап, бірте-бірте әдемі қимылмен орналасады.