Кіріспе

1953 жылы Уильям А. Уэллманның түсірген фильмі

"Аспандағы арал" – Эрнест К. Ганннің 1944 жылы жазылған, сол аттас романы негізінде жазылған, Уильям А. Уэллман режиссерлік еткен және Джон Уэйннің қатысуымен түсірілген 1953 жылғы американдық авиациялық оқиғалы драма. Нақты ұшақ апатын шынайы бейнелегендіктен, кейбір киносүйерлер бұл фильмді авиация туралы классикалық фильмдердің қатарына қосады. Фильмде сондай-ақ Энди Девин, Ллойд Нолан, Джеймс Арнесс және Пол Фикс те ойнаған.

Сюжет

Пилот Джон Дули мен екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі Дуглас С-47 Skytrain (DC-3 әскери нұсқасы) экипажы қатты мұзды жағдайға тап болып, Квебек және Лабрадор шекарасының жанындағы белгісіз далалардағы тоңған көлге шұғыл қонуға мәжбүр болады. Дули – бұрынғы әуежол пилоты, ол Англияға соғыс жабдықтарын тасымалдауға солтүстік бағыт арқылы жұмылдырылған болатын. Қоныстанған жер елді мекендерден алыс болғандықтан, апаттан құтқарылғандар құтқарушыларға тек шамамен ғана орнын хабарлай алады. Дули қатты қыста, температура күрт төмендеген кезде, құтқару күтіп отырып, өзінің адамдарын тірі ұстауы керек. Бас штабта полковник Фуллер аштық пен суықтан зардап шегуге дейін ұшқыштарды табуға бейілді әрі ұшқыштарды жинап алады. Іздеуге шыққан пилоттар кернеу мен қорқынышқа толы, дұрыс шешім қабылдамаса, жоғалған экипажға қасірет әкелуі мүмкін екенін сезінеді.

Өндіріс

Сценарий 1943 жылғы 3 ақпандағы ұшуға байланысты нағыз оқиғаға негізделген, бірақ фильмдегідей оның екінші ұшқышы қаза болған жоқ. Өзінің өмірбаяндық кітабында – «Тағдыр – аңшы», осы фильмнің негізі болған жазушы Эрнест К. Ганн оқиғаның шындығын және Преск-Айл әуежайында (Мэн штаты) Әуе тасымалы басқармасында қызмет еткенде іздеу ұшқыштарының бірі ретіндегі өзінің рөлін баяндады. Ганн қиындыққа тап болған миссияны орындауға жоспарланған еді, бірақ оны жоғары шенді ұшқыш ұшудан шеттетуге мәжбүр етті. Оқиғаға құқықтарды 1950 жылдың қаңтарында Роберт Стилман Продакшн сатып алды, және Ганн сценарийді Сетон И. Миллермен бірге жазуды жоспарлады. Фильмді Франк Розенберг продюсерлемек болды, ал басты рөлді Ричард Видмарк ойнайтын еді. Стилман фильмнен бас тартқаннан кейін, 1952 жылдың желтоқсанында Джон Уэйн мен Роберт Феллоустың серіктестігі – Уэйн Феллоуз Продакшнс фильмнің құқықтарын алды. Бұл олардың болашақтағы жеті туындысының үшіншісі болды, соның ішінде келесі жылы Ганнның «Жоғары және күшті» әңгімесі, сонымен қатар Уэйннің қатысуымен. Екі фильмде де режиссер Уильям Веллманды қоса алғанда, көптеген өндіріс қызметкерлері мен экипаж мүшелері ортақ болды. Веллман Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лафайетт ұшқыштар корпусының ұшқышы болды, онда ол «Жабайы Билл» деген лақап атын алды, содан кейін соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ Әуе күштерінде қызмет етті. Ол «Қанаттар» алғашқы «Оскар» сыйлығын (1927–1928) жеңіп алған авиациялық фильмдердің режиссері болды. Веллман фильмнің басындағы дауыстық түсіндіруді жасады, ал оның он бір және бес жастағы ұлдары Тим мен Майк Энди Девайннің ұлдарын сомдады. Фильмдегі әйелдер – Энн Доран, Дон Бендер және Филис Вингер тек қысқаша флэшбектерде және телефон арқылы сөйлескенде ғана көрінеді. Фильмде романтикалық сызық болмауы сыншылардың назарына ілікті, олар бұл фильмді әдеттегі голливудтық соғыс фильмдерімен салыстырғанда шынайы және терең драма деп санады. Уэйннің «Аспандағы аралдағы» рөлі оның әдеттегі бейнесінен өзгеше, өйткені ол көбінесе сынға ұшыраған мачолықты көрсетпейді. Оның апатқа ұшыраған ұшақтың капитанын сомдауы сенімді және шынайы деп бағаланды. Көптеген болашақ жұлдыздар, соның ішінде Фесс Паркер, Джеймс Арнесс, Даррил Хикман және Майк Коннорс негізінен B студиясының актерлерінен құралған актерлік тобында ойнады, олардың барлығы кейіннен теледидарда танымал болды. Арчи Стоуттың (драмалық көріністер) және Уильям Х. Клотхердің (ұшу көріністері) ақ-қара түсірілімдері сыншылар тарапынан мақтау алды. Өндіріс 1953 жылдың қаңтар айының соңында басталды және 2 наурызда аяқталды. Түсірілім Калифорниядағы Трюки қаласына жақын орналасқан Доннер көлінде, Сиерра-Невада тауларында өтті. Калифорния орман шаруашылығы департаменті ұшақтардың қону-көтеру жолағын үш метрлік қарға жасау үшін аймақтағы ағаштарды кесіп тастады. Сан-Францискода да қосымша түсірілімдер жүргізілді. Сценарийді жазудан басқа, Transocean Air Lines компаниясының коммерциялық ұшқышы Ганн фильмнің техникалық директоры болып жұмыс істеді және екінші топ үшін C 47 ұшағын ұшырды. Экипаж мүшелері құтқарушылармен байланыс орнату үшін қолмен айналдырған авариялық радио хабарлағышы – BC 778/SCR 578/AN CRT3 авариялық хабарлағышы, 1890 жылдардағы Чарльз Дана Гибсонның суреттерінен кейін «Гибсон қызы» деп аталды. Құрылғының тар белдік пішіні операторға оны айналдырғанда аяқтарының арасында ұстауға мүмкіндік берді, өйткені ол 80 айналымды қажет етеді және айналдыру қиын болды.

Жоғары және күшті тұлғаларға ұқсастық

Келесі жылы шыққан "Аспандағы арал" және "Жоғары және құдіретті" фильмдері – ең алғашқы жұлдызды апат фильмдерінің екеуі. Олар 20 жылдан кейін "Аэропорт" және оның жалғасы, сондай-ақ "Ұшақ!" пароди́яларына жол ашты. Бұл екі фильм Уэйннің алғашқы өндірістік қатысуларының ішіндегілері. Мұндай практика 1980-ші және 1990-шы жылдары көптеген актерлер өндірісті өз бақылауына алғанда ғана кеңінен таралды. Екі фильм де авиациялық драма жанрында түсірілді және олардың түсірілім тобы мен өндіріс қызметкерлерінің көп бөлігі ортақ болды. Уэйнмен бірге екі фильмде де алты актер ойнады: Реджис Туми, Пол Фикс, Карл "Альфальфа" Швейцер, Энн Доран, Джордж Чандлер және Майкл Веллман (режиссердің ұлы). Екі сценарийді де Ганн жазды.

Шығару

"Аспандағы арал" фильмі 1953 жылдың 3 қыркүйегінде Лос-Анджелесте тұңғыш рет көрсетілді және екі күннен кейін кеңінен көрсетілімге шықты. Премьералық көрсетімде стереофониялық дыбыс пайдаланылды, бірақ оның техникалық мәселелері туындағандықтан үзіліс жасауға тура келді.

Үй медиасы

Island in the Sky және The High and the Mighty екеуі де заңдық мәселелерге байланысты шамамен 20 жыл бойы қолжетімсіз болды. Олар қайта жаңартылып, 2005 жылдың шілдесінде теледидар эфиріне оралды және сол тамыз айында арнайы басылым DVD-де жарық көрді.