Кіріспе
Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің аға қолбасшысы, Корольдік әуе күштері маршалы Грэм Эрик Стирруп, Барон Стирруп (4 желтоқсан 1949 жылы туған), жай ғана Джок Стирруп деп белгілі, 2006 жылдан 2010 жылдың соңында зейнетке шыққанға дейін Қорғаныс штабының бастығы болған Корольдік әуе күштерінің бұрынғы аға қолбасшысы. Қазір ол Лордтар палатасының тәуелсіз мүшесі. 2013 жылдың сәуір айында королева Елизавета II оны Гартер орденінің серігі атағымен марапаттады. Жастайынан Корольдік әуе күштері офицері Стирруп реактивті ұшқыш болды және Дхофар соғысында қатысты. Кейін ол 2-эскадрильяны және РАФ Мархамды басқарды. Бірнеше жоғары әскери лауазымдардан кейін Стирруп соққы күштерінің бас қолбасшысының орынбасары болып тағайындалды және осы кезеңде талибандармен күреске қатысқан британдық күштердің алғашқы қолбасшысы болды. 2002 жылы Стирруп жабдық пен қабілеттілікті бақылауға жауапты Қорғаныс штабының бас қолбасшысының орынбасары болып тағайындалды және Иракты басып алу үшін жабдықтарды сатып алуға белсенді қатысты. Осы лауазымда бір жылдан астам қызмет еткеннен кейін ол Әуе штабының бастығы болып тағайындалды және 2003 жылдан 2006 жылға дейін осы қызметте болды. 2006 жылы ол Қорғаныс штабының бастығы болды: оның қызмет ету кезеңінде британдық қарулы күштері Ирак (Телик операциясы) және Ауғанстан (Геррик операциясы) бойынша маңызды міндеттерге тап болды. Стирруп 2010 жылдың 29 қазанында Қорғаныс штабының бастығы лауазымынан зейнеткерлікке шықты және 2011 жылы Лордтар палатасына өтті.
Marshal of the Royal Air Force Graham Eric Stirrup, Baron Stirrup, (born 4 December 1949), informally known as Jock Stirrup, is a former senior Royal Air Force commander who was the Chief of the Defence Staff from 2006 until his retirement in late 2010. He is now a Crossbench member of the House of Lords. In April 2013, he was appointed a Knight Companion of the Order of the Garter by Queen Elizabeth II. As a junior RAF officer, Stirrup was a jet pilot, and saw action in the Dhofar War. Later in his career, he commanded No. 2 Squadron and RAF Marham. After several senior air force appointments, Stirrup was made the Deputy Commander in Chief of Strike Command and during this time he served as the first commander of British forces engaged in fighting the Taliban. In 2002, Stirrup was appointed the Deputy Chief of the Defence Staff responsible for equipment and capability and was heavily involved in procuring equipment for the invasion of Iraq. Spending a little over a year in that role, he was then appointed the Chief of the Air Staff, in which capacity he served from 2003 to 2006. He became Chief of the Defence Staff in 2006: during his time in office the British Armed Forces faced significant commitments both to Iraq (Operation Telic) and Afghanistan (Operation Herrick). Stirrup retired as Chief of the Defence Staff on 29 October 2010, taking a seat in the House of Lords in 2011.
Ерте және жеке өмір
Грэхам Эрик Стирруп 1949 жылдың 4 желтоқсанында Уильям Гамильтон Стирруп пен оның әйелі Жаклин Бренда Стирруптың (қыз аты Коулсон) ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Гертфордширдегі Нортвуд қаласындағы Мерчант Тейлор мектебінде оқыды.
Корольдік әуе күштері мансабы
Стирруп әскери мансабын 1968 жылғы 1 сәуірде Линкольнширдегі Кранвелл Корольдік Әуе күштері колледжінде бастады. 1970 жылғы 31 шілдеде ол Кранвеллде әскери қызметке кірісті. 1971 жылғы 31 шілдеде ұшқыш офицері болып тағайындалды, ал 31 қаңтарға дейін мерзімі кері есептелді. 1973 жылдан 1975 жылға дейін Стирруп Оман сұлтанының Әуе күштерінде міндетті түрде қызмет етті. Оманда Стирруп Дуфар соғысы кезінде BAC Strikemasters ұшағымен жақыннан қолдау және кедергі беру міндеттерін орындады, бұл оған қарсы көтеріліс операцияларында әуе күшін қолданудың құнды тәжірибесін сыйлады. 1975 жылы Ұлыбританияға оралғаннан кейін Стирруп No. 41 эскадрильяға тағайындалды, онда SEPECAT Jaguar ұшағымен ұшты. 1980 жылғы 1 қаңтарда эскадрилья басшысы болып тағайындалған Стирруп 1983 жылғы наурыз айында RAF Lossiemouth-та орналасқан No. 226 операциялық дайындық бөлімінде қызмет етті: оның міндеттері SEPECAT Jaguar ұшағындағы жаңа ұшқыштарды оқытуды қамтыды. 1983 жылғы 7 наурызда Стирруп ұшқыш шәкіртінің дайындығын тексеру үшін ұшақтың артқы орындығынан ұшқанда, олардың ұшағына құс шағылысты. Стирруп шәкіртінің есінде екенін анықтай алмады және көріс бұзылды: ұшақтың бір қозғалтқышы өртенді. Ұшақтан секіруге құқылы болғанымен, шәкіртінің жағдайы белгісіз болғандықтан, Стирруп RAF Leuchars әуежайына сәтті қонды. 1985 жылы Стирруп No. 2 эскадрильяның командирі болып тағайындалды, сол кезде эскадрилья Батыс Германиядағы RAF Laarbruch әуежайынан Jaguar ұшақтарымен ұшып тұрды. Басқа НАТО әуе күштерімен бірге, оның эскадрильясының міндеті – Совет суық соғысының қауіп төндіруіне қарсы төмен деңгейдегі тактикалық барлау болды. 1990-1992 жылдары Стирруп RAF Marham әуежайының командирі болып қызмет етті. Оның басшылығымен RAF Marham әуежайының шабуылдық ұшақтары Таяу Шығысқа жөнелтіліп, Перс шығанағындағы әуе шабуылына қатысты. Сол жылы ол Әуе күштері жоспарлары мен бағдарламалары директоры болып тағайындалды. 1997 жылғы 1 сәуірде No. 1 әуе күштерінің командирі, 1998 жылғы тамызда Әуе штабының бас көмекшісі болды. 2000 жылғы 6 қарашада әуе маршалына көтеріліп, сол жылы RAF Strike Command бас қолбасшысының орынбасары болып тағайындалды. МакДилл әуе базасында Стирруп АҚШ басшылығымен жүргізілген операциялық жоспарлауға қатысқан 60 британдық сарбаздың құрамын басқарды. Стирруптың орнына генерал-лейтенант Седрик Дельвс тағайындалды. Стирруп әуе маршалына көтеріліп, 2003 жылғы 1 тамызда Әуе штабының бастығы болып тағайындалды.
Қорғаныс штабының бастығы
Стирруп Қорғаныс штабының бастығы болып тағайындалды – британдық қарулы күштер Иракта (Телик операциясы) және Ауғанстанда (Геррик операциясы) маңызды міндеттерге тап болғанда, 2006 жылғы 28 сәуірде. Қыркүйек айының басына қарай британдық әскерлер Басра қаласынан әуежайға, “бақылау” рөлін орындау үшін көшірілді. Британ әскерлері Басра қаласынан шығарылғаннан кейін де зорлық-зомбылық тоқтамады, және генерал Мохан қауіпсіздікті жақсарту жоспарын жасауға біраз уақыт жұмсады. Қиындықтарға қарамастан, Басра облысы 2007 жылғы желтоқсанда провинциялық ирактық басқаруға берілді. 2008 жылғы наурыздың басында генерал Мохан британдықтардың қолдауымен қауіпсіздік жоспарын жасады, ол генерал Петреус және Бағдадтағы премьер-министр Маликиге ұсынылды. Жоспарда 2008 жылғы маусымда басталатын, алты апталық қарусыздандыру, демобилизация және қайта интеграция кезеңі көзделді, содан кейін Махди әскері және басқа үкіметтік емес/коалициялық күштер күштеп қарусыздандырылуы тиіс болды. Наурыз айында Стирруп Бағдадқа барды, онда генерал Петреус және Ирактағы көпұлттық корпустың қолбасшысы генерал Остинмен кездесті. Стирруп Моханның жоспарын толық қолдады, бірақ Моханды нәтижеге жету үшін қысым көрсету қажеттігін, сондай-ақ корпустың күштерімен қолдау көрсету қажеттігін атап өтті. Остин қолдау көрсетуге құлшынбады, Мосулға назар аударуды қалаған, бірақ Петреус Стирруппен келісті. Дегенмен, бұл жоспарды Маликинің “Рыцарьлардың шабуылы” операциясын бастау туралы шешімі озып кетті. Стирруп пен американдық қолбасшылар бұл шешімнен күтпегендік танытты және жоспарлаудың жетіспеушілігіне алаңдады, бірақ Малики наурыз айының соңында операцияны бастауға бекінді. “Рыцарьлардың шабуылы” операциясы аяқталғаннан кейін британдықтар Ирак армиясының нашар ұйымдасқан немесе тіпті таратылған бөлімшелерін қайта құруға көмектесті. Кейіннен Стирруп британдық күштердің наурыздың басында Ирак армиясына көбірек көмек көрсетуге жұмылдырылса, тиімдірек болар еді деген пікірде болды.
Ауғанстандағы операциялар
CDS қызметіне тағайындалғаннан кейін Стирруп 2006 жылғы мамыр айында Хелманд провинциясына сапар шекті. Сол кезде британдық күш-жігері Камп Бастиондағы шағын шатырлы базадан, Лашкар Гадағы операциялық базадан және Хелмандтың солтүстігіндегі бірнеше оқшауланған взвод үйлерінен тұрды. Провинцияның қалған бөлігінің көп бөлігі британдық немесе басқа ISAF бақылауында болған жоқ. Сол кезде көтеріліс күшейе бастады, және 2009 жылға қарай британдық қарулы күштер мен АҚШ теңіз жаяу әскерлері өз рөлдерін едәуір кеңейтіп, Хелманд аумағының 50% -дан астамын қамтамасыз еткенімен, 2009 жылы Стирруп кейбір аймақтарда қауіпсіздіктің нашарлағанын мойындады. НАТО-ның жеткіліксіз күштерін және 2008 жылға дейін Ирактың саяси және әскери ресурстарына болған бәсекелестік талаптарды атап өткен Стирруп, 2009 жылға қарай НАТО күштерінің көтерілісшілерге қарсы күресті табысты жүргізіп, оларды қалалар мен ауылдардан ығыстырып, басқаруды жақсартуға мүмкіндік беретініне сенді, бұл көтерілістің жеңілісіне әкелер еді. Ауғанстандағы операциялар туралы айтқанда, Стирруп "әскерилер осы мәселелерді шешуде маңызды, қажетті элемент, бірақ көбінесе осы мәселелерді саяси жолмен ғана шешуге болады" деп мәлімдеді, сондай-ақ ол Талибанның бұрынғы мүшелерімен жұмыс істеуде прагматикалық көзқарасқа бейім екенін білдірді. 2009 жылдың желтоқсанында Стирруп Ауғанстандағы соғысқа деген халықтың қолдауының төмендеуіне алаңдаушылық білдірді, бұл британдық күш-жігерді әлсірету қаупін тудырады деп санды. Атап айтқанда, Стирруп нық қадамдар жасауға шақырды және миссияның орындалуы мүмкін екенін айтты, британдық қарулы күштердің стратегиялық мақсатқа жету үшін тиісті ресурстармен жабдықталған жоспары енді қолда бар екенін атап өтті.
Лауазымның ұзартылуы және зейнетке шығу
2010 жылдың 14 шілдесінде Қорғаныс министрі Лиам Фокс генерал сэр Дэвид Ричардстың, сол кездегі Бас штабтың бастығы, 2010 жылдың қазан айында Стирруптың орнын Қорғаныс штабының бастығы лауазымына алмастыратынын жариялады. Ричардс 2010 жылдың 29 қазанында лауазымды қабылдады, ал Стирруп Вестминстер қаласындағы Мэрилебон бароны Стирруп атанды. Ол 2011 жылдың 1 ақпанында Лордтар Палатасына енгізіліп, тәуелсіз сенатор ретінде отыр. Стирруп 2011 жылдың 4 сәуірінде Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінен (RAF) ресми түрде зейнеткерлікке шықты. Келесі айда Стирруп Ұлыбританияның соңғы стратегиялық қорғаныс және қауіпсіздік саясатын зерттеу комитетіне (Commons Defence Select Committee) толыққанды мәліметтер ұсынды. 2013 жылдың сәуірінде Королева Елизавета II Стиррупты Гартер орденінің серігі (Knight Companion) етіп тағайындады. 2014 жылғы Королеваның туған күні құрметіне оған Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің құрметті маршалы атағы берілді.
Жастар арасындағы қызмет
2013 жылы Стирруп, фельдмаршал лорд Гатри және флот адмиралы лорд Бойспен бірге британ үкіметінен орналасқан операциялар барысында Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенциядан уақытша бас тартуды сұрады. Олар командирлерге қарастырылатын қудалау қаупінің артуы тәуекелге бармайтын әскери басшылардың бір буынға әкелуі мүмкін деп алаңдады. 2014 жылдың тамызында Стирруп Шотландияның тәуелсіздігіне қарсы пікір білдірген және The Guardian газетіне жолданған хатқа қол қойған 200 қоғамдық қайраткердің бірі болды. 2015 жылдың маусымында Стирруп Лордтар палатасының ЕО сыртқы істер жөніндегі кіші комитетіне қосылды. 2015 жылдың қазанынан бастап Стирруп Pilgrims Society қоғамының президенті болды. 2014 жылғы Еске алу күнінде Стирруп Ирак және Ауғанстанда соғысқан британдық әскери қызметкерлеріне арналған ұлттық ескерткішті Лондон орталығында орнату үшін бір миллион фунт стерлинг жинау жөніндегі жұмысты жетекшелігін жүзеге асыратыны жарияланды. 2015 жылдың наурызында Стирруп қажетті соманың толығымен жиналатынына сенімді болды, ал 2016 жылдың шілдесінде Виктория Эмбанкмент бағындағы ескерткішке жұмыс басталды. Ирак және Ауғанстанға арналған ескерткіш 2017 жылдың наурыз айында ашылды. 2016 жылдың шілдесінде Sky News телеарнасына берген сұхбатында Стирруп Ресейді Украинадағы ағымдағы араласуына байланысты «құқықбұзушы режимді» және «құқықбұзушы сыртқы саясатты» жүргізуде деп айыптады. Кремль НАТО-ны әлсіз деп есептейтінін атап өткен Стирруп, Батыс Ресейдің әрекеттеріне қарсы тұру үшін ұзақ мерзімді стратегияны әзірлеуге шақырды. Әсіресе Стирруп НАТО елдерінің қорғанысқа көбірек қаржы жұмсауын қадағалады. Стирруп 2019 жылғы Парламент ашылуында Мемлекеттік қылышты алып жүрді.