Кіріспе

Британ армиясының генералы, осы немесе ұқсас аты бар басқа да адамдар. Генерал сэр Майкл Дэвид Джексон (21 наурыз 1944 жылы туған). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Джордж Джексон Ливияның Триполи қаласына тағайындалды, онда отбасы екі жыл тұрды, осы уақытта Джексонның кіші қарындасы дүниеге келді. 40 жыл әскери қызметтен кейін жүрек ауруына шалдыққан Джордж майор шындығымен зейнетке шықты және Шеффилдтегі мұражайда куратор болып жұмыс істеді. Джексон әкесінің тағайындамаларымен отбасы көшіп жүргенде әртүрлі бастауыш мектептерде білім алды, содан кейін Оңтүстік Линкольнширдегі тәуелсіз пансиондық мектеп – Стамфорд мектебіне жіберілді, онда ол үйдің префекті болды. Ол Джон Древенкевичпен бірге мектептің біріккен кадеттік корпусына қосылды, кейін генерал-майор болды. 15 жасқа келгенде Джексон әскерге баруды шешті. Сандхерстте оқып жүргенде Парашют полкіне қызығушылық танытты, бірақ ақырында 19 жасында Ақпарат корпусына екінші лейтенант болып қабылданып, қызметке кірді. Қызметке кіргеннен кейін Джексон Ақпарат корпусы ұсынған мүмкіндікті пайдаланып, жауынгерлік полкпен взвод командирлерін даярлауға қатысты және Парашют полкімен осылай жасауды жөн көрді. Сандхерсттен кетіп бара жатып, ол армия демеушілігімен азаматтық университетеде білім алуға арналған «қызметтік дипломға» өтініш берді және Бирмингем университетінде орыс тануын оқуға қабылданды. Курс студенттерден бірнеше ай КСРО-да тұруды талап етті; Қорғаныс министрлігі Джексонға елге баруға рұқсат бермегендіктен, университет талаптан бас тартуға келісті. Джексон 1967 жылы орыс тілі мен әдебиеті бойынша әлеуметтік ғылымдар бакалавры мамандығын бітіргеннен кейін армияға оралды. Оның алғашқы жоғарылатуы 20 маусым 1965 жылы лейтенант болып өтті, ол Малайзия, Гонконг және Ангильяда Парашют полкінде қызмет етті, онда ол 1969 жылғы төтенше жағдай кезінде тәртіпті қалпына келтіру үшін жіберілген күшті алмастырған батальонының адъютанты болды, содан кейін ол капитан шындығына көтерілді. Ангильядан кейін Парашют полкімен қызмет ету мерзімі аяқталды және ол қарсылық білдіре отырып, Ақпарат корпусына қайта оралды. Ол Парашют полкіне қайта қосылуға бекінді және шамамен бір жылдан кейін 1970 жылы капитан шындығын сақтап, ауысуға рұқсат алды. Ол Солтүстік Ирландияда 1-ші Парашют полкінің (1 ПАРА) адъютанты болып қызмет етті және 1971 жылдың тамызында британ әскерлері 11 қарусыз азаматты өлтірген Балимурфи қырғынында және 1972 жылдың 30 қаңтарында Дерридегі 1 ПАРА сарбаздары 14 қарусыз азаматтық құқықтарды қорғаушы наразылық білдірушілерді өлтірген Қанды жексенбі оқиғаларында болды. Ол Германияға Берлин жаяу әскер бригадасының штаб бастығы болып тағайындалғанға дейін Камберлидегі штаб колледжінде оқыды. 1981 жылы Солтүстік Ирландиядағы қызметі үшін марапатталды. Ұлттық қорғаныс колледжінде оқығаннан кейін ол екі жарым жыл бойы Камберлидегі штаб колледжінің директорлар кеңесінің мүшесі болды. Камберлиде болған кезінде ол 1982 жылы Фолкленд соғысы кезінде Қорғаныс министрлігінде штабтық лауазымға тағайындалды, сондықтан тікелей қақтығыста қызмет ету мүмкіндігін жіберді. 1984 жылдың наурыз айында ол 1 ПАРА командасын басқарды, сол кезде кеңестік шабуылға дайындық жүргізіп, Норвегияда орналасқан. Ауа райына жеткілікті дайындықсыз екенін ескеріп, ол Камберлиден ертерек Корольдік теңіз жауынгерлерімен жаттығу үшін кетті. 1986 жылдан 1988 жылға дейін Бірлескен қызмет қорғаныс колледжінде аға директорлық штабқа (армия) тағайындалды. Полковник ретінде қызмет ете жүріп, Джексон міндетін тастау туралы ойлады. Ол 44 жасында бригадир болу мүмкіндігін жіберіп алмады ма деп ойлады және жасы үлкен офицерлердің жоғарылау үшін таңдалуы сирек болғандықтан, ол «көкке жетуі мүмкін» деп сенді. Ол Армияның болашағы туралы мақала жазып, алты ай бойы қызметтік стипендия алды және Жоғары командалық және штабтық курсқа қатысты. 1992 жылы Британ империясының орденінің мүшесі болып тағайындалды.

Жоғары қолбасшылық

Джексон 1992 жылғы мамыр айында бір ғана бригадирлік лауазымды иеленгеннен кейін генерал-майор шеніне көтерілді. Бейбіт уақытта жоғары офицерлер көтерілу алдында әдетте екі лауазымда болған деп күтіледі. Ол Қорғаныс министрлігінде Жеке қызметтер жөніндегі бас директор (Армия) болып тағайындалды және генерал-адъютантқа есеп берді. 1992 жылғы маусымда генерал-майор шені берілді, оның жоғарылату мерзімі 1991 жылғы қазанға дейін кері есептелді. Екі жыл Қорғаныс министрлігінде қызмет еткеннен кейін Джексон 1994 жылғы сәуірде 3-ші механикаландырылған дивизияның қолбасшысы болды. 1995 жылғы Югославия соғыстары кезінде Джексонның Біріккен Ұлттар Ұйымының Қорғау күштерінің (UNPROFOR) қолбасшысы Руперт Смитты алмастыруы тиіс болған, бұл генерал-лейтенант (үш жұлдызды шен) және БҰҰ қолбасшылығын білдіретін көк беретке дейін жоғарылатуды талап ететін. Алайда, Дейтон келісімі нәтижесінде UNPROFOR НАТО басқаратын Іске асыру күштеріне (IFOR) айналды, ал Джексон генерал-майор (екі жұлдызды шен) болып қалды, 3-ші дивизияға және Оңтүстік-Батыс көпұлттық дивизиясын құраған басқа елдердің әскерлеріне қолбасшылық етті. 1996 жылғы қарашада Бати орденімен (CB) марапатталды. 1997 жылғы қаңтарда НАТО-ның Бірлескен Жедел Реактілік Корпусының (ARRC) қолбасшысы болып тағайындалғаннан кейін Джексон 1997 жылғы сәуірде генерал-лейтенант шеніне көтерілді. Джексон НАТО-ның басқару тізбегінде қызмет етті, ол Еуропадағы Жоғарғы Бас қолбасшы, америкалық төрт жұлдызды генерал Уэсли Кларкқа есеп берді. Джексонның басшылығымен ARRC 1999 жылғы наурызда Босния және Герцеговинаға жөнелтілді. Кларкпен болған қызу пікірсайыс кезінде Джексон оған "Мен сіз үшін үшінші дүниежүзілік соғысты бастамаймын" деді. Кейін ол BBC-ге бұл бұйрыққа бағыну Ресей әскерлерімен қарулы қақтығысқа әкелуі мүмкін екеніне сенгенін айтты, ол "орыстармен қарым-қатынасты бастаудың дұрыс жолы емес" деп ойлады. Приштина әуежайындағы оқиғадан кейін британдық баспасөз Джексонды "Мачо Жек" деп атады. Кларкпен болған жанжалды күйрегеннен кейін Джексон әуежайға барып, жасақты басқаратын орыс генералы Виктор Заварзинмен кездесіп, онымен жұмыс қарым-қатынасын орнатты. Виски мен сигараға құмар Джексон 1999 жылы Косоводағы басшылығы үшін Ерекше қызмет орденімен (DSO) марапатталды. 2000 жылдың басында британдық басқару тізбегіне оралғаннан кейін ол Британ армиясындағы екінші жоғары лауазым – Құрлық әскерлерінің Бас қолбасшысы болып тағайындалды, бұл лауазым толық генерал шеніне көтерілуді және Армия кеңесіне мүше болуды талап етті. Бас қолбасшы ретінде Джексон 2000 жылы Сьерра-Леонедегі британдық әрекетіне күш жинауға жауапты болды, онда бригадир Дэвид Ричардс – кейіннен Қорғаныс штабының бастығы – және Джексонның ұлы Марк қатысты. Ол сондай-ақ азаматтық билік органдарынан ауызша және тұмау ауруы, су тасқыны және өрт сөндірушілер мен жанармай тасымалдаушы жүргізушілердің ереуіліне көмек сұраған өтініштерін де қарады. Әлі де Бас қолбасшы болып қызмет еткен кезде ол 2002 жылы Елизавета патша анасының мемлекеттік жерлеу рәсімінде Құрлық әскерлерінің Бас штабының бастығының орнын басты, табуттың артынан жүрді. 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуыл кезінде Джексон Канаданың Альберта штатындағы британдық оқу орталығына сапармен болған. Ол келесі күні зардап шеккендерді эвакуациялау ұшағымен Ұлыбританияға оралуға үлкерді және Ауғанстан мен Ирактағы соғыстарға британдық армияның үлесі үшін күш жинауға жалпы жауапкершілікті алды.

Бас штабтың бастығы

Джексон 2003 жылғы 1 ақпанда, 2003 жылғы Иракқа басып кіруден бір айдан астам уақыт бұрын, британдық армияның кәсіби басшысы және жоғарғы лауазымы – генерал сэр Майкл Уокерді алмастырды. Кейін ол соғыстың заңдылығын зерттеуде "жақсы дайындалғанын" айтты және өзінің басып кірудің заңды екеніне көндігін жеткізді. CGS лауазымына тағайындалғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, Джексонды "Қанды жексенбі" тергеуіне куәлік беруге шақырды. Джексон бұл өзгерістің армияға үлкен икемділік пен қабілет беру үшін қажет екенін мәлімдеді, бірақ "бұл жаяу әскердің кем дегенде бір бөлігі үшін қасіретті және қолайсыз жаңалық боларына көз жеткізгенін" айтты. Сол тексеру аясында жаяу әскер бөлімдерін бірнеше жыл сайын ауыстырып тұратын қару-жарақ жүйесі де тиімсіздігіне байланысты тоқтатылды. Ирак соғысы кезінде Джексон соғыстың әскери қызметке қысым жасайтынын мойындады, бірақ армияның "жарылыс шегіне жеткені" туралы мәлімдемені "әуесқойлық" деп бағалады. Оның тағайындалуы Джонсон Бехарриге Виктория кресінің табысталғаннан кейін дереу болды, себебі VC барлық басқа наградалардан жоғары тұрады. Бехарридің наградасы туралы айтқанда Джексон "Британ армиясымен ешқашан осылай мақтан тұтқан емеспін" деді, ал тағайындалу рәсімінен кейін Бехарридің "көлеңкесінде қалғанын" және "оның қасында тұру – үлкен құрмет" екенін жеткізді. Ол 2006 жылы RMA Sandhurst-те өткен Суверендік шеруге қатысты, онда Принц Гарриге 15 жылдан бері Елизавета II алғаш рет қатысқан Суверендік шеруде тапсырыс берілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері британдық армияның ең танымал генералдарының бірі, ол 1999 жылы қызметтен кетті. 1998 жылы ол парашют полкінің полковнигі болып тағайындалды, 2004 жылы сэр Джон Рит алмастырғанға дейін, ал 2005 жылы сэр Фредди Виггерс алмастырғанға дейін сэр Джереми Маккензиден кейін генерал-адъютант корпусының полковнигі болды. 1997 жылы ол Территориялық армияның 2-ші батальонының (еріктілер) Корольдік Глостершир, Беркшир және Уилтшир полкінің құрметті полковнигі болып тағайындалды. Полк құрылымын жаңғырту барысында біріктірілгеннен кейін, Джексон 1999 жылы жаңадан құрылған құрметті полковник, Rifle Volunteers лауазымына тағайындалды. 2001 жылы ол Сер Руперт Смиттен кейін Елизавета II-нің генерал-адъютанты (ADC) атағын алды. Ол 2006 жылы осы лауазымнан бас тартты. Джексон армиядан зейнеткерлікке шыққаннан кейін 2007 жылы Уилтширдің лейтенант орынбасары (DL) болып тағайындалды.

Зейнеткерлік

Джексон 2006 жылы зейнеткерлікке шықты. Ол шамамен 45 жыл армияда қызмет етті, бірақ ешқашан нақты шайқаста соғыспағанына өкінді. 1982 жылы Фолкленд соғысы кезінде штабта қызмет етті, ал Перс шығанағы соғысы кезінде Солтүстік Ирландияда бригада командирі болды. Оның айтуынша, "Жас жігіт, денесінде қан қайнағанда, соғысқа қатысу үшін келеді. Бұл кәсіби сарбаз үшін ең қиын сынақ". Қорғаныс министрлігі: "Біз сер Майк айтқанның бәрімен келіспесек те, әрқашан алғашқылар болып мойындаймыз – мысалы, медициналық қызмет және тұрғын үйлер мәселесінде – біз нақты жақсартулар жасағанымызға қарамастан, тағы да көп іс тындыруға болатынын" деді. 2006 жылдың соңында Джексон PA Consulting Group компаниясында кеңесші болып жұмыс істеді және көшбасшылық туралы лекциялар оқыды. Ол сондай-ақ ForceSelect және Legion қауіпсіздік компаниясының атқарушы емес директоры, Rolls Royce халықаралық кеңесінің мүшесі. Бірақ "Обзервер" газетінің шетелдік істер редакторы Питер Бомонт бұл жағдайды "көңіл көншітпейтін" деп атап, "соңында жаңа мәліметтер емес, Джексонның пікірлері маңыздырақ" деді. Ол кітапты әскер заңгерлерінің көптеп өңдегенін күдіктенді. Зейнеткерлікте де белсенді болуды қалаған Джексон досының берген кеңесін еске алды: "Не істесең де, гүлді күтіммен қырқумен қанағаттанба, әйтпесе тез арада оларды көтеруге тура келеді". 2008 жылы ол BBC Radio 4 арнасының Great Lives сериясында генерал-майор Джулиан Томпсонмен бірге пайда болып, фельдмаршал Билл Слимді ұсынды. Джексон 1995 жылы қайтыс болған Лейборист партиясының бұрынғы жетекшісі Джон Смиттің құрметіне құрылған Джон Смит мемориалдық қорының қамқорлар кеңесіне кіреді. Джексон және зейнеткерлікке шыққан басқа да генералдар, соның ішінде жоспарлауға қатысып, кейіннен Ирактағы британдық әскерлерге басшылық еткен генерал-майор Тим Крос, Ирак үшін жасалған американдық соғыстан кейінгі жоспарларды сынады және сол кездегі АҚШ қорғаныс министрі Дональд Рамсфелдтің "АҚШ ұлт құрумен айналыспайды" деген мәлімдемесін "мағынасыз" және "интеллектуалды банкроттық" деп атады. Джексон сондай-ақ 2009 жылы партия жетекшісі Ник Гриффиннің "Сұрақ уақыты" телешоуына қатысуына байланысты туған дау кезінде Британдық Ұлттық партияны (БҰП) сынады. Ол БҰП-ны әскери символдарды "ұрлап" алғанын айыптап: "БҰП басқа саяси партияларға қарағанда қарулы күштермен жақсы қарым-қатынаста екенін мәлімдейді. Олар әскердің бейнесін өз саясатын ілгерілету үшін қалай пайдаланады?" деді. Бұл саяси мәселе емес, қарулы күштердің беделіне қатысты мәселе екенін түсіндірді. Гриффин Джексон мен сэр Ричард Даннатты "соғыс қылмыскерлері" деп атады. 2009 жылы Джексон мен сол кездегі қорғаныс министрі Боб Эйнсворт арасындағы келіспеушілік жария болды, ол Ұлыбритания Ауғанстандағы әскер санын аздап ғана арттыра алатынын, армия Ирак пен Ауғанстанда операция кезінде "тырысып" кеткенін айтты. Джексон Ұлыбритания шешуші рөл атқаруы керек екенін және Ирактан әскерлерді шығару Ұлыбританияның одан да көп әскерді жіберуге мүмкіндігі бар екенін мәлімдеді. 2010 жылдың маусымында Савилл баяндамасы өз қорытындыларын жариялағаннан кейін Джексон сұхбат берді, онда ол премьер-министр Дэвид Кэмеронмен бірге оқиғалар үшін "шынайы кешірім сұрады". Ол өзінің көмекшісі болған Бірінші парашют батальонының әскерлері адамдарды "негізсіз" өлтіргенін мойындады, бірақ "Солтүстік Ирландия [2010 жылы] өте басқаша жер, ең болмағанда сол жерде қызмет еткен сарбаздардың құрбандықтарының арқасында" деп атап өтті және баяндаманы "осы контексте қарастыруды" сұрады. 2019 жылы Джексон британдық деректі фильмдер сериясына қатысты – "Нацистердің өрлеуі".

Жеке өмір

Джексон 1966 жылы университетте оқып жүргенде үйленді. 1980 жылдардың басында ажырасуға дейін олардың некесінен екі бала (Аманда және Марк) дүниеге келді. 1985 жылы ол 1984 жылы бір кешкі ас дастарқанда Фолкленд соғысы туралы пікір алмасып танысқан Сара (қызметтік аты Кумбе) атты әйелге қайта үйленді. 1990 жылы олардың Том есімді ұлы болды. Джексонның қызы Аманда төрт баланың анасы. Марк Джексон әскерге қабылданып, Косовода әкесінің басшылығымен қызмет етті. Джексон зейнетке шыққаннан кейін көп ұзамай хирургиялық жолмен алып тастаған, көзінің астындағы үлкен қаптарымен белгілі болды. Ол бұл мәселенің "көру қабілетімен, емес, сыртқы келбетпен байланысты" екенін айтты, себебі қаптар оның көруіне кедері келтірген. Джексон өзінің хоббилеріне музыканы, кітап оқуды, саяхаттауды, шаңғы тебуді және теннис ойнауды жатқызады.