Кіріспе

Малайзияда құқық қорғауды көптеген құқық қорғау органдары жүзеге асырады, бірақ негізгі жауапкершілік Малайзия Корольдік Полициясында. Көптеген федеративтік елдердегідей, Малайзия Конституциясы заң мен тәртіпті мемлекеттік құзыретке жатқызады, яғни жергілікті басқару органдары да құқық қорғауға қатысады. Сондықтан, полицияның көп бөлігі Малайзияның әрбір штаты мен аумағында жүзеге асырылады. Малайзияның құқық қорғау органдары мен агенттіктерінің кейбіреулері төменде көрсетілген.

Малайзия корольдік полициясы

Малайзия Корольдік полициясы – Малайзияда заң мен тәртіпті сақтауға жауапты басты мекеме. Бұл күшорған орталықтандырылған ұйым болып табылады, оның міндеттері жол жүруін реттеуден бастап, ақпарат жинауға дейін жетеді. Штаб-пәтері Куала-Лумпур қаласындағы Букит-Аман орналасқан. Полиция күштерінің құрылысы, басқару, жұмысқа қабылдау, қаржыландыру, тәртіп, міндеттері мен өкілеттіктері 1967 жылғы Полиция заңымен белгіленеді және реттеледі. Малайзия Корольдік полициясының ерікті резерві 1952 жылы құрылды. Полиция ерікті резерві (PVR) – бұл арнайы полиция бөлімі, сондай-ақ RMP күштерінің толық уақытты жұмыс істейтін қолдау бөлімшесі, онда кәсіби кәсіпкерлер, жеке сектор қызметкерлері және басқа да мемлекеттік қызметшілер ерікті резервке қосылып, өздерінің құрамындағы бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтауға көмектесе алады. RMPVR да 1967 жылғы Полиция заңымен реттеледі. Ішкі істер министрлігінің басқаруындағы RMP-да қылмыс пен терроризмді алдын алуға қатысатын алты департамент және басқаруға қатысатын екі департамент бар. Барлық департаменттерді полиция комиссары (армиядағы үш жұлдызды генерал немесе генерал-лейтенант шенімен тең) шені бар директорлар басқарады.

Жеке күзет қызметі

Малайзия үкіметі бірнеше көмекші полиция, ерікті полиция және полиция кадеттерінің қызметтерін пайдаланады. RMP-дегі көмекші полиция – автономды мемлекеттік мекемелерде және Малайзия әуежайлар холдингі Берхад, Петролеум Насионал Берхад (Петронас), Пос Малайзия Берхад және Малайзия темір жолдары сияқты үкіметке байланысты маңызды компаниялар мен ұйымдарда қызмет ететін, ант берген қауіпсіздік полициясы.

Университет оқу бағдарламасы

Бұл – үш жылдық мерзімде өз университеттерінде белгілі бір уақыт аралығында кезеңдік оқудан өтетін студенттік полиция еріктілер ұйымы. Оқудың соңында олар Полиция бас инспекторының бұйрығымен SUKSIS инспекторы болып тағайындалады.

Малайзияның теңізде құқық қорғау агенттігі

Малайзияның теңіздік құқық сақтау агенттігі – Малайзияның теңіз аймағында және ашық теңізде заң мен тәртіпті сақтауға және іздеу-құтқару операцияларын үйлестіруге жауапты басты мемлекеттік орган. Факты бойынша, ол Малайзияның жағалау күзеті болып табылады. Агенттік Малайзия Қарулы Күштерінің құрамына кірмейді және оны қосу жоспары да жоқ. Агенттік және оның қызметкерлері Малайзия мемлекеттік қызметіне жатады және тікелей Премьер-Министр кеңсесіне есеп береді.

Әскери полиция

Малайзия қарулы күштерінің (МАҚ) үш тармағы бар: Малайзия армиясы, Малайзия Корольдік теңіз күштері және Малайзия Корольдік әуе күштері. Әр тармақтың өз әскери полиция бөлімі бар, ол тиісті қызметінде заң мен тәртіпті сақтауға және қауіпсіздікті қамтамасыз етуге жауапты. Бұған Kor Polis Tentera DiRaja, RMAF Provost Unit және RMN Provost Unit кіреді.

Адам ресурстары министрлігі

Адам ресурстары министрлігі еңбек және жұмыспен қамтуға қатысты түрлі заңдарды күшіне енгізуге жауапты. Министрліктің міндеті – жұмыс берушілер мен жұмыскерлердің еңбек тәжірибесі, өнеркәсіптік қатынастар және әлеуметтік қамсыздандыру саласындағы тиісті заңдарға, ережелерге және саясатқа сәйкес келуін қамтамасыз ету. Малайзиядағы Адам ресурстары министрлігі күшіне енгізетін заңдар мен ережелердің арасында Жұмыспен қамту туралы заң, Өнеркәсіптік қатынастар туралы заң, Кәсіподақтар туралы заң, Ең төменгі жалақы туралы жарлық және Кәсіби қауіпсіздік және денсаулық сақтау туралы заң бар. Сонымен қатар, министрлік Қызметкерлердің зейнетақы қоры (EPF) және Әлеуметтік қамсыздандыру ұйымы (SOCSO) сияқты бірнеше әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламаларын басқаруды қадағалайды.

Ішкі сауда және тұрмыс-тіршілік министрлігі

Ішкі сауда және тұрмыс-тіршілік министрлігі сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы заңдарды күшіне енгізуге уәкілді. Ол сауда практикасына қатысты түрлі заңдар мен ережелерді, соның ішінде Бағаны реттеу және пайдакөруге қарсы іс-қимыл заңы, Сауда тауарлары туралы заң және Тұтынушыларды қорғау заңын іске асыру және орындау үшін жауапты. Министрлік сондай-ақ осы заңдардың сақталуын қамтамасыз ету үшін жүйелі түрде тексерулер мен аудиттер жүргізеді және оларды бұзған кәсіпорындарға қатысты заңдық шаралар қолдануға құқылы. Бұдан өзге, министрлік контрабанда, жалған тауарлар және басқа да заңсыз сауда түрлері сияқты заңсыз сауда әрекеттерімен күресу үшін полиция және кеден департаменті сияқты басқа мемлекеттік органдармен бірлесіп жұмыс істейді.

Ауыл шаруашылығы және азық-түлік қауіпсіздігі министрлігі

Ауыл шаруашылығы және азық-түлік қауіпсіздігі министрлігі (АҚҚМ) ауыл шаруашылығы, азық-түлік және агроөнеркәсіп салаларына қатысты саясатты қалыптастыруға және іске асыруға жауапты. Министрліктің құрамында Балық шаруашылығы департаменті және Ветеринариялық қызметтер департаменті сияқты бірнеше бөлімдер бар, олар өздерінің салаларына қатысты заңдарды сақтауды қамтамасыз етеді. Мысалы, Балық шаруашылығы департаменті елдің балық ресурстарын басқаруға және балық аулау қызметіне байланысты заңдарды орындауға жауапты, ал Ветеринариялық қызметтер департаменті малдың саулығын қамтамасыз етуге және жануар тегінің тұтынуға қауіпсіздігін бақылауға жауапты.

Ішкі істер министрлігі

MOHA иммиграция, паспорттар, баспа және жариялау, кино цензурасы, терроризм, адам саудасы және басқа да мәселелерге қатысты кең ауқымды заңдар мен ережелерді сақтайды. Ол сонымен қатар түрме жүйесін басқару, төтенше жағдайларда көмек көрсету және есірткі трафигіне қарсы күресу сияқты бірқатар қызметтерді ұсынады. Ішкі істер министрлігі (MOHA) газеттердің, кітаптардың және басқа материалдардың басылып таралуын реттейтін 1984 жылғы «Баспаханалар және жариялау туралы» заңды сақтайды. MOHA «Баспаханалар және жариялау туралы» заңды бұзушы деп танылған жариялымдарды тәркілеуге және ұстауға құқылы.

Денсаулық сақтау министрлігі

Денсаулық сақтау министрлігі халық денсаулығы мен қауіпсіздігіне қатысты заңдарды күшіне енгізуге жауапты. Министрлік денсаулық сақтау қызметтерінің қолжетімді, үнемді және жоғары сапалы болуын қамтамасыз ету үшін жұмыс істейді және денсаулық сақтау саласындағы тәжірибе мен стандарттарға қатысты заңдар мен ережелерді орындау құқығына ие. Малайзия Денсаулық сақтау министрлігі жүзеге асыратын заңдардың арасында Жеке денсаулық сақтау мекемелері мен қызметтері туралы заң, Улар туралы заң, Тағам туралы заң және Темекі өнімдерін бақылау ережелері бар. Сонымен қатар, министрлік фармацевтикалық заттарды, медициналық құралдарды және басқа да денсаулық сақтау өнімдері мен қызметтерін реттеуді бақылайды.

Табиғи ресурстар, қоршаған орта және климаттың өзгеруі министрлігі

Табиғи ресурстар, қоршаған орта және климаттық өзгерістер министрлігі қоршаған орта және су ресурстары саласындағы заңдарды қолдануға жауапты. Министрлік ластануды бақылау, қорғау және қалдықтарды басқаруға қатысты заңдарды орындау арқылы қоршаған ортаны қорғау және табиғи ресурстарды тұрақты пайдалануды қамтамасыз ету үшін жұмыс істейді. Министрлік қоршаған ортаны қорғауға байланысты түрлі заңдар мен ережелерді, мысалы, Қоршаған ортаның сапасы туралы заңды, Ұлттық орман шаруашылығы туралы заңды және Жабайы табиғатты қорғау туралы заңды іске асырады. Ол сонымен қатар су ресурстарын реттеуді, оның ішінде сумен жабдықтауды басқаруды және су сапасын қорғауды қадағалайды.

Малайзияның патшалық кедені

Малайзияның Корольдік кеден департаменті – Қаржы министрлігінің мемлекеттік агенттігі. Департамент елдің жанама салық саясатын басқаруға жауапты. Ведомство сонымен қатар елдің кедендік, акциздік және сауда ережелерін басқарады. Оның басты міндеті – халықаралық сауданы жеңілдету және елдің заңдары мен ережелеріне сәйкестікті қамтамасыз ету. Департамент кедендік ережелерді сақтауға жауапты, оның ішінде импорт пен экспортқа баждар мен салықтарды жинау, тыйым салынған және шектеулі тауарларды бақылау, контрабанда және басқа да заңсыз қызметтердің алдын алу. RMC жеті негізгі және отыз тоғыз қосалқы заңды басқарады. Сонымен қатар, RMC басқа мемлекеттік органдар үшін он сегіз заңды іске асырады.

Малайзияның ішкі кірістер басқармасы

Малайзияның Ішкі Кірістер Кеңесі, сондай-ақ Lembaga Hasil Dalam Negeri Malaysia (LHDN) деп аталады, Малайзияда салық салуға қатысты заңдарды күшіне енгізуге жауапты. Бұл Қаржы министрлігіне бағынатын мекеме және табыс салығы, тауарлар мен қызметтер салығы (GST) және жылжымайтын мүліктің кірісінен алынатын салықты қоса алғанда, түрлі салықтарды жинау және басқарумен айналысады. LHDN салық салуды қамтамасыз етуге байланысты кең ауқымды өкілеттіктер мен функцияларды иеленеді, оның ішінде салық заңнамасына сәйкестікті қамтамасыз ету үшін тексерулер мен тергеулер жүргізу, заңды талаптарды орындамаған жағдайда айыппұл салу және салықтан қашқандарға қарсы заңдық шаралар қолдану кіреді.

Малайзияның сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес комиссиясы

Малайзияның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы комиссиясы – Малайзияның мемлекеттік және жеке секторлардағы сыбайлас жемқорлықты тергеумен және қудалаумен айналысатын мемлекеттік органы. Комиссия Гонконгтың Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тәуелсіз комиссиясы және Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тәуелсіз комиссиясы сияқты әлемдік деңгейдегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттіктердің үлгісі бойынша құрылған. Малайзияның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы комиссиясы жоғары сауырлы істерді тергеудегі белсенділігімен танымал және Малайзияның жаһандық сыбайлас жемқорлық туралы қабылдау рейтингін жақсартуға үлес қосты. Дегенмен, комиссия тәуелсіздігінің жеткіліксіздігі және саяси ықпалға ұшырауы мүмкін деген сынға ілеседі. Қазіргі таңда Малайзияның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы комиссиясы Премьер-министр кеңсесінің құрамында жұмыс істейді.

Малайзияның түрме бөлімі

Малайзияның түрме департаменті – Малайзиядағы қылмыстық жазасын өтеушілерді басқару және оңалтуға жауапты мемлекеттік орган. Департамент Ішкі істер министрлігінің басқаруында жұмыс істейді. Малайзияның түрме департаментінің негізгі мақсаты – қылмыстық жазасын өтеушілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету, сонымен қатар оларды оңалтуға және қоғамға қайта бейімделуге мүмкіндік беру. Департамент ел бойынша түрмелер, оңалту орталықтары және уақытша ұстау орындары сияқты түрлі түзеу мекемелерін басқарады.

Малайзияның еріктілер корпусы бөлімі

Халық еріктілер корпусы (малай: Jabatan Sukarelawan Malaysia), қысқартылған RELA, ресми түрде Малайзия еріктілер корпусы департаменті, Малайзия үкіметі құрған жарым әскери азаматтық еріктілер корпусы. Олардың басты міндеті – Малайзия қалаларындағы шетелдік азаматтардың, оның ішінде туристердің, қонақтардың және көшіп келушілердің саяхат құжаттары мен иммиграциялық рұқсаттарын тексеру, Малайзиядағы заңсыз иммигранттардың санының өсуін азайту. RELA полицияға берілгендей, күдікті көшелерді, зауыттарды, мейрамханаларды және тіпті қонақүйлерді тінту сияқты жағдайларды шешуге құқылы. Оларға сондай-ақ, жол жүру құжаттарын, мысалы, паспорттарын және/немесе жұмыс рұқсаттарын ұмытып қалған адамдардан жауап алу және оларды ұстауға толық өкілеттік берілген. Бұдан өзге, олар кейде қауіпсіздік жұмыстарын да атқарады. Соғыс уақытында, олар заңды сақтау міндеттеріне қарамастан, Малайзия армиясына көмекші күштер ретінде қосылады. Қажет болған жағдайда, олар іздеу-құтқару жұмыстарын жүргізуге де дайын.

Малайзияның көші-қон департаменті

Малайзияның иммиграциялық департаменті – иммиграциялық заңдар мен ережелерді сақтауға, сондай-ақ Малайзияға кіру және шығу жолындағы адамдардың қозғалысын басқаруға жауапты мемлекеттік орган. Бұған визалар, жұмысқа рұқсаттар және басқа да саяхат құжаттарын беру де кіреді. Департамент сонымен қатар паспорттық бақылау жүргізуге, заңсыз иммиграцияны болдырмауға және құжаттары жоқ иммигранттарға қарсы іс-шаралар жүргізуге жауапты. Бұл агенттік ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуде және елдің шекаралық қауіпсіздігін сақтауда маңызды рөл атқарады.

Малайзияның жол көлігі департаменті

Малайзияның жол көлігі департаменті – Малайзияның Көлік министрлігіне бағынатын мемлекеттік орган. Бұл департамент Малайзия тіркеу нөмірлерін беруге жауапты. Жол көлігі заңына сәйкес, Малайзиядағы барлық жүргізушілерді және автокөлік құралдары мен тіркемелерді тіркеу және лицензиялау міндеті осы департаментке жүктеледі.

Малайзияның азаматтық авиация басқармасы

Малайзияның азаматтық авиация басқармасы (CAAM) Малайзиядағы азаматтық авиацияның қауіпсіздігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз ететін реттеуші орган. CAAM-ның басты міндеті – Малайзиядағы барлық азаматтық авиация қызметтерінің халықаралық және ұлттық авиациялық қауіпсіздік стандарттарына сәйкес келуін бақылау.

Малайзия теңіз департаменті

Малайзия Теңіз департаменті – Малайзиядағы кеме жүзу қауіпсіздігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз ететін реттеуші орган. JLM кемелер мен порттардың қауіпсіздігін аудиттен өткізеді, кеме жүзу саласының қызметкерлері мен ұйымдарына лицензиялар мен рұқсаттар береді, кемелерге қатысты апаттар мен оқиғаларды тергейді, теңіз қауіпсіздігі ережелерін жасайды және күшіне енгізеді, сондай-ақ халық арасында теңіз қауіпсіздігі туралы білуді насихаттайды.

Малайзияның байланыс және мультимедиялық комиссиясы

Малайзияның байланыс және мультимедия комиссиясы (МКМК) – Коммуникациялар және цифрлық министрліктің басқаруындағы агенттік. Ол елдің коммуникация және мультимедия индустриясын реттеуге және осы салаға қатысты заңдарды күшіне енгізуге жауапты. МКМК мазмұнды реттеу, киберқауіпсіздік және оның құзыретіне кіретін басқа да салаларға қатысты заңдарды орындау құқығына ие. Бұл коммуникациялар және мультимедия индустриясына қатысты заңдар мен ережелерді бұзған жеке тұлғаларға немесе компанияларға айыппұл салу, ескертулер жіберу және сотқа шақыру құқығын қамтиды.

Ұлттық есірткіге қарсы агенттік

Малайзияның Ұлттық есірткіге қарсы агенттігі (NADA) – Ішкі істер министрлігінің басқаруындағы мемлекеттік орган. Оның негізгі мақсаты Малайзияда есірткіге тәуелділікті және есірткі тасымалдауды күйреуге жеткізу. NADA ел бойынша есірткіге қарсы профилактика, емдеу және оңалту бағдарламаларын іске асырумен және үйлестірумен жауапты. Сонымен қатар, ол есірткі тасымалдау мен оны қолдануды тоқтатуға бағытталған іс-шараларды жүзеге асырады, оның ішінде тергеулер жүргізу, есірткіні тәркілеу және қылқыстыларды ұстау.

Малайзияның бағалы қағаздар жөніндегі комиссиясы

Securities Commission Malaysia – Малайзияның капитал нарығын реттеу және дамыту үшін құрылған мемлекеттік орган. SC бағалы қағаздар заңнамасын бұзған нарық қатысушыларын тергеуге және оларға шара қолдануға құқылы. SC-нің мақсаты – Малайзияның капитал нарығының әділ, реттелген және ашық болуын қамтамасыз ету. Ол бұл мақсатқа ережелер мен нормативтерді белгілеу және күшіне енгізу, сондай-ақ нарық қызметін қадағалау арқылы жетеді.