Кіріспе
Жай, қарапайым жабық қисықтың қасиеттері
Математикада қисықтың бағыты — қисық бойында қозғалудың екі мүмкін бағытының бірін таңдау. Мысалы, картезиандық координаттарда x осі дәстүрлі түрде оңға қарай, ал y осі жоғары қарай бағытталған. Жай, қарапайым жабық қисық (яғни, бастапқы нүктесі сонымен қатар соңғы нүктесі болып табылатын және жазықтықта өзгеше өзімен-өзі қиылыспайтын қисық) жағдайында, егер қисық бойында қозғалғанда қисықтың ішкі жағы әрдайым сол жақта (демек, қисықтың сыртқы жағы оң жақта) болса, онда қисық оң бағытты немесе сағат тіліне қарсы бағытталған деп айтылады. Әйтпесе, егер сол және оң жақтар алмастырылса, қисық теріс бағытты немесе сағат тілі бойынша бағытталған болады. Бұл анықтама әрбір жай, қарапайым жабық қисықтың анықталған ішкі кеңістігіне ие екендігіне негізделген, бұл Джордан қисық теоремасынан туындайды. Адамдар жолдың оң жағынан жүретін елдегі айналма жолдың ішкі бөлігі теріс бағытталған (сағат тілімен) қисықтың мысалы болып табылады. Тригонометрияда бірлік шеңбер дәстүрлі түрде сағат тіліне қарсы бағытта орналасқан. Кисықтың бағыты ұғымы — көпқырлының бағыты ұғымының ерекше жағдайы (яғни, қисықтың бағытынан басқа, беттің, гипербеттің және т.б. бағыты туралы да сөз етіледі). Кисықтың бағыты нақты айнымалы арқылы оның нүктелерінің параметрленуімен байланысты. Егер бір қисықтың параметрі екінші қисықтың параметрімен үздіксіз өсетін монотонды функция арқылы байланысқан болса, қисықтар эквивалентті параметрленуге ие болуы мүмкін. Егер параметрлерді байланыстыратын функция үздіксіз төмендесе, онда параметрлік бейнелеулер қарама-қарсы болады және қисықтың бағыты кері өзгереді.
Қарапайым көпбұрышқа бағдар
Екі өлшемде, қарапайым көпбұрыш құрайтын үш немесе одан да көп байланысқан төбе (нүктелер) реттелген жиынтығы берілгенде (мысалы, нүктелерді қосу сияқты), алынған көпбұрыштың бағыты көпбұрыштың дөңгелек қабығының кез келген төбесіндегі бұрыштың таңбасына тікелей байланысты, мысалы, суреттегі ABC бұрышы. Есептеулерде векторлар жұбынан түзілген кіші бұрыштың таңбасы, әдетте, векторлардың векторлық көбейтіндісінің таңбасымен анықталады. Ол, өз кезегінде, олардың бағыттау матрицасының анықтамасының таңбасы арқылы есептелуі мүмкін. Егер екі вектор ортақ нүктесі бар екі түзу кесіндісімен анықталса, мысалы, біздің мысалымыздағы ABC бұрышының BA және BC қабырғалары, онда бағыттау матрицасы келесідей анықталуы мүмкін: Оның анықтамасы үшін формула, мысалы, кофакторларды тарату әдісін қолдану арқылы алынуы мүмкін:
A formula for its determinant may be obtained, e. g., using the method of cofactor expansion:
If the determinant is negative, then the polygon is oriented clockwise. If the determinant is positive, the polygon is oriented counterclockwise. The determinant is non zero if points A, B, and C are non collinear. In the above example, with points ordered A, B, C, etc., the determinant is negative, and therefore the polygon is clockwise.
Егер анықтама теріс болса, онда көпбұрыш сағат тілімен бағытталған. Егер анықтама оң болса, онда көпбұрыш сағат тіліне қарсы бағытталған. Анықтама нөлден өзгеше болады, егер A, B және C нүктелері бір түзудің бойында жатпаса. Жоғарыдағы мысалда, A, B, C және т.б. ретімен орналасқан нүктелер үшін анықтама теріс, сондықтан көпбұрыш сағат тілімен бағытталған.
A formula for its determinant may be obtained, e. g., using the method of cofactor expansion:
If the determinant is negative, then the polygon is oriented clockwise. If the determinant is positive, the polygon is oriented counterclockwise. The determinant is non zero if points A, B, and C are non collinear. In the above example, with points ordered A, B, C, etc., the determinant is negative, and therefore the polygon is clockwise.