Кіріспе
1967 жылғы фильм – Нориаки Юасаның 1967 жылғы жапондық кайдзю фильмі, арнайы эффектілерді де Юаса жасаған. Daiei Film компаниясының туындысы, бұл фильм Gamera франшизасының үшінші бөлімі. Басты рөлдерде Кодзиро Хонго, Кичичиро Уэда, Тацуемон Канамура, Рейко Касахара және Наоюки Абэ, ал Гамера рөлінде Теруо Арагаки ойнайды. Фильмде Гамера мен билік вулкандық жарылыстардан оянған еттен жейтін қанатты жандардың күтпеген пайда болуымен күреседі. "Гамера қарсы Баругон" фильмі көрсетілгеннен кейін үшінші фильм туралы жоспарлар бірден жасалды, ал фильмді UniJapan Film Association қаржыландырды. Алдыңғы фильмнің үміттен тыс нәтижелеріне байланысты Юаса режиссер және арнайы эффекттер режиссері ретінде қайта шақырылды, ол фильмді балаларға бағыттауды шешті. Гьяос Тохоның "Франкенштейн әлемді жаулап алды" және "Гаргантуалар соғысы" фильмдеріне жауап ретінде жасалды, Юаса жазушы Нисан Такахашиге Дракуланы кайдзюға айналдыру идеясын ұсынды. "Гамера қарсы Гьяос" фильмі 1967 жылдың 15 наурызында Жапонияда "Chiisai Tôbôsha" фильмімен бірге кинотеатрларда көрсетілді. Сол жылы ол АҚШ-та American International Television арқылы "Return of the Giant Monsters" деген атпен тікелей теледидарға шығарылды. Фильмнен кейін 1968 жылдың 20 наурызында "Гамера қарсы Вирас" фильмі жарық көрді.
is a 1967 Japanese kaiju film directed by Noriaki Yuasa, with special effects by Yuasa. Produced by Daiei Film, it is the third entry in the Gamera franchise and stars Kojiro Hongo, Kichijiro Ueda, Tatsuemon Kanamura, Reiko Kasahara, and Naoyuki Abe, with Teruo Aragaki as Gamera. In the film, Gamera and authorities must deal with the sudden appearance of a carnivorous winged creature awakened by volcanic eruptions. Plans for a third film were made immediately after the release of Gamera vs. Barugon, with the film financed by the UniJapan Film Association. Due to the underperformance of the previous film, Yuasa was brought back as the director and special effects director, who decided to aim the film towards children. Gyaos was created as a response to Toho's Frankenstein Conquers the World and The War of the Gargantuas, with Yuasa pitching to writer Niisan Takahashi his idea to turn Dracula into a kaiju. Gamera vs. Gyaos was theatrically released in Japan on March 15, 1967, on a double bill with Chiisai Tôbôsha. That same year, it was released directly to television in the United States as Return of the Giant Monsters by American International Television. The film was followed by Gamera vs. Viras, released on March 20, 1968.
Сюжет
Жапонияда бірқатар құпия жанартау жарылыстары кеме қатынасы мен әуе рейстеріне әсер етеді. Фудзи тауының жарылысы алып тасбақа Kaiju Gamera-ны өзіне тартады, оның келуін Еиичи есімді жас бала көреді. Геологтар тобы Шизуока префектурасындағы құбылысты зерттеуге жіберіледі, бірақ үңгірден шыққан дыбыс жылдамдығынан асып түсетін сәуле олардың тікұшағын екіге бөліп жібереді. Окабе есімді тілші жақын маңдағы ауылға барып, жағдайды зерттейді. Чжуо экспресс жолы корпорациясының жол салу жоспарлары жергілікті ауыл тұрғындары кетпеуге қарсы болғанда қиындықтарға тап болады. Олардың қарсылығы – жердің құнын арттыру үшін жасалған амал. Шебер Широ Цуцуми және оның бригадасы ауыл тұрғындарымен кездесіп, кері қайтарылады, ал Окабе жасырын өтеді. Еиичи Окабені орманнан тауып, Гамера болуы мүмкін үңгірге жетелейді. Окабе Еиичиді тастап кетеді, өйткені үңгір құлап, оны қанатты жаратылыс жұтып қояды. Гамера пайда болып, Еиичиді қанатты жаратылыстан құтқарады, бірақ сол кезде оның үстіркілді сәулесімен жараланады. Доктор Аоки және билік өкілдерімен сұхбат кезінде Еиичи қанатты жынды "Гяос" деп атайды. Доктор Аоки оның жанартау жарылысынан оянғанын, тілінің екіге бөлінуіне байланысты дыбыс жылдамдығынан асып түсетін сәуле шығара алатынын және екі тікелей тікені болғандықтан басын бұра алмайтынын анықтайды. Күндізгі әуе шабуылы Гяосты оның сәулесімен бейтараптандыруға сәтсіз аяқталады. Ал Гамера теңіз түбінде жараларын жазады. Ауыл тұрғындары Гяосқа байланысты жерлерін сату немесе сатпау мәселесінде екіге бөлінеді. Широның бригадасының барлығы екі адамды қоспағанда, Гяосқа байланысты жұмыстан кетеді. Еиичи Гяос түнгі жаратылыс екенін айтса да, Гяос әскери шараларын елемей, Нагояға шабуыл жасайды. Гамера қайтадан пайда болып, Гяоспен шайқасады және оның саусақтарын тістеп алады. Доктор Аоки күн сәулесі сияқты ультракөк сәулелерге ұшырағанда саусақтардың қысқаратынын анықтайды. Гяосты күн шығып, оны өлтіру үшін айналмалы платформамен шатыстыру жоспары жасалады, ал жем ретінде жасанды қан қолданылады. Гяос сыртқа шығарылады, бірақ платформаны қуатпен қамтамасыз ететін электр станциясы қызып, жарылып кетеді, сондықтан жоспар сәтсіз аяқталады. Гяосқа байланысты экспресс жолының бағыты өзгеретінін білген ауыл тұрғындары мектеп директорын кінәлайды, ол оларды тұруға бұйырған. Директор Широға Еиичидің идеясымен шабыттанған, Гяосты өлтіру үшін орман өртін қосу жоспарын айтады. Гяос сары түтінмен отты сөндіреді, бірақ от Гамераны өзіне тартады және олар соңғы шайқасқа түседі. Гамера Гяосты Фудзи тауының кратеріне сүйреп апады. Билік қуанышпен тойласа, Широ ауыл тұрғындарына экспресс жолының құрылысы жақын арада қайта басталатынын хабарлайды. Еиичи Гамерамен қоштасып, оның қашып бара жатқан бейнесін қадағалайды.
Жазу
Гьяос Тохоның «Франкенштейн әлемді жаулап алды» және «Гаргантуалар соғысы» фильмдеріне жауап ретінде жасалды. Юаса жазушы Нисан Такахашиге Дракуланы кайдзюға айналдыру туралы идея ұсынды. Юаса фильмді балалар кітабына ұқсатып қарады, себебі балалардың алдыңғы фильмдердегі адамдар туралы сахналар жалықтыратынын сезінді. Юаса балалардың назарын ұстау үшін әрекетке қалай жылдам кіру керектігін талқылау үшін жиналыс өткізді. Фильмнің бастауы сол кезде Филиппин, Индонезия және Камчаткада болған шынайы жанартау жарылыстарынан шабыт алды, сонымен қатар Фудзи тауының белсенді болуы мүмкін деген қорқыныш та болды. Экспресс-жолдағы наразылық акциясы Жаңа Токио халықаралық әуежайының құрылысына қарсы Санризуканың қарсылығынан шабыт алды. Продюсер және басқарушы директор Хидемаса Нагата қоғамдық мәселелер фильмдерді қызықты ететінін ойлап, наразылықты қосуды қалады. Нагата сондай-ақ наразылық, жол тосқауылдары, бағаның өсуі және Гьяостың оянуы арасында байланыс болуын қалады, «Мен балаларға жаман істердің салдары болатынын білдіргім келеді» деді ол. Алғашқы нұсқасында Такахаси «Гамера vs Вампир» деген жұмыс атауын қолданды. Гьяос бастапқыда «Вампира» деп аталды және биіктігі 67 метр, қанаттарының ені 172 метр болатын. Нагата осы монстрға «Гяос» деген ат қойды. Юаса фильмге әскери және ғылыми тұлғаларды қосуды «жек көреді», сондай-ақ басқа фильмдерде де олардың «пайдасыз» екенін ойлады, бірақ 1954 жылғы «Годзилла» фильміне байланысты олар міндетті болып көрінді. Эичидің рөлі туралы Юаса: «Біз барлық идеялар баладан туындауын қаладық. Бұл ақымақтық болуы мүмкін, бірақ біз ересектердің теорияларының Гамера әлемінде жұмыс істеуін қаламаймыз». Юаса Эичиге Гьяостың түнгі табиғатын көрсетуді ұйғарды, өйткені бұл тек бала ғана байқай алатын егжей-тегжейлілік деп ойлады. Юаса фильмнің бірінші хабары балалардың тазалығын көрсету екенін айтты, «Менің ойымша, фильмнің басты мәні – Эичи мен Гамераның бір-бірімен байланысы немесе бір ойда болуы. Бұл ненің болмаса да жақсырақ» деді ол. Көліктің бөліну сахнасы Такахаси Toyota Corolla deluxe-ті автосалонда көргеннен кейін қосылды, нәтижесінде бұл көлік фильмге арнап шығарылмады.
Арнайы әсерлер
Специалды эффектілерді режиссер Нориаки Юаса салған. Gyaos дизайнын суретші Акира Иноуэ жасады. Гамера костюмі «Гамера мен Баругон» фильмінен қайта пайдаланылды, бірақ оның көздері көбірек достық көріну үшін өзгертілді. «Гамера, алып құбыжық» фильмінен Гамера костюмінің жоғарғы жартысы отты дем беру сахналары үшін қайта қолданылды. Эичи отыратын Гамераның қабығы 20 шаршы метрлік толық көлемді құрылыс болды. Құбыжықтардың кадрлары жабық студияда түсірілді. Юаса миниатюралық жанартаудың жарылысын түсіруге көп уақыт, күш-жігер және қаржы жұмсағанын еске алады, бірақ кейін нәтижеге лайық емес екенін сезінді. Юаса лава ағынын имитациялау үшін басқа фильмдерде қолданылатын кеспе ұн формуласын ұнатпады, сондықтан арт жарықтандырылған мөлдір қалыптарды пайдаланып, оларды жасырын кабельдермен тартып тұрды. Юаса түнгі кадрларды күндізгі оптикалық эффектілерге қарағанда жасау оңайырақ деп ойлады, себебі фильм элементтерінің жоғары дәлдік талап етілмейді. Гьяос үңгірі Дайей студиясында салынған декорация болды. Окабе Гьяоспен көтерілген сахнада камера 90 градусқа бұрылып, фон көлденең бағытта жылды. Гьяостың толық көлемді тырнағын үш адам басқарды, олар оған бекітілген кабельді тартып тұруға тиіс болды. Тарихшы Стюарт Галбрайт IV алып Гьяос тырнағы Гьяостың кесілген саусақтарының орнына қайта пайдаланылғанын болжады. Гамераның қанын команда қолмен соқты, бірақ Юаса Гьяостың сәулесімен анимацияны үйлестіру қиын болды. Эичидің Гамераның қабығына көтерілген кадры үшін Юаса кейін қабыққа қосылған баспақышпен көтерілген дублердің кадрын түсірді. Хайленд Парк миниатюрасы Фудзи Q Хайлендке негізделген. «Hi land» қонақ үйінің миниатюрасы «New Otani Tokyo» қонақ үйінен шабыт алды, бұл сол кездегі қонақ үй президентін ренжітіп, Дайей президенті Масаичи Нагатаға: «Біз енді ашылмадық, ал Гамера оны бұзып қойды» деді. Гамераның су астында жазылу сахнасы үшін 20 сантиметрлік модель жасалып, аквариумда түсірілді. Ұшу сахналарында Гамераның аяқтарын жарықтандыру әр аяққа 12 000 иенге (33 доллар) тұрды. Гьяостың сәулесіне оптикалық жұмыс қажет болды, ол әр кадрға 3 500 иенге бағаланды.
Ағылшын тіліндегі нұсқалары
Фильм аяқталғаннан кейін Daiei компаниясы Axis International компаниясына ағылшын тілінде дубляж жасауды тапсырды. Бұл дубляж Гонконгте жазылып, халықаралық дистрибьюцияны тарту үшін "сату және маркетинг құралы" ретінде қолданылды. Сол жылы American International Productions Television американдық теледидар нарығы үшін осы фильммен қатар "Гамера Баргуонға қарсы" және "Гамера Вирасқа қарсы" фильмдерін сатып алып, жаңа ағылшын тіліндегі дубляж жасауды тапсырды. Журналист Джеймс Фловер AIP–TV нұсқасында Гамераның аты "Guh MER ah" деп дұрыс емес айтылғанын, бұл қателік ағылшын тіліндегі дублерлер қауымдастығы (ELDA) жасаған "Гамера Баргуонға қарсы" фильмінің дубляжында да кездесетінін анықтады, соның салдарынан AIP–TV нұсқасы ELDA-мен жасалған болуы мүмкін деген қорытындыға келді. AIP–TV фильмді Return of the Giant Monsters деп атап, оны қысқармай, жапондық наразылық плакаттарын ағылшын тіліндегі плакаттармен алмастыратын екі қысқа көрініс қосты. "Гамера әні" AIP–TV нұсқасынан алынып тасталды.
Театр және теледидар
Gamera vs. Gyaos кинотеатрларда 1967 жылдың 15 наурызында Жапонияда Chiisai Tôbôsha фильмімен бірге көрсетілді. Көрермендерге Гьяоның қағаздан жасалған ұшақ үлгілері, сондай-ақ Гамера мен Баругонның ойыншықтары таратылды. Манга нұсқасы Shōnen комиксінде арнайы том ретінде жарық көрді. Жариялау мақсатында Гьяо фильмдегі қатысуын жарнамалаған баспасөз конференциясы өткізілді, бірақ бұл шара конференцияға шақырылған журналистерді ашуландырды. Конференцияда бөлінген автомобиль және оның тізгінінде Рейко Касахара көрсетілді. Фильм АҚШ-та кинотеатрларда көрсетілген жоқ, ал 1967 жылы American International Television арқылы тікелей теледидарда "Return of the Giant Monsters" деген атпен шығарылды. 2015 жылы фильмнің цифрлық қалпына келтірілген нұсқасы Токио халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. AllMovie сайтындағы сыншы Дональд Гуариско фильмді "жапондық монстр фильмдерінің жанкүйерлері үшін арнайы жасалған қызықты фильм" деп сипаттады, сондай-ақ "шапшаң, түрлі-түсті режиссурасы" осы [Gamera] сериясының қызықты ойын-сауықтарының жақсы үлгісі екенін айтты.
Үй медиасы
1987 жылы "Аксис" дубляжы Сэнди Фрэнк арқылы VHS және теледидарда "Гамера vs. Гаос" деген атпен шықты. 2004 жылы Image Entertainment "Gamera vs. Gyaos" және "The Magic Serpent" фильмдерінің AIP–TV нұсқаларының Pan and scan форматтарын DVD-де жинақтады. 2010 жылдың қыркүйек айында Shout! Factory жапон нұсқасын, "Аксис" ағылшын тіліндегі дубляжын және AIP–TV нұсқасын "Gamera vs. Viras" фильмімен бірге DVD-де шығарды. 2011 жылы Shout! Factory фильмнің Сэнди Фрэнк нұсқасын қамтитын "Mystery Science Theater 3000" эпизодын "MST3K vs. Gamera" DVD жинағына қосты. 2014 жылы Mill Creek Entertainment жапон нұсқасын Blu-ray және DVD форматында басқа "Гамера" фильмдерімен бірге жинақтады. 2020 жылы жапон нұсқасы, "Аксис" ағылшын тіліндегі дубляжы және AIP TV нұсқасы Arrow Video шығарған "Gamera: The Complete Collection" Blu-ray жинағына енгізілді, онда франшизаның барлық 12 фильмі болды.
Мұра
Осы фильмнен кейін, серия бойында Gyaos-тың көптеген түрлері пайда болды, соның ішінде «Гамера мен Гвирон» фильміндегі Ғарыш Gyaos, «Гамера: Ғаламның күзетшісі» фильміндегі Супер Gyaos, «Гамера 3: Иристің кек алуы» фильміндегі Гипер Gyaos және «Гамера: Батыл» фильміндегі жаңа нұсқасы, қосымша материалдарда «Түпнұсқа Gyaos» деп аталады. 2015 жылы Gyaos-тың жаңа түрі Gamera фильмін қайта түсіру жобасының концепциялық түсірілімдерінде көрсетілді. «Гамера Гяосқа қарсы» фильмі Mystery Science Theater 3000 бағдарламасында екі рет көрсетілді (әр екі жолы да «Гамера Гяосқа қарсы» деген атпен), алғаш рет KTMA сериясының бастапқы бөлігінде (6-эпизод), ал екінші рет 3-маусымда (8-эпизод).