Кіріспе

Милуоки класындағы өзен мониторы. USS Winnebago – екі мұнаралы өзен мониторы, Сиуан үндістерінің Виннебаго тайпасының құрметіне аталған, Америка Азамат соғысы кезінде Одақ Әскери-теңіз күштері үшін салынған. Кеме 1864 жылы Мобил шығанағы шайқасына қатысты, осы шайқаста жеңіл зақымдалды, сондай-ақ Одақ әскерлері шығанақты қорғаған Форт Гейнс және Форт Морганды бомбалауға қатысты. 1865 жылдың басында Winnebago Мобил науқаны кезінде Одақ күштерін тағы да қолдады, олар Мобил қаласын қорғаған Конфедерация бекіністеріне шабуыл жасады. Соғыс аяқталғаннан кейін резервке қойылды және 1874 жылы сатылды.

Сипаттама

Winnebago жалпы ұзындығы 229 фут (70 м), ені 56 фут (17 м) және су ағысы 6 фут (2 м) болды. Оның тоннажы 970 тоннаға жетеді, экипажы 138 офицер мен қатардағы жауынгерден тұрды. Кеме екі 2 цилиндрлі көлденең, конденсацияланбас бу машинасымен қозғалды, әрқайсысы екі винтті айналдырып, жеті түтікшелі қазандықтарда жасалған буды пайдаланды. Машиналар Winnebago-ның ең жоғары жылдамдығына жету үшін жобаланған, ол көмірмен жұмыс істеді. Цилиндр тәрізді мұнаралар сегіз қабаттан тұратын ұнтақ темір пластиналармен қоршалған. Кеменің қабырғалары үш қабаттан бір дюймдік пластиналардан тұрды, олардың артында қарағайдан жасалған қалың қабаттар орналасқан. Палуба су ағысының аздығына байланысты экипаж үшін кеңістік қалдыру үшін күмбезделген және темір пластиналардан жасалған, олардың қалыңдығы шамалы болды. Алдыңғы мұнараның артында және үстінде орналасқан рульхана бронямен қоршалған.

Құрылыс және қызмет көрсету

Джеймс Идс Милуоки класындағы барлық төрт кемеге келісімшарт алды. Ол 1862 жылы Сент-Луистегі Union Iron Works Carondelet-те «Виннебагоны» жасады. Бастапқыда Миссисипи өзені эскадрильясына бекітілген «Виннебаго» бірнеше ай бойы Миссисипи өзеніндегі одақтық кемелерді Конфедерация шабуылдары мен шабуылдарынан қорғады. 9 шілдеде ол өзінің «Чикасоу» әпкесімен бірге контр-адмирал Дэвид Фаррагуттың Батыс шығанақты блокадалау эскадрильясына ауыстырылды. Кемеге Нью-Орлеанда жөндеу жұмыстары жүргізіліп, Мексика шығанағы арқылы Мобилге сапарға дайындалуға біраз уақыт кетті, сондықтан екі әпке 29 шілдеге дейін Нью-Орлеаннан шыққан жоқ. Миссисипи өзенінен Пасс-А-Лутрға қарай сапар кезінде «Чикасоу» рульдік проблемаларға байланысты түнде тоқтауға мәжбүр болды, және екі кеме келесі күні кешке ғана асудың аузындағы құмды жолдан өтті. Шығанаққа жеткеннен кейін «Виннебаго» «Метакомет» екі дөңгелекті канонерлік кемесімен сүйретіліп, шығанақты кесіп өтті. Фаррагут келгеннен кейін мониторды тексерді және оның бірінші мұнарасы істен шыққанын білгенде, қатты алаңдады. Ол сондай-ақ командалық міндетті тәжірибелі офицерге тапсырып, командир Томас Х. Стивенс-ті жаңа капитан етіп тағайындады. Фаррагуттың шайқасқа жасаған жоспары салыстырмалы түрде қарапайым болды. Ірі, күшті қаруланған «Текумсех» және «Манхэттен» мониторлары зардап шеккен ағаш кемелер Форт-Морганды басып өтетін кезде «CSS Теннесси» темір қақпалы кемесінен алыстатып, оны батыруға тиіс болды. «Чикасоу» мен «Виннебаго» барлық ағаш кемелер өткенше фортқа шабуыл жасауға тиіс болды. Төрт монитор кемелердің оң жақ колоннасын құрады, Форт-Морганға ең жақын болды, ал «Виннебаго» соңында болды, ал ағаш кемелер сол жақта бөлек колонна құрады. Форт-Морганға жақын каналдың шығыс жағында кедергілер болған жоқ, бірақ каналдың батысындағы көрнекті қара буйдан батысқа қарай «торпедалар» (сол кездегі миналар) бар екені белгілі болды. Екі «Милуоки» класындағы кемелер Форт-Морганды шамамен бір жарым сағат бойы бомбалады, ал ағаш кемелер Мобил шығанағының аузынан өтті; «Виннебаго» 07:15-те басталды, тіпті оның алдыңғы мұнарасы әлі де істен шыққан күйде болса да. Шамамен үш төрттен бір сағаттан кейін «Текумсех» «торпедаға» соқтығысып, тез суға батты. «Виннебаго» «Метакомет» кемесінен ауыр атқышулар оқтарынан құтқарылған «Текумсехтен» аман қалған 10 адамды алып, 08:30-да Форт-Морганнан өтті. «Теннесси» Стивенстің бұрынғы командасына, «Онейда» канонерлік кемесіне алғашқы шабуыл жасағаннан кейін, ол Конфедерацияның темір кемесі тағы бір шабуыл үшін бұрылған жағдайда екі кеме арасында «Виннебагоны» орналастыра алды, бірақ ол ажыратылып, қысқа уақытқа Форт-Морганның қаруларынан қорғаныс іздеді. Сағат 09:10 шамасында артқы мұнараның айналу механизмі бұзылды, «Виннебаго» «Теннессиге» шабуыл жасау туралы бұйрық алғаннан бес минут бұрын, ол Мобил шығанағының ортасына шығып, одақтық эскадрильяға шабуыл жасады. Монитор қаруларын қолдану үшін бүкіл кемені айналдыруға мәжбүр болды және «Теннесси» 09:45-те жеңіліске мәжбүр болғанға дейін шайқастың екінші кезеңінде маңызды рөл атқармады. Шайқас кезінде «Виннебаго» 19 рет оққа түсті, оның үшеуі оның артқы мұнарасына жақын палубаны тесіп өтті, бірақ ол ешқандай жарақат алмады. Мұнараларындағы қиындықтарға қарамастан, кеме 56 снарядты, мықты оқтарды, жарылғыш снарядтарды, граппшотты, канистриялық снарядтарды және шрапнель снарядтарын атып шығарды. «Виннебаго» 24 және 6 тамызда Форт-Морган мен Форт-Гейнсті берілгенге дейін үнемі бомбалады. 8 тамыз күні түнде командир Стивенс Майкл Мерфи басқаратын кеме экипажын Форт-Морган мен Мобил қаласы арасындағы телеграф кабелін кесу үшін сәтті миссияға жіберді. Форт 24 тамызда берілді, ал кеме 1865 жылға дейін Мобил шығанағында одақтық күштерге көмектесе берді. 27 наурызда одақтық күштер Мобилді басып алудың алғашқы қадамы ретінде Испан фортына қарай жылды. Әскери-теңіз күштерінің рөлі қорғанысты бомбалау және Мобилмен байланысын бұзу болды, бірақ қорғаушылар су жолдарында көптеген миналарды орнатып қойған. Әскери-теңіз күштері олардың көпшілігін сәтті тазартты, бірақ өзендерді толық тазарта алмады. Кейіннен «Виннебаго» сәуір айының соңында генерал-майор Фредерик Стил басқаратын 13 000-ға жуық сарбазды Сельма мен Монтгомериге, Алабама штатына тасымалдайтын конвойды қорғады, олар бас сауғалағанға дейін. 27 қыркүйекте «Виннебаго» Миссисипидің Алжир жағында, Нью-Орлеанның қарсы жағында қарапайым күйге қойылды. Ол сол кезде екі рет қайта аталды, алдымен 15 маусымда «Торнадо» деп, содан кейін 10 тамызда бастапқы атын қайта алды. «Виннебаго» 1874 жылдың 12 қыркүйегінде аукционда сатылды.