АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Вайоминг» мониторы

Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің USS Wyoming мониторы – АҚШ Әскери-теңіз күштерінде осы атты алған екінші кеме, бірақ 44-ші штаттың құрметіне осы атты бірінші рет алды. Алғашқы «Вайоминг» шығыс Пенсильваниядағы Вайоминг аңғарының атымен аталған. «Вайоминг» 1898 жылдың 4 мамырында тапсырылды, ал 1898 жылдың 5 қазанында Сан-Францискодағы «Юнион Айрон Воркс» компаниясына берілді. No. 10 мониторының шассисі 1898 жылдың 11 сәуірінде салынды. Ол 1900 жылдың 8 қыркүйегінде Вайоминг штатының сенаторы Фрэнсис Э. Уорреннің қызы Хэтти Уорреннің спонсоры болуымен суға жіберілді және 1902 жылдың 8 желтоқсанында Калифорния штатының Вальехо қаласындағы «Мэр Айленд» теңіз кеме жасаушылығында қолданысқа енгізілді. Кеменің корпусын, машиналарын, бронясын және қару-жарағын жасауға барлығы 1 624 270,59 доллар жұмсалды. 1909 жылы кеме «Шайенн» деп қайта аталды, бұл жаңа соғыс кемесі үшін бастапқы атауды босату үшін жасалды, сондай-ақ оған M10 корпус нөмірі берілді, ол 1920 жылы BM 10, ал 1921 жылы IX 4 болып өзгертілді. 1939 жылы ол металл тескілеріне сатылды.

Дизайн

"S" қаруы ауыр соққы беру қабілетін, оңай жасырынуды және нысананың кішкентай ауданын қамтамасыз ету үшін жобаланған. Олардың суырылуы , жалпы ұзындығы 255 фут (78 м), ені 50 фут (15 м) және суға бату тереңдігі 12 фут (4 м) құрады. Кемеде барлығы 13 офицер мен 209 матрос қызмет етті. Вайоминг – флотта мұнаймен жұмыс істейтін алғашқы кеме. Ол екі тік үш кеңейімді бу машинасымен және төрт Babcock & Wilcox қазандығында жасалған бумен жұмыс істеді, бұл екі бұрандалы пропеллерді қозғалтты. Вайомингтегі қозғалтқыштар жобаланғанда қуаты болған, ең жоғары жылдамдығы болған, алайда теңіз сынақтарында ол қуаты және ең жоғары жылдамдығы болды. Вайоминг кемесінің қашықтығы жылдамдықта болуы тиіс еді.

Кеменің негізгі қаруы екі /40 калибрлі Mark 3 немесе Mark 4 зеңбірегінен, Mark 4 мұнарасында орналасқан, тұрды. Екінші қаруы төрт /50 калибрлі Mark 7 зеңбірегінен және үш 6 фунттық зеңбіректерден құралды. Бас белдеудің бронясы ортасында болды, ал ұштарында дейін азайды. Зеңбірек мұнаралары аралығында , барбеттері болды. Вайомингте сондай-ақ палубасы болды.

Вайоминг

Маре аралында дайындалғаннан кейін, «Вайоминг» Сан-Пабло және Сан-Франциско шығанақтарында сынақтар мен жаттығулар өтті. 1903 жылғы жаз бойы Калифорнияның оңтүстік жағалауында жаттығулар мен нысаналарға оқ ату жаттығуларын жүргізді. Содан кейін ол оңтүстікке қарай, Колумбияға бет бұрды, онда азаматтық соғыс пен Панама аумағында АҚШ үкіметінің ықпалымен туған көтеріліс Панаманың Колумбиядан тәуелсіздігіне және кейіннен Панама каналын салуға әкелді. Сәйкесінше, монитор 13 қарашада Панама суларына келді және қорғалған крейсер «Бостонмен» бірге Туира өзенімен жоғары көтерілді. Бортқа АҚШ Теңіз корпусының лейтенанты С.А.М. Паттерсон және лейтенанты С.Б. Тейлор бастаған Теңіз корпусының тобы мінгізілді. Олар Ярисаға түсіп, колумбиялық әскерлердің қимылын бақылауға ниеттенді. Америкалық қарулы күштердің онда және басқа жерлерде болуы панамалықтардың тәуелсіздігіне көмектесті. Осы уақыт ішінде «Вайоминг» 15 желтоқсанда Панаманың Сан-Мигель шығанағына жетті. Келесі күні 11 Теңіз корпусының әскері бар қайық Панамадағы Ла-Пальма портына қарай жүзіп кетті. «Бостон» 17 желтоқсанда оқиға орнынан кеткен кезде, «Вайоминг» келесі күні Ла-Пальмаға ауысты. Сол жерде Теңіз корпусының лейтенанты Паттерсон 25 теңізшіден тұратын отрядпен «Туира» пароходына басып алып, өзенмен жоғары қарай жүргізді. Теңіз корпусы кеткен кезде, эвакуацияланған американдық азаматтардың тобы мониторға келіп, оның шлюпкасында болды. Темірқасымда Паттерсонның теңізшілері Реал ауылындағы кеме десанттық күштеріне қосылып, ондағы американдық мүдделерді қадағалады. Ла-Пальмаға оралғаннан кейін «Вайоминг» қиын жағдайдағы елден қашып келген американдық азаматтарды қабылдады және Реалдағы теңізшілер мен теңіз корпусының десанттық тобына үздіксіз жабдықтап берді. Ақырында, олардың қажеттілігі туғаннан кейін, десанттық топ Рождество қарсаңында кемеге оралды. «Вайоминг» 1904 жылғы көктемге дейін Панама суларында қалды, 19 сәуірде Панама шығанағынан Мексиканың Акапулько қаласына қарай жол тартты, жергілікті жағдайды бейнелі түрде бақылап отырды. 27-29 сәуір аралығында осы портта болғаннан кейін, «Вайоминг» 3-9 мамыр аралығында Мексиканың Пичилинке қаласына сапар жасады. Кейіннен ол 14 мамырда Сан-Диегоға жетіп, тоғыз күн болды. 1904 жылдың қалған бөлігінде «Вайоминг» Батыс жағалауында, Калифорниядағы Брайтон-Бич пен Вентурадан Вашингтондағы Беллингхемге және Орегондағы Портлендке дейін жұмыс істеді. Ол 22-27 тамызда Орегон штатының Астория қаласында өткен регатаға қатысып, кейіннен 22 қазанда Вашингтон штатының Бремертон қаласындағы Пьюгет Саунд Әскери-теңіз кемежайына кірмес бұрын Сан-Хуан аралдарындағы Гриффин шығанағы мен Рош гаваніндегі «ескерткіштердің ашылуы» салтанатына қатысты. «Вайоминг» келесі жылға дейін қайта жаңартылды. 1905 жылғы 26 қаңтарда Тынық мұхитының Солтүстік-Батысынан шығып, Сан-Франциско арқылы Мексиканың Магдалена шығанағына нысананы жаттығу үшін жүзіп барды. Кейіннен Акапулько мен Панама суларына қарай жүзіп, «Вайоминг» Сан-Сальвадор және Калифорниядағы Порт-Харфордта да жұмыс істеді, содан кейін 30 шілдеде Маре аралына оралды, 29 тамызда 1905 жылы қызметтен шығарылды. 1908 жылғы 8 қазанда қайта іске қосылып, Джон Дж. Кнап басқаруымен, «Вайоминг» екі айдан астам уақыт бойы Маре аралында жөндеу жұмыстарын жүргізді. АҚШ Теңіз күштеріндегі алғашқы кеме болып, ол мұнайға ауыстырылды және 1909 жылғы наурыз айына дейін Сан-Франциско, Санта-Барбара, Калифорния және Сан-Диегода мұнай жағу орнатылысын сынақтан өткізді. Осы сынақтар кезінде «Вайоминг» 1909 жылғы 1 қаңтарда «Шайен» деп қайта аталды, болашақтағы «Линкор №32» үшін «Вайоминг» атауын босату мақсатында. Кеме 8 маусымда Маре аралында резервке орналасудан бұрын Санта-Барбара, Сан-Педро және Сан-Диегода мұнай жағу жабдықтарына қосымша сынақтардан өтті. Сол жылдың 13 қарашасында ол қызметтен шығарылды.

After fitting out at Mare Island, Wyoming ran her trials and exercises in San Pablo Bay and San Francisco Bay and conducted exercises and target practice off the southern California coast through the summer of 1903 before she headed south in the autumn, reaching Acapulco, Mexico, on 31 October. She subsequently shifted further south, to Colombia, where a civil war and a rebellion in the Panamanian territory instigated by the United States government, took part in the independence of the Panamanian territory from Colombia, to later build the Panama Canal. The monitor accordingly arrived in Panamanian waters on 13 November and sailed up the Tuira River in company with the protected cruiser Boston, with a company of Marines under Lieutenant S. A. M. Patterson, USMC, and Lieutenant C. B. Taylor, USMC, embarked, to land at Yariza and observe the movements of Colombian troops. The presence of American armed might there and elsewhere ultimately aided in independence for the Panamanians. During that time, Wyoming anchored at the Bay of San Miguel, Panama, on 15 December. The following day, a boat with 11 Marines embarked for the port of La Palma, Panama, under sail. While Boston departed the scene on 17 December, Wyoming shifted to La Palma on the following day. There, Lieutenant Patterson, USMC, with a detachment of 25 marines, commandeered the steamer Tuira and took her upriver. While the Marines were gone, a party of evacuated American nationals came out to the monitor in her gig. Meanwhile, Patterson's Marines had joined the ship's landing force at the village of Real to keep an eye on American interests there. Back at La Palma, Wyoming continued to take on board American nationals fleeing from the troubled land and kept up a steady stream of supplies to her landing party of bluejackets and Marines at Real. Ultimately, when the need for them had passed, the landing party returned to the ship on Christmas Eve. Wyoming remained in Panamanian waters into the spring of 1904 keeping a figurative eye on local conditions before she departed Panama Bay on 19 April, bound for Acapulco, Mexico. After remaining at that port from 27 to 29 April, Wyoming visited Pichilinque, Mexico from 3 to 9 May. She subsequently reached San Diego, on 14 May for a nine day stay. For the remainder of 1904, Wyoming operated off the West Coast, ranging from Brighton Beach, California, and Ventura, California, to Bellingham, Washington, and Portland, Oregon. She attended a regatta at Astoria, Oregon, from 22 to 27 August and later took part in ceremonies at the "unveiling of monuments" at Griffin Bay, San Juan Islands and Roche Harbor before she entered the Puget Sound Navy Yard, Bremerton, Washington, on 22 October. Wyoming was overhauled there into the following year. She departed the Pacific Northwest on 26 January 1905 and steamed via San Francisco to Magdalena Bay, Mexico, for target practice. Later cruising to Acapulco and Panamanian waters, Wyoming also operated off San Salvador and Port Harford, California, before she returned to Mare Island on 30 July to be decommissioned on 29 August 1905. Recommissioned on 8 October 1908 with Commander John J. Knapp in command, Wyoming spent over two months at Mare Island refitting. Converted to fuel oil – the first ship to do so in the United States Navy – she underwent tests for her oil burning installation at San Francisco, Santa Barbara, California, and San Diego, into March 1909. During those tests, Wyoming was renamed Cheyenne on 1 January 1909, in order to clear the name Wyoming for the projected Battleship No. 32. The ship consequently underwent more tests on her oil burning equipment at Santa Barbara, San Pedro, and San Diego before she was placed in reserve at Mare Island on 8 June. She was decommissioned on 13 November of the same year.

Шейен

1910 жылғы 11 шілдеде резервке қайта орналастырылып, лейтенант-коммандер Чарльз Трузедел Оуэнс басқаруында болған «Шайенн» 1911 жылы Вашингтон теңіз милициясына бекітілді және 1913 жылға дейін «қызметте, резервте» статусында жұмыс істеді. 1913 жылдың ақпан айының басында Пьюджет-Саунд теңіз кемежайына ауыстырылып, ал келесі айларда «Шайенн» суасты кемесіне қызмет көрсететін кеме ретінде жабдықталды. Соңында, 1913 жылғы 20 тамызда «Шайенн» «толық қызметке» жіберілді. Жаңадан жаңартылған суасты кемесіне қызмет көрсететін кеме 11 желтоқсанға дейін Пьюджет-Саунд аймағында жұмыс істеді, содан кейін Сан-Францискоға бағытталды. Келесі айларда «Шайенн» 1914 жылғы сәуір айына дейін Маре-Айленд, Сан-Франциско және Сан-Педрода Тынық мұхитының торпедалық флотилиясының екінші суасты кемелер дивизиясының суасты кемелеріне қызмет көрсетті. Сол көктемде Мексикадағы тұрақсыз жағдай американдықтардың өмірі мен мүлкіне қауіп төндірген кезде «Шайенн» суасты кемесіне қызмет көрсету міндеттемесінен екі рет үзіліс жасады – сәуірдің соңында және мамырдың ортасында Мексиканың Энсенада және Сан-Квентин қалаларынан босқындарды алып, екеуін де Сан-Диегоға жеткізді. Содан кейін «Шайенн» Батыс жағалауында суасты кемелеріне қызмет көрсетуді қайта бастады, ол 1917 жылға дейін жалғасты. Сол жылдың 10 сәуірінде, АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа кіргеннен кейін төрт күн өткен соң, ол 16 сәуірде H1 және H2 суасты кемелерімен бірге Тынық мұхиты флотының жұмылдыру орталығы болып табылатын Вашингтон штатының Порт-Анджелес қаласына бағытталды. Кейін Пьюджет-Саунд теңіз кемежайына ауысты, ол бір ай бойы портта болды, оқ-дәрілерді тиеу және бортқа жұмыс істеуге адамдарды қабылдады. 28 сәуірде «Шейен» Вашингтон штатының Порт-Таунсенд қаласында сынақ жүргізіп жатқан кезде N1 суасты кемесін күзетті. 4 мамырда әскери кеме құрғақ докқа және кемежайдағы жұмыстарға Пьюджет-Саундқа оралды. Май айының соңында жөндеу жұмыстары аяқталып, «Шейен» оңтүстікке қарай Лос-Анджелестегі Сан-Педроға бағытталды, онда ол суасты кемесі базасын және суасты кемесіндегі қызметке персоналды даярлау лагерін құрды. Кейіннен «Шейен» Атлант флотына қосылды, Атлант флотының 3-ші дивизиясының 1-ші флотилиясының суасты кемелері үшін флагман және қызмет көрсететін кеме ретінде қызмет етті. 1918 жылғы 17 желтоқсанда кеме 1-ші дивизияға, американдық патрульдік отрядқа ауыстырылды. Сол күшпен бірге «Шайен» Мексиканың Тампико қаласында 1919 жылғы 16 қаңтардан 9 қазанға дейін американдықтардың өмірі мен мүлкін қорғады. Содан кейін солтүстікке қарай бағытталған әскери кеме 1919 жылғы 23 қазанда Филадельфия теңіз кемежайына келді, ол 1920 жылғы 3 қаңтарда қызметтен шығарылды. Филадельфияда белсенді емес болған кезде кеме 1920 жылғы 17 шілдедегі корпус классификациясының әліппе-сандық белгілері бойынша IX 4 корпус нөмірімен әртүрлі көмекші кеме ретінде жіктелді. Кейіннен сол жылдың 22 қыркүйегінде Филадельфияда қайтадан іске қосылған «Шайенн» Лайкенс сүйрегішімен Балтимор, Мэриленд штатына сүйретілді. Сол жерде орналасқан «Шайенн» бесінші әскери округінің «А» субдистриктісінің теңіз резервінің (USNRF) қызметкерлерімен оқу міндетіне тағайындалды және 1925 жылға дейін USNRF резервшілерін оқытты. Балтиморда орналасқан ол круиздері кезінде Хэмптон Роудсқа барып тұрды. 1926 жылғы 21 қаңтарда «Оул» мина сыпырушы кемесі «Шейенн» кемесін сүйретіп, Норфолк, Вирджиния штатына, содан кейін Филадельфияға алып келді, онда ол 27 қаңтарда тоқтатылды. 1926 жылғы 1 маусымда қызметтен шығарылған «Шейенн» кемесі 1937 жылғы 25 қаңтарда Теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды, ал оның бөлшектелген корпусы 1939 жылғы 20 сәуірде металл тескілеуге сатылды.

Recommissioned, in reserve, on 11 July 1910, Lieutenant Commander Charles Trusedale Owens in command, Cheyenne was assigned to the Washington Naval Militia in 1911 and operated in an "in commission, in reserve" status into 1913. Shifting to the Puget Sound Navy Yard early in February 1913, Cheyenne was fitted out as a submarine tender over the ensuing months. Finally, on 20 August 1913, Cheyenne was placed in "full commission". The newly converted submarine tender operated in the Puget Sound region until 11 December, when she sailed for San Francisco. In the ensuing months, Cheyenne tended the submarines of the Second Submarine Division, Pacific Torpedo Flotilla, at Mare Island, San Francisco, and San Pedro, into April 1914. Later that spring, when troubled conditions in Mexico threatened American lives and property, Cheyenne interrupted her submarine tending duties twice, once in late April and once in mid May, to embark refugees at Ensenada, Mexico, and San Quentin, Mexico, transporting them both times to San Diego. Cheyenne then resumed her submarine tending operations on the West Coast, continuing them into 1917. On 10 April of that year, four days after the U. S. entered World War I, she proceeded to Port Angeles, Washington, the designated point of mobilization for the Pacific Fleet, in company with the submarines H 1 and H 2, arriving there on 16 April. Subsequently, shifting to the Puget Sound Navy Yard, Cheyenne remained at that port for most of a month taking on stores and provisions loading ammunition and receiving men on board to fill the vacancies in her complement. On 28 April Cheyenne guarded N 1 as she ran trials off Port Townsend, Washington. On 4 May, the warship returned to Puget Sound for drydock and yard work. Completing that refit late in May, Cheyenne shifted southward to San Pedro, Los Angeles, where she established a submarine base and training camp for personnel for submarine duty. Cheyenne subsequently joined the Atlantic Fleet, serving as flagship and tender for Division 3, Flotilla 1, Submarine Force, Atlantic Fleet. On 17 December 1918, the ship was transferred to Division 1, American Patrol Detachment. While with that force, Cheyenne lay at Tampico, Mexico, protecting American lives and property from 16 January to 9 October 1919. Proceeding north soon thereafter, the warship arrived at the Philadelphia Navy Yard on 23 October 1919, where she was decommissioned on 3 January 1920. While inactive at Philadelphia, the ship was classified as a miscellaneous auxiliary, under the hull number IX 4, in the fleetwide designation of alphanumeric hull classification symbols of 17 July 1920. Subsequently, recommissioned at Philadelphia on 22 September of the same year, Cheyenne was towed to Baltimore, Maryland, by the tug Lykens. Based there, Cheyenne was assigned to training duty with Naval Reserve Force (USNRF) personnel of subdistrict "A" of the Fifth Naval District, and trained USNRF reservists through 1925. Based at Baltimore, she occasionally visited Hampton Roads during her cruises. On 21 January 1926, the minesweeper Owl took Cheyenne in tow and took her to Norfolk, Virginia, and thence to Philadelphia, where she arrived on 27 January for inactivation. Decommissioned on 1 June 1926, Cheyenne was struck from the Naval Vessel Register on 25 January 1937, and her stripped down hulk was sold for scrap on 20 April 1939.