Кіріспе

Тілдік зерттеу
Екінші тілді меңгерудегі салыстырмалы талдау. Салыстырмалы талдау – екі тілдің құрылымдық айырмашылықтары мен ұқсастықтарын анықтау мақсатында жүйелі түрде зерттеу. Тарихи тұрғыдан, бұл тілдердің генеалогиясын анықтау үшін қолданылған.

Екінші тілді меңгеру

Контрастивті талдау 1960 және 1970 жылдардың басында екінші тілді игеру саласында кеңінен қолданылды, мақсатты тілдің кейбір ерекшеліктерін неге басқаларына қарағанда игеру қиын екенін түсіндіру үшін. Сол кезде басым болған бихевиористік теорияларға сәйкес, тіл үйрену – жаңа әдеттер қалыптастыру мәселесі еді, ал бұл қолданыстағы әдеттермен нығайтылуы немесе тоқтатылуы мүмкін. Сондықтан, екінші тілде (L2) белгілі бір тілдік құрылымдарды меңгерудегі қиындықтар, білім алушының ана тілі (L1) мен олар үйренуге тырысатын тіл арасындағы айырмашылықтарға байланысты болды.

Тарих

Контрастивті талдау гипотезасы деп аталатын теориялық негіздер Роберт Ладоның "Мәдениеттер аралық лингвистика" (1957) еңбегінде қалыптастырылды. Бұл кітапта Ладо "оқушының ана тіліне ұқсас элементтер оған оңай, ал ерекшеленетін элементтер қиын болады" деп мәлімдеді. Бұл жаңа ұсыныс болмаса да, Ладо алғаш рет толыққанды теориялық тұжырымдама ұсынды және тілдерді салыстыру арқылы зерттеу үшін жүйелі техникалық процедуралар жиынтығын ұсынды. Бұл тілдерді сипаттауды (құрылымдық лингвистиканы пайдалана отырып), оларды салыстыруды және оқу қиындықтарын болжауды қамтыды. 1960 жылдары бұл техникаға зор қызығушылық болды, ол бірнеше еуропалық тілдердің контрастивті сипаттамаларында көрініс тапты, олардың көпшілігі Вашингтондағы Қолданбалы лингвистика орталығының қолдауымен жасалды. Контрастивті талдау арқылы анықталған қиындықтарды ескере отырып, тілдік курстарды тиімдірек жобалауға болады деп күтілді. Контрастивті талдау, мінез-құлық және құрылымдық лингвистика бірге екінші тілді үйренудің (SLA) оқу бағдарламасын жобалауға және тіл мұғалімдерін даярлауға зор әсер етті, сондай-ақ аудиолингвистикалық әдістің теориялық негізін құрады.

Сын-пікірлер мен олардың жауабы

Өзінің ең күшті тұжырымдауында контрастивті талдау гипотезасы L2 үйрену кезінде жасалған барлық қателерді L1-дің "кедергісінен" туындайды деп мәлімдеді. Алайда, 1970 жылдардың ортасы мен соңында жинақталған эмпирикалық деректер бұл мәлімдемені растамады. Көп ұзамай, контрастивті талдау болжаған көптеген қателер оқушылардың тілінде түсініксіз себептермен байқалмағаны анықталды. Одан да қызығы, кейбір біркелкі қателер оқушылардың L1-іне қарамастан жасалды. Осылайша, контрастивті талдау барлық оқу қиындықтарын болжауға қабілетсіз екені, бірақ қателерді кері перспективада түсіндіруде пайдалы екені белгілі болды. Бұл сынға жауап ретінде контрастивті талдау гипотезасының (CAH) жұмсақ нұсқасы пайда болды, ол парадоксальды түрде Ладоның бастапқы тұжырымына қайшы келеді. Жаңа CAH гипотезасы бойынша, L2 мен L1 арасындағы айырмашылық неғұрлым көп болса, мақсатты тілді үйрену соғұрлым оңай болады. Бұл болжам тілдердің ұқсастығы оқушыларды шатастыруы мүмкін деген пікірге негізделген. Технологиялық прогресске байланысты контрастивті талдау тілдік деректерді алудың тиімді әдісін – корпус негізіндегі тәсілді қабылдады, ол лингвистиканың әртүрлі салаларында, мысалы, лексика мен синтаксисте тілдік айырмашылықтардың көптеген мысалдарын тудырады.