Кіріспе

Құс түрі. Жолдақ бағанатор (Veniliornis lignarius) – бағанаторлар тұқымдасының Picinae кіші тұқымдасына жататын құс. Ол Аргентина, Боливия және Чилиде таралған.

Таксономия және жүйелеу

Жолақты тоқылдақ бастапқыда Picus Lignarius деп сипатталған. Кейіннен ол Dyctiopicus туысына жатқызылды, ол Dendrocopos туысына біріктірілді, ал ол өз кезегінде Picoides туысына қосылды, онда ол және оның туыс түрі – клеткалы тоқылдақ (V. mixtus) ерекше жағдайлар ретінде қарастырылды. 2006 жылы Мур және авторлар тобы mtDNA COI және Cyt b тізбектері бойынша зерттеу жариялады, ол осы екеуінің Veniliornis туысына жататынын көрсетті. Қазіргі уақытта (2023) Халықаралық орнитологиялық комитет және BirdLife International-дың Әлем құстары туралы анықтамалығы осы жіктемені қолдайды. Дегенмен, 2018 жылдан бастап Америка орнитологиялық қоғамы және Клементс таксономиясы Veniliornis туысының барлық түрлерін Dryobates туысына көшірді. Сонымен қатар, жолақты және клеткалы тоқылдақтардың бір түр екендігі туралы пікірлер де айтылды. Жолақты тоқылдақ жоғарыда аталған барлық таксономиялық жүйелерде монотипті түр ретінде қарастырылады. Алайда, Боливиядағы популяция оңтүстіктегі популяциядан бірнеше ерекшеліктерімен көзге түседі және оны V. (немесе D.) (lignarius) puncticeps түршесі немесе түрі ретінде қарастыруға болады.

Сипаттама

Жолақты тоқылдақ ұзын және салмақты болады. Еркектер мен ұрғашылардың түсі бірдей, бірақ бастары әртүрлі. Ересектердің екі жынысының да маңдайы мен басы қара, мойны қараңғы, ал беті көбінесе ақ, көзден артқа қарай қара жолақ және қара жамбас жолағы болады. Еркектердің басында сызықтар немесе дақтар бар, ал мойны қызылдан қызыл-сарыға дейін болады. Ұрғашының мойны қара, еркектердікі қызыл, ал оның басы көбінесе толық қара болады. Екі жыныстың да жоғарғы жағы қоңыр қара, солтүстік құстарда ақ тісті қауырсындары, ал оңтүстік құстарда тар ақ жолақтары болады. Ұшу қауырсындары қара және ақ түсті жолақты. Құйрығы қара қоңыр, тар ақ немесе сары ақ жолақтарымен. Астыңғы жағы ақ, сары немесе қоңыр реңді, кеудесі мен ішкі жағында қара сызықтар, бүйірлерінде және құйрық астындағы қауырсындарында қара жолақтар бар. Жастар ересектерге қарағанда көңілсіз және қоңыр, жоғарғы жағында тегіс емес жолақтар, ал астыңғы жағында қалың сызықтар мен жолақтар болады. Еркектердің басы қызыл, ал ұрғашылардың басында қызыл түсті кішкентай дақ бар.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Жазық бүркіттің екі ажыратылған популяциясы бар. Олардың бірі Боливияның батыс-орталық және оңтүстік бөліктерінде, ал екіншісі Аргентинаның шалқары солтүстігінде орналасқан. Екіншісі Чилидің орталық және оңтүстік бөліктерінде және Аргентинаның оңтүстік-батысында кездеседі. Ол әртүрлі ландшафттарда мекендейді, олардың көпшілігі жартылай ашықтан ашық орманға дейін жетеді. Олардың ішінде Nothofagus немесе Podocarpus басымдығымен ылғалдыдан ылғалға дейінгі ормандар, Polylepis тоғайлары, кактустар мен сирегірек ағаштар бар құрғақ аймақтар кіреді. Солтүстікте ол су арналары бар, жасырған ылғалды ормандардың ішкі бөлігінде де кездеседі, ал солтүстік және оңтүстік бөліктерде сирек ағаштар өскен жайылымдарда, жеміс бақшаларында, плантацияларда және бақшаларда ұшырасады. Теңіз деңгейінен биіктігі Боливияда аралығында, бірақ Чилиде тек аралығында және Аргентинада аралығында болады.

Қозғалыс

Жолақты тоқылдақ өмір бойы қоныстанады, бірақ қыс пен жаз маусымдарында биіктіктегі шамалы өзгерістер болады. Оңтүстіктен солтүстікке қарай қысқы көші-қон туралы хабарлар дәл емес болып көрінеді.

Тамақтандыру

Жолдарлы тоқылдақ көбінесе жеке тамақтанады, бірақ кейде түрлі қоректік топтарға қосылады. Оның тамақтануы толыққанды зерттелмеген, бірақ оның ересек жәндіктермен және дернәсілдермен қоректенетіні белгілі. Ол көбінесе азығын іздеп табады және тесіп табады, сондай-ақ субстраттың бетіне жетіп алу үшін шабады және соққы береді.

Өсіру

Жолақты тоқылдақ Боливияда маусым мен қыркүйек аралығында, ал Чили мен Аргентинада қазан мен қаңтар аралығында ұялайды деп саналады. Ол ағаш немесе кактустың ішіне ұя саңылауын қазып жасайды, әдетте жерден шамамен жоғары орналасқан. Бір ұяда 3-5 жұмыртқа болады; инкубация кезеңі мен балапандардың ұядан ұшуға дейін өтетін уақыты белгісіз. Екеуі де балапандарды тамақтандырады.

Дауыстау

Жолақты тоқылдақ қатты "шық" деп дауыстайды, сондай-ақ "алысқа шақыру үшін тілді тілсіздетіп дыбыстайды".

Мәртебе

IUCN жолақшыл тоқылдақтың жағдайына ең аз қызығушылық танытқан. Ол кең ареалда таралған, және оның популяциясының мөлшері белгілі болмаса да, тұрақты деп есептеледі. Кез келген дереу қауіп-қатер анықталған жоқ. Ол Чили және Аргентинадағы бірнеше ұлттық саябақта кездеседі, бірақ оның жай-күйі жеткілікті зерттелмеген және "зерттеу қажет".