Кіріспе

Joy Division – 1976 жылы Солфордта құрылған ағылшын рок-тобы. Топқа вокалист, гитарист және лирик Иэн Кертис, гитарист/клавишашы Бернард Самнер, бассист Питер Хук және барабаншы Стивен Моррис кірген. Самнер мен Хук 1976 жылғы маусымда Sex Pistols концертіне барғаннан кейін топты құрды. Joy Division-ның алғашқы жазбалары ерте панк әсерімен күшті болғанымен, олар жақын арада постпанк қозғалысының негізін қалаушы топтардың біріне айналған минималды дыбыс пен стильді дамытты. 1978 жылы шыққан тұңғыш EP альбомы "An Ideal for Living" Манчестер тележүргізушісі Тони Уилсонның назарын аударды, ол оларды өзінің тәуелсіз Factory Records лейбліне қол қойды. Олардың 1979 жылы шыққан тұңғыш альбомы "Unknown Pleasures" продюсер Мартин Ханнеттпен бірлесіп жазылды. Топ жетекшісі Кертис жеке мәселелермен күресті, оның ішінде оянбай қалған неке, депрессия және эпилепсия. Топтың танымалдылығы арта келе, Кертистің денсаулығы оның сахнада өнер көрсетуін қиындатты; ол кейде сахнада ұстамаларға шалдықты. 1980 жылдың мамыр айында топтың алғашқы Солтүстік Америкалық гастролінің алдында ол өз-өзіне қол жұмсады. Joy Division тобының екінші және соңғы альбомы "Closer" екі айдан кейін жарық көрді; ол және "Love Will Tear Us Apart" синглы олардың ең жоғары жетістікке жеткен туындылары болды. 1980 жылдың шілдесінен қазанына дейін қалған мүшелер, Джиллиан Гилбертті қосып, "New Order" деген атпен қайта құрылды. Олар келесі он жылдық бойы постпанк пен электрондық және би музыкасының элементтерін үйлестіре отырып, сәттілікке жетті. 2023 жылы Joy Division және New Order екі топ та бірлесіп Rock and Roll Hall of Fame атақ-даңқына ие болды.

Құрылу

1976 жылғы 4 маусымда балалық шақтағы достары Бернард Самнер мен Питер Хук Манчестердегі Кіші еркін сауда залында Sex Pistols тобының концертіне жеке-жеке қатысты. Екеуі де Pistols-тың өнерінен әсерленді. Самнердің айтуынша, Pistols «поп-жұлдыз болу туралы мифті жойды, музыкант – сіз табынуға тиіс құдайдың бір түрі екендігі туралы түсініктерді құлатты». Келесі күні Хук бас-гитара сатып алу үшін анасынан 35 фунт стерлинг қарыз алды. Олар да концертке қатысқан Терри Мейсонмен бірге топ құрды; Самнер гитара, ал Мейсон барабан жинағын сатып алды. Мектепте бірге оқыған Мартин Грести фабрикада жұмыс тауып, вокалист ретінде шақырудан бас тартқаннан кейін, топ Манчестердегі Virgin Records дүкенінде вокалист іздеу туралы хабарлама жариялады. Иан Кертис, оларды бұрынғы концерттерден білетін, жауап берді және тіпті кастингтен өтпей-ақ жұмысқа қабылданды. Warsaw тобы Олдхэмдегі Pennine Sound студиясында бес демо-трек жазды. Бродредлдің агрессивті мінезіне наразы болған топ, жазу сессияларынан кейін көп ұзамай оны жұмыстан шығарды. Студиядан үйге келе жатып, олар көлікті тоқтатып, Бродредлден тесілген дөңгелекті тексеріп беруін сұрады. Ол көліктен түскенде, олар кетіп қалды. 1977 жылдың тамызында Warsaw музыка дүкенінің терезесіне барабаншының орнына іздеу туралы хабарлама ілінді. Стивен Моррис, Кертиспен бір мектепте оқыған, жалғыз өтініш білдірген адам болды. Ианның әйелі Дебора Кертис Морристің топқа «өте үйлесімді» келгенін және оның қосылуымен Warsaw тобы «толыққанды отбасыға» айналғанын айтты. Лондондық панк-тобы Warsaw Pakt-пен шатасудан сақтану үшін, 1978 жылдың басында топ өздерін Joy Division деп атады, бұл атау 1955 жылы жарық көрген House of Dolls романында айтылған нацистік концлагерьдегі сексуалдық құлдық бөлімінен алынған. 14 желтоқсанда топ Pennine Sound студиясында An Ideal for Living атты тұңғыш EP-ін жазды және жаңа жыл қарсаңында Ливерпульдегі Swinging Apple клубында Warsaw атымен соңғы концертін өткізді. Көрермендерді тарту үшін Warsaw деп таныстырылған топ, 1978 жылғы 25 қаңтарда Манчестердегі Pip’s Disco клубында Joy Division атымен алғашқы концертін берді.

Ерте шығарылғандар

Joy Division-ге RCA Records компаниясы Манчестердегі студияда Нолан "N. F." Портердің "Keep on Keepin' On" әнін жазуды ұсынды. 1978 жылдың наурыз және сәуір айларында топ материал жазып, репетиция жасады. 14 сәуірде Манчестердегі Rafters клубында өткен Stiff/Chiswick Challenge концертінде теледидардағы музыкалық жүргізуші Тони Уилсон мен менеджер Роб Греттон оларға назар аударды. Кертис Уилсонды өзінің Granada Television шоуына топты қоспағаны үшін кінәлады. Уилсон Joy Division-ды теледидарда көрсетуге кезекті топ ететінін айтты. Греттон, бұл орынның тұрақты ди-джеі, топтың өнеріне қатты әсерленіп, оларды өзінің менеджері болуға көндірді. "An Ideal for Living" альбомының мұқабасында Гитлер жастарының мүшесінің суреті бейнеленгені және топтың аты олардың саяси көзқарастары туралы әртүрлі болжамдарға себеп болды. Хук пен Самнер кейінірек сол кезде фашизмге қызығушылық танытқанын айтса, Моррис топтың нацистік суреттермен байланысы ата-аналары мен әже-шешелерінің Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі құрбандықтарын еске алу ниетінен туындағанын сендірді. Ол неонацистік көзқарастарға қатысты айыптаулар топты "біз осындай адамдар болғандықтан, оны жалғастыруға" итермелегенін мәлімдеді. 1978 жылдың 20 қыркүйегінде Joy Division "Shadowplay" әнімен "So It Goes" бағдарламасында теледидарда алғаш рет өнер көрсетті, ал кіріспе сөзді Уилсон айтты. Қазан айында Joy Division RCA келісімінен шығып, Factory компаниясының құрамына қосылды. Греттон топтың мүддесін қорғау үшін лейбл серіктесі болып тағайындалды. 27 желтоқсанда Лондондағы Hope and Anchor клубындағы концерттен үйге қайтып келе жатқанда Кертис алғашқы ауыр эпилепсиялық ұстаманы басынан өткізіп, ауруханаға жатқызылды. Осы уақытта Joy Division-ның мансабы дамып, Кертис 1979 жылдың 13 қаңтарында NME журналының мұқабасында пайда болды. Сол айда топ BBC Radio 1 ди-джеі Джон Пил үшін жазу сессиясын өткізді. Дебора Кертистің айтуынша, "Осы екі маңызды оқиғаның арасында Ианның ауруына бейімделуге үйренуіміз керек екенін түсіндік".

Беймәлім қуаныш пен жаңалық

Joy Division-нің дебюттік альбомы, Unknown Pleasures, 1979 жылы сәуірде Стокпорттағы Strawberry Studios студиясында жазылған. Продюсер Мартин Ханнетт олардың тікелей орындау дыбысын едәуір өзгертті, бұл сол кезде топты қатты наразылыққа ұшыратты; алайда, 2006 жылы Хук Ханнетт жақсы жұмыс істегенін және «Joy Division дыбысын жасаған» деген пікірін білдірді. Альбомның обложкасын Питер Савилл жасады, ол кейін Joy Division және New Order топтарының болашақ шығармаларына да көркемдік безендіру жасады. Unknown Pleasures маусым айында шықты және алғашқы 10 000 данасы сатылды. Уилсонның айтуынша, бұл жетістік инди-лейблді нағыз бизнеске айналдырып, ірі жазба компаниялар жүйесінен тыс жұмыс істейтін «революциялық күшке» айналдырды. Joy Division 1979 жылы 20 шілдеде Granada TV телеарнасында тағы да өнер көрсетті және 15 қыркүйекте BBC2 телеарнасының Something Else бағдарламасында бүкіл елге таратылған тұңғыш рет теледидарда пайда болды. Олар қазан айында басталган 24 қалалық Ұлыбританиялық турнеде Buzzcocks тобына қолдау көрсетті, бұл топқа тұрақты жұмысынан бас тартуға мүмкіндік берді. Сол айда олар «Licht und Blindheit» синглын шығарды, онда «Atmosphere» A жағына, ал «Dead Souls» B жағына жазылды, бұл француздық тәуелсіз Sordide Sentimental лейблінде жарық көрді. Ұйқының жетіспеушілігі мен ұзақ сағаттар бойы жұмыс істеу Кертистің эпилепсиясын нашарлатты, оның ұстамалары бақылаудан шықты. Кейбір көрермендер оның орындауындағы бұл қимылдарды өнердің бір бөлігі деп ойлады. Ұстамалар оны ұятқа және депрессияға ұшыратты, ал топ Кертистің жағдайына үдере қысылды. 1980 жылдың 7 сәуірінде Кертис өзіне зиян келтіру үшін, эпилепсияға қарсы дәрісі – фенбарбитонды көп мөлшерде ішіп өмірге құмарлық танытты. Ханнетттың продюсерлік жұмысы кеңінен мақтауға ие болды. Алайда, Unknown Pleasures сияқты, Хук пен Самнер де өндіріске қанағаттанбады. Хук «Atrocity Exhibition» әнінің соңғы миксін естігенде, оның агрессивтілігі төмендетілгеніне көңілі қалды. Ол былай деп жазды: «Басымды қолыммен ұстап, «О, құдай-ау, тағы да болып жатыр! Мартин өзінің Marshall Time Waster гитарасын балқытып жіберді. Ол кімнің бір мысықты таңсырып жатқанындай естілді және менің ойымша, әнді толығымен құртты. Мен оған қатты ашуландым, оған барып, ойымды айттым, бірақ ол бұрылып, маған «кетіп қал» деді».

Кертистің өзін-өзі өлтіруі және оның салдары

Joy Division 1980 жылдың мамыр айында АҚШ/Канада бойынша алғашқы гастрольдік сапарын бастауды жоспарлаған. Кертис гастрольге зор қуанышпен қараған, бірақ оның әйелі Деборамен арақатынасы шиеленісіп кеткен еді; Дебора топтың ішкі шеңберінен мүлдем шеттетілді және Кертистің 1979 жылы Еуропа гастролінде танысқан бельгиялық журналист және музыка продюсері Анник Онореге жақын болуына қарсылық білдірді. Ол сондай-ақ американдық тыңдаушылардың өзінің эпилепсиясына қалай реакция жасайтынынан алаңдады. Топ Америкаға аттануға бір күн қалғанда, Кертис Деборамен сөйлесу үшін Макклсфилдтегі үйіне оралды. Ол одан ажырасу ісін тоқтатып, ертеңгісіне Манчестерге пойызға отыруға дейін үйде жалғыз қалғанын өтінді. 1980 жылдың 18 мамырында таңертең, Вернер Герцогтың «Строжек» фильмін қарап, Игги Поптың 1977 жылғы «The Idiot» альбомын тыңдағаннан кейін, Кертис ас үйінде өз өмірін өз қолымен аяқтады. Дебора сол күні үйге келгенде оның денесін тапты. Оның өзіне-өзі қол жұмсауы топ мүшелерін және олардың менеджментін үлкен дүрліктірді. 2005 жылы Уилсон: «Біздің бәріміз оның өзіне-өзі қол жұмсауына болатынын ойламаған қателік жасадық деп ойлаймын. Біз қауіптің қаншалықты үлкен екенін түсінбедік. Біз оны жеңілдеп қабылдадық. Біз осылай ақымақ едік» деді. 1980 жылдың маусым айында Joy Division тобының «Love Will Tear Us Apart» синглы шықты, ол Ұлыбритания сингл чартында он үшінші орынға ие болды. 1980 жылдың шілдесінде «Closer» альбомы жарық көрді және Ұлыбритания альбомдар чартында алтыншы орынға шықты. Моррис Кертистің қазасы болмаған жағдайда да Joy Division тобының ұзаққа соқпайтынын айтты. Топ мүшелері бұрыннан келісімге келген болатын, егер топтан кез келген мүше шығып кетсе, қалғандары топтың атын өзгертеді. New Order тобының дебюттік синглы «Ceremony» (1981) Кертиспен бірге жазылған соңғы екі әннен тұрады. New Order тобы алғашқы жылдары Joy Division тобының көлеңкесінен шығуға тырысты, бірақ басқа, көтеріңкі және биге арналған дыбыспен үлкен коммерциялық жетістіктерге қол жеткізді. 1995 жылы London Records компаниясы «Permanent» альбомын шығарды, ол 1992 жылы Factory банкрот болғаннан кейін Joy Division тобының каталогын сатып алған. 1997 жылы «Heart and Soul» жинағы жарық көрді.

Дыбыс

Joy Division өз стилін дамытуға уақыт жұмсады және панк тамырларынан жылдам дамыды. Олардың Warsaw тобы ретіндегі алғашқы кезеңіндегі дыбысы өте қарапайым және «ерекшеленбеген, панк әсері бар хард-рок» деп сипатталды. Сынылшы Саймон Рейнольдс тобының ерекшелігі «әндері баяулағанда» ғана көріне бастағанын, ал музыкасы «сирек» сипатқа ие болғанын атап өтті. Рейнольдс айтуынша, «Хуктің бас-гитарасы мелодияны жүктеді, Бернард Самнердің гитарасы топтың дыбысын тығыз риффтермен толтырудың орнына, кеңістіктерді қалдырды, ал Стив Морристің барабандары кратердің шетімен айналып өткендей сезілді». Музыкалық сыншы Джон Савиджтің пікірінше, «Joy Division панк емес, бірақ олар оның күшінен тікелей шабыт алды». 1994 жылы Самнер тобының ерекше дыбысы «табиғи түрде пайда болды: мен ырғақ пен аккордтарға көбірек бейіммін, ал Хуки – мелодияға. Ол бас-гитарада жоғары ноталарды ойнайтын, себебі маған гитараның бұрмаланған дыбысы ұнады, ал менің күшейткішім тек толық көлемде ғана жұмыс істеді. Хуки төмен ойнағанда, өзін естімейтін. Стивтің өзге барабаншылардан өзгеше өзіндік стилі бар. Мен үшін топтағы барабаншы – сағат, бірақ Стив сағат бола алмайды, өйткені ол бейтарап: ол топтың ырғағын ұстанады, бұл бізге ерекшелік берді». Самнер тобының басты гитарисі болғанымен, Кертис бірнеше жазылған әндерде және концерттерде осы аспапта ойнады. Кертис гитарада ойнауды ұнатпады, бірақ топ оны осылай істеуге талап етті. Самнер: «Ол өте ерекше ойнайтын, және біз үшін бұл қызығушылық тудырды, себебі Иан сияқты ешкім ойнамайды». Closer альбомын жазу кезінде Самнер өз қолымен жасаған синтезаторларды, ал Хук көбірек мелодия үшін алты ішекті бас-гитарани қолданды. Продюсер Мартин Ханнетт «Joy Division-ның есімдерді қозғайтын кеңістігін түсіріп, күшейтуге өзін арнады». Ханнетт панк-роктың дыбыстық тұрғыдан консервативті екеніне сенді, себебі ол дыбыстық кеңістік құру үшін студиялық технологияны пайдаланудан бас тартты. Продюсер оның орнына топтың жазбаларында кеңірек дыбыс жасауды көздеді. Ханнетт: «[Joy Division] продюсерге сыйлық болды, өйткені олар ештеңе білмейтін. Олар пікір таластырмады».

Әндер мәтіні

Кертис – топтың жалғыз өлең жазушысы еді. Ол әдетте өлеңдерін дәптерге жазатын, ал музыкалық дамуға қарамастан, тәуелсіз түрде жазатын. Музыканың көп бөлігі Самнер мен Хук репетиция кезінде бірге ойнағанда жазылды. Кертистің бейнелері мен сөздерді таңдауы көбінесе «суықтық, қысым, қараңғылық, дағдарыс, сәтсіздік, құлдырау, бақылау жоғалту» туралы айтатын. 1979 жылы NME журналисі Пол Рамбали: «Joy Division музыкасының тақырыптары қайғылы, ауыртпалы және кейде терең қайғылы» деп жазды. Музыкалық журналист Джон Савидж: «Кертистің үлкен өлеңдік жетістігі – қоғамның құлдилатын шындығын ұстап, оны жалпыға ортақ және жекелеген сезімге толы ету болды», – деп жазды, сонымен қатар «өлеңдер оның романтикалық және ғылыми-фантастикалық әдебиетке деген қызығушылығын көрсетеді» деп атап өтті. Сынаушы Роберт Палмер Уильям С. Берроуз бен Дж. Г. Баллард Кертиске «көз тартарлық әсер еткен» деп жазды, ал Моррис әншінің Т. С. Элиотты оқығанын есіне алды. Дебора Кертис сондай-ақ Кертистің Фёдор Достоевский, Фридрих Ницше, Жан-Поль Сартр, Франц Кафка және Герман Гессе сияқты жазушылардың туындыларын оқығанын еске алды. Дебора Кертис «Closer» альбомы жарық көрген кезде ғана әншінің жақын адамдарының көптегені «оның ниеттері мен сезімдерінің барлығы өлеңдерде» екенін түсінгенін айтты. Топтың қалған мүшелері Кертистің өлеңдеріндегі ескерту белгілерін көрмегендеріне өкінеді. Моррис: «Иан қайтыс болғаннан кейін ғана біз отырып, өлеңдерді тыңдадық, сонда сіз өзіңізді: «Уа, құдай-ау, мен мұны қабылдамағанмын» деп ойлайсыз. Себебі мен Ианның өлеңдерін қарап, оның өзін басқа біреудің орнына қоюының қаншалықты епті екенін ойладым. Оның өзі туралы жазғанына ешқашан сенбедім. Енді кері қарасам, мен қалайша соншалықты ақымақтыққа салындым? Әрине, ол өзі туралы жазған. Бірақ мен оған барып, «Не болды?» деп сұрамадым. Мен осымен өмір сүруім керек», – деді. Кертис жиі «өлген шыбықтың биі» деп аталатын биін орындады, ол құрысуға еліктегендей болар еді; оның қолдары «жартылай шеңберлі, гипноздық қисықпен ұша бастайтын».

Әсерлер

Самнер Кертистің Doors, Iggy Pop, Дэвид Боуи, Kraftwerk, Velvet Underground және Neu! сияқты артистерден шабыдаланғанын жазды. Крюк сондай-ақ Кертиске Айги Поптың хаотикалық сахналық бейнесінің және олардың электронды музыкасының жаңашылдығының әсер еткенін айтты. Joy Division сахнаға шығар алдында PA жүйесі арқылы Trans Europe Express әнін ойнаған, «көшбұрынға түсу үшін». Моррис Siouxsie and the Banshees тобының да ықпалды болғанын айтты, себебі «олардың алғашқы барабаншысы Кенни Моррис көбінесе томдарда ойнайтын» және «тарелкалардың дыбысына тыйым салынған». Хук «Siouxsie and the Banshees біздің маңызды шабыт көздерінің бірі болды. Гитарист пен барабаншының ойнау әдісі өте ерекше болды» деді. Хук бассист Жан Жак Бернелдің стилінен және The Stranglers тобының ерте материалдарынан шабыт алды; ол сондай-ақ Кэрол Кейдің музыкалық бас партияларын және 1970 жылдар басындағы Temptations тобының жұмыстарын атады. Самнер Rolling Stones гитараларының «жабайы, ұсақ-түйексіз, жылтыратылмаған дыбысын», Лу Ридтің Transformer альбомындағы «Vicious» әнінің қарапайым рифін және Нил Янгты еске алды.

Мұра

Олардың қысқа мансабына қарамастан, Joy Division кең ауқымды ықпал етті және сыншылардың жоғары бағасына ие болды. AllMusic-тен Джон Буш Joy Division-ның «пост-панк қозғалысындағы алғашқы топ болғанын, ашу мен энергияға емес, көңіл-күй мен өрнекке баса назар аударғанын, бұл 80-ші жылдардағы меланхолиялық баламативті музыканың өркендеуіне жол ашқан» деп мәлімдейді. Мартин Ханнетт 1979 жылы «готикалық әуездері бар би музыкасы» деп сипаттаған топтың қараңғы және мұңды дыбысы, готикалық рок жанрының пайда болуын болжады. «Готикалық» термині бастапқыда 1970-ші жылдардың соңындағы музыкадағы «қасіретті атмосфераны» сипаттағанмен, бұл термин көп ұзамай Joy Division және Siouxsie and the Banshees-тің ізбасарлары болған Bauhaus сияқты нақты топтарға қолданыла бастады. Алғашқы готикалық рок топтарының стандартты музыкалық элементтеріне «Joy Division-ның жоғары жиілікті бас линиялары мелодиялық рөлді өздеріне алғандығы» және «опералық және германиялық немесе терең, Джим Моррисон мен Иан Кертистің гулы қоспаларына жақын вокалдар» кірді. Joy Division туралы екі көркем фильм түсірілді. 2002 жылғы «24 Hour Party People» Factory Records туралы фантастикалық әңгіме, онда топ мүшелері эпизодтық рөлдерде көрінеді. Тони Уилсон фильм туралы: «Бәрі шындық, бәрі де жалған. Бұл деректі фильм емес» деді және «мифтің» шындықтан артық екенін айтты. 2007 жылы Антон Корбин режиссерлік еткен «Control» фильмі – Иан Кертистің (Сэм Райли сомдаған) өмірбаяны, ол Дебора Кертистің қайтыс болған күйеуі туралы «Touching from a Distance» (1995) кітабын негізге алды. «Control» халықаралық тұсаукесері 2007 жылғы Канн кинофестиваліндегі режиссерлердің екі апталық көрсетілімінің ашылу кешінде өтті, онда ол сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, мақтауға ие болды. Сол жылы Грант Джи Joy Division тобы туралы деректі фильм түсірді. Joy Division көптеген топтарға әсер етті, оның ішінде олардың замандастары Cure және U2, сондай-ақ Tears for Fears тобының 1983 жылы шыққан «The Hurting» альбомына. Кейінірек Joy Division-нан шабыт алған топтардың қатарында Bloc Party, Editors, Interpol, The Proclaimers және Soundgarden бар. 1980 жылы U2 әншісі Боно Joy Division-ның «соңғы төрт-бес жылдың ең маңызды топтарының бірі» екенін айтты. Рэпер Дэнни Браун өзінің альбомын Joy Division әнінің атымен, оның атауы 1970 жылғы J. G. Ballard-тың бірдей аттас жинағынан шабыттанған «Atrocity Exhibition» деп атады. 2005 жылы New Order және Joy Division екеуі де Ұлыбританияның Музыкалық Даңқ залына енгізілді.