Кіріспе

Білли Чайлдиш (нағыз аты Стивен Джон Хампер, 1 желтоқсан 1959 жыл) – ағылшын суретшісі, жазушы, ақын, фотограф, кинорежиссер, әнші және гитарист. 1970 жылдардың соңынан бері Чайлдиш музыка, жазу және бейнелеу өнері саласында өнімді жұмыс істеп келеді. Ол Pop Rivets, Thee Milkshakes, Thee Headcoats және British Empire музыканттары тобында жетекшілік етіп, ойнаған, негізінен гараж-рок, панк және серф жанрларында жұмыс істеп, 100-ден астам альбом шығарды. Чайлдиш әуесқойлықты және еркін эмоциялық өрнекті тұрақты түрде қолдайды. 1999 жылы Чарльз Томсонмен бірге Stuckism өнер қозғалысын құрды, бірақ 2001 жылы одан шығып кетті. Содан бері Чайлдиштің өнер әлеміндегі орны қайта бағаланып келеді, нәтижесінде суретші және жазушы Нил Браун Чайлдиштің жұмыс тәжірибесін сын тұрғысынан зерттеді, ал кіріспесін Питер Доиг жазды. Онда Чайлдиш британдық өнер саласындағы «ең көрнекті және көбінесе түсініксіз тұлғалардың бірі» деп сипатталды. Чайлдиш Рочестердегі тәуелсіз колледжде қонақ лекторы болып жұмыс істейді. 2014 жылдың шілдесінде Кент университетінен құрметті өнер докторы дәрежесін алды. Ол ашық және өнімді жұмысымен танымал – ол өзінің жеке өмірін және бала кезіндегі сексуалдық зорлық-зомбылықты, әсіресе ерте шығармаларында, «Менің кінәм» (1996), «Жылаңаш жастықтың күнделіктері» (1997), «Футчердің жыныстық қылмыстары» (2004), «Идеялардың ақымақтығы» (2007) романдары мен бірнеше әндерінде, соның ішінде «Педофил» (1992) (мұқабасында оны зорлаған адамның суреті бар) және «Менің әрбір бөлшегім» (1993) әндерінде кеңінен баяндады. 1981 жылдан 1987 жылға дейін Чайлдиш суретші Трейси Эминмен қарым-қатынаста болды. Thee Milkshakes және Thee Mighty Caesars тобының алғашқы музыкалық шығармаларынан отыз жыл өткен соң, психоделикалық мәтіндері бар ло-фай, серф-рок және панк топтары пайда болды. Олар Чайлдиштің тобының атында да, дыбыстық эстетикасының әртүрлі аспектілерінде де қалыптасқан эстетикалық ерекшеліктерін пайдаланды: Thee Oh Sees, Thee Open Sex, Thee Tsunamis, Thee Dang Dangs және тағы да басқалары.

Өмірбаян

Билли Чайлдиш Англияның Кент графтығындағы Чатем қаласында дүниеге келді, онда өмір сүреді және жұмыс істейді. Ол әкесі Джон Хамперді "күрделі, социопатиялық нарциссист" деп сипаттады: Хампер Чайлдиш еңбекке жарамды жас кезінде есірткі тасымалдауы үшін түрмеге қамалған. "YBA" суретшілері ретінде танымал болған көптеген суретшілермен ерте және жақын байланыста болғанымен, ол өзінің тәуелсіз статусын қатаң сақтады. Тоғыз жасында ол отбасының танысынан жыныстық зорлық көрді: "Біз демалыста болдық. Мен онымен бір төсекке жаттым. Бұл бірнеше түн бойы жалғасты, содан кейін мен оған жақындамауға шешім қабылдадым. Ешкімге айтпадым". Ол 16 жасында орта мектепті бітірмей, дислексиясы анықталмай қалды. Жергілікті өнер колледжіндегі әңгімелесуден бас тартқаннан кейін, Кент графтығындағы Чатем кемежайларында тас қалаушының шәкірті болып жұмысқа орналасты. Келесі алты айда (суретшінің тұрақты жұмыс істеген жалғыз кезеңі) ол "тозақтың шайханаларында" 600-ға жуық сурет салды. Осы жұмыстарының нәтижесінде ол Санкт-Мартин өнер мектебіне сурет салуды оқуға қабылданды, онда ол суретші Питер Доигпен дос болды. Алайда, оның қабылдануы ұзаққа соқпады және ол 1982 жылы курс аяқталмай-ақ мектептен шығарылды. Содан кейін ол 15 жыл бойы мемлекеттік жәрдемақымен өмір сүрді. 2006 жылы Чайлдиш Channel 4 телеарнасының "Слебрити Биг Брат" шоуына қатысудан бас тартты. Чайлдиш 1990 жылдардың басынан бері йога мен медитациямен айналысады.

Сурет

Керек біліктіліктері жоқ болашақ студент ретінде Чайлдши өзінің суреттері мен салмақтары арқасында төрт рет өнер мектебіне қабылданды. Ол 1977–78 жылдары Медвей дизайн колледжінде (қазіргі Шығармашылық өнер университеті) негізгі жылды аяқтады, содан кейін 1978 жылы Сент-Мартин өнер мектебінің кескіндеме бөліміне қабылданды, бірақ бір айдан кейін оқуын доғарды. 1980 жылы ол қайтадан Сент-Мартинге қабылданды, бірақ 1982 жылы өнер мектебінде сурет салудан бас тартқаны және тәртіпсіз мінез-құлқы үшін қуылды. Сент-Мартинде Чайлдши Питер Дойгпен дос болып, Мунк, Ван Гог және блюз музыкасын ұнататынын бөлісті. Кейін Дойг Чайлдиштің Лондондағы алғашқы көрмесін Кубит-стрит галереясында ұйымдастыруға көмектесті. 1980 жылдардың басында/ортасында Чайлдиш суретші Трейси Эминге "зор әсер" етті, ол оны Сент-Мартиннен қуылғаннан кейін, ол Медвей дизайн колледжінде сән студенті болғанда кездестірді. Чайлдиштің Эминнің кейінгі сырлы өнеріне ықпал еткені айтылады. Чайлдиш 1980 жылдардан бері көптеген көрмелерге қатысты және 2000 жылы Британдық өнер көрмесінде ұсынылды. 2010 жылы Чайлдиштің суреттері, жазулары мен музыкасының ірі көрмесі Лондонның ИКА-да өтті, сонымен қатар Нью-Йорктегі White Columns Gallery-де сурет көрмесі ұйымдастырылды. 2012 жылдың қазан айында Чайлдиш Art Below-пен бірлесіп, өзінің жұмысын Regent's Park метро станциясындағы 'Art Below Regents Park' көрмесінде таныстырды, бұл көрме қазан айында Лондонда өтетін маңызды халықаралық заманауи өнер жәрмеңкесі Frieze Art Fair-ге орай ұйымдастырылды. 2013 жылы Чайлдиш Эджворт Джонстонмен бірлесіп сурет салуға кірісті, бұл жоба кейіннен "Хеккельдің аты" деп аталды. 2013 жылдан бастап, Чарльз Томсон (1999 жылы Чайлдишпен бірге Стюкизмді құрған) Чайлдишті Джонстонның жұмысымен таныстырғаннан кейін, "Хеккельдің аты" 150-ден астам майлы сурет жасады, көбінесе Чайлдиштің Кенттегі Чатем кемежайындағы алты футтық бельгиялық зығыр кенептерінде. 2024 жылы Чайлдиш "Хеккельдің аты" туындысын өзінің "ең сүйікті жұмысы" деп атады.

Британдық өнерге қарсылық

2008 жылы Чайлиш "Британдық өнерге қарсылық көрсетушілер" деп аталатын "ұйымдаспаған ұйымды" құрды және Лондондағы The Aquarium L 13 галереясында "Британдық өнерге қарсылық көрсетушінің батыры" деген тақырыппен көрме ұйымдастырды: 2008 жылы жасалған суреттер, кітаптар, пластинкалар, памфлеттер, өлеңдер, гравюралар, хаттар, фильмдер мен фотосуреттер жинағы.

Музыка

Childish панк, гараж, рок-н-ролл, блюз, фольклор, классикалық/эксперименталды, сөздік өнер және балалар өлеңдерін жазды. Музыкант Айвор Катлер Чайлдишке жазған хатында: «Сіз, мүмкін, көпшілік нарығы үшін тым нәзік және күрделі болып келесіз». Чайлдиштің топтарына TV21, кейіннен Поп Риветс (1977–1980) – кейде Поп Ривитс деп те аталады, құрамында Брюс Бранд, Ромас Фурд (Рассел «Биг Расс» Уилкинспен алмастырылды) және Рассел «Литтл Расс» Лакс болды. Кейін ол Микки Хэмпширмен бірге гараж рок стиліндегі Thee Milkshakes (1980–1984) тобын, содан кейін Thee Mighty Caesars (1985–1989), The Delmonas және Thee Headcoats (1989–1999) топтарын құрды. 2000 жылы ол өзінің туған қаласындағы малдың бір түрінің атымен аталатын Wild Billy Childish & The Friends of the Buff Medways Fanciers Association (2000–2006) тобын құрды. The Buff Medways, немесе The Buffs, кейде жақсы көріп аталатын бұл топ 2006 жылы тарады, ал Wild Billy Childish & the Musicians of the British Empire құрылды. Олар Чайлдиштің қаһармандарының бірі – Джордж Маллори туралы «Bottomless Pit» әнін жазды. 2007 жылдың басында Чайлдиш бұрынғы Fire Dept тобының әншісі және гитаристі Нил Палмер мен A Lines тобының гитарисі және әншісі, оның әйелі Джули Хампермен бірге The Vermin Poets тобын құрды. Thee Headcoats 1990 жылдардың басында Лондонның солтүстігіндегі Сент-Джонс тавернасындағы Wild Western Room-да ай сайынғы тұрақты концерттер өткізе бастады және 1996 жылы Dirty Water Club-қа көшкеннен кейін де жалғастырды. Британ империясының музыканттары (MBEs) 2011 жылдың ақпанына дейін ай сайын шамамен бір рет концерт берді. 2009 жылдың 11 қыркүйегінде Чайлдиштің қазіргі лейблі Damaged Goods Records жазылымшыларына Чайлдиштің әйелі Джулидің (MBE тобындағы бас гитарист, сонымен қатар медбике Джули) жүкті екенін хабарлады. Содан бері Чайлдиш The Spartan Dreggs тобында бас гитарист ретінде ән жазып келеді, ал Нил Палмер вокал мен гитарада, ал Вольф Ховард барабанда ойнайды. 2013 жылдан бастап MBE Wild Billy Childish [немесе 'Chyldish'] және CTMF аттарымен қайта бірікті және 2014 жылдың соңына қарай үш альбом шығарды. 2014 жылы Чайлдиш The Wave Pictures тобының Great Big Flamingo Burning Moon альбомындағы көптеген әндерді өндірді, орындады және (Дэйв Тэттерсаллмен бірге) жазды. Чайлдиштің есімін Курт Кобейн, Грэм Коксон, The White Stripes (Джек Уайт Top of the Pops бағдарламасындағы алғашқы өнернамасында қолына Чайлдиштің есімін үлкен әріптермен жазды) және Кили Миноуг сияқты көптеген танымал музыканттар атады, ол өзінің кітабының атынан Impossible Princess атты LP шығарды.

Поэзия

Чайлиш – өзінің шығармаларының 40-тан астам жинағын жариялаған, сырлы өлеңдер жазатын ақын. 1979 жылы Чайлиш «The Medway Poets» поэзия орындау тобының негізін қалаушы мүшесі болды, олар Кент әдебиет фестивалінде және 1981 жылғы халықаралық Кембридж поэзия фестивалінде өлеңдерін оқыды. Дегенмен, топта, әсіресе Чайлиш пен Чарльз Томсон арасында жеке басының қақтығыстары болды. Томсон: «Біздің арамызда шиеленіс болды, әсіресе ол менің өлең оқуымды үзе бастағанда және мен оны жақын арада түсірілетін телефильмнен шеттетуге уәде бердім» деді. Бірақ 1982 жылы топ туралы Television South түсірген деректі фильм оларды кеңірек аймақтық көрерменге таныстырды, алайда Чайлиштің өлеңдері «эфирге шығаруға болмайтын» деп танылды. Чайлиштің сөзінше: «Мен мен Чарльз 1979 жылдан 1999 жылға дейін соғыста болдық. Ол тіпті «Medway Poets» өлең оқуларының алдында мені кіргізбеу үшін күзетшілер қоюға дейін барып, маған қорқытты». Чайлиш екі рет Ұлттық поэзия сыйлығында мақтауға ие болды.

"Аталғандар" кітабы

1981–82 жылдары Чайлиш «Хэнгмэн Букс» баспасын құрып, өлеңдер мен кейбір көркем әдебиеттерді жариялады. (Қатысты жобалар – «Хэнгмэн Филмс» және «Хэнгмэн Рекордс».) «Хэнгмэн Букс» Чайлиш, Трейси Эмин, Билл Льюис, Вик Темплер, Джо Коркуэлл, Секстон Минг, Филип Абсолон, Крис Бродерик, Марк Лоу, Нил Спаркс, Луи Фердинанд Селин, Дэн Мельхиор, Дэн Белтон, Алфи Ховард, Саймон Робсон, Стив Принс, Джо Машин, Вольф Ховард және Аманда Коллиер сияқты авторлардың өлең кітаптары мен кітапшаларын басып шығарды. 1982–1987 жылдар аралығында баспаның күнделікті жұмысын Трейси Эмин (кейін Трейси Эмин) атқарды. 1988–1999 жылдары оны Кайра Де Конник (Thee Headcoatees тобының мүшесі) басқарды. 2000 жылдан бері Чайлиштің әйелі Джули Хампер оны қадағалап келеді. 1986 жылдан бастап Чайлиш басқаратын «Хэнгмэн Рекордс» 50-ден астам LP пластинкасын шығарды, олардың ішінде сөздік өнер, тәжірибелік туындылар және панк-рок жанрлары болды. Көптеген жергілікті Medway топтары мен суретшілері алғашқы шығармаларын «Хэнгмэн» арқылы жариялады. «Хэнгмэн Букс» және «Хэнгмэн Рекордс» екеуі де тәуелсіз, коммерциялық емес және сырттан қаржыландыру алмайды.

Трейси Эмин

1980 жылдары Чайлиш суретші Трейси Эминге әсер етті, оны 1982 жылы Сент-Мартин өнер мектебінің сурет бөлімінен қуылғаннан кейін кездестірді. Эмин Медуэй дизайн колледжінде сән студенті болды. Эмин мен Чайлдиш 1987 жылға дейін бірге болды, Эмин оның кішкентай «Hangman Books» баспасы үшін өлең кітаптарын сатты. 1995 жылы ол Карл Фридманның «Minky Manky» көрмесінің каталогында сұхбат берді, ол одан: «Сіздің өміріңізге ең үлкен әсер еткен адам кім деп ойлайсыз?» деп сұрады. Ол былай деп жауап берді:
«Ә, шын мәнінде адам емес. Бұл Мейдстоун өнер колледжіне барып, Билли Чайлдишпен араласып, Медуэй өзенінің жанында тұрған уақыт еді». Эминнің «Мен ұйықтағандардың бәрі 1963–1995» (1995) туындысы алғаш рет осы көрмеде көрсетілді, ал Чайлдиштің аты оның ішінде айқын түрде көрсетілді.

Тұжырымдамалық өнер

Жас шағында Чайлдшиге дадаизм және әсіресе Курт Швиттерстің туындылары зор әсер еткен. Чайлдшидің сол жақ жамбасына Курт Швиттерстің өлеңі татуировкаланған, ал ол Швиттерстің өмірі туралы "The Man with Wheels" ("Дөңгелектердегі адам") деген қысқа фильм түсірді (1980, режиссері – Юджин Доян).