Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Рим отбасы, римдік отбасы
Ancient Roman family
a Roman family
Кальпурния руы – ежелгі Римдегі плебей руы, тарихқа алғаш рет б.з.д. үшінші ғасырында енген. Бұл рудан алғаш консулдыққа ие болған Гай Калпурний Пизо болды, ол б.з.д. 180 жылы осы лауазыққа тағайындалды. Осы уақыттан бастап олардың консулдықтары жиі болды, ал Пизондар отбасы Рим мемлекетіндегі ең танымал отбасылардың біріне айналды. Ру мүшелері б.з.д. 149 жылғы Кальпурний заңы мен б.з.д. 67 жылғы Ацилия Кальпурний заңы сияқты Республиканың екі маңызды заңын қабылдады.
The gens Calpurnia was a plebeian family at ancient Rome, which first appears in history during the third century BC. The first of the gens to obtain the consulship was Gaius Calpurnius Piso in 180 BC, but from this time their consulships were very frequent, and the family of the Pisones became one of the most illustrious in the Roman state. Two important pieces of Republican legislation, the lex Calpurnia of 149 BC and lex Acilia Calpurnia of 67 BC were passed by members of the gens.
Шығу тегі
Калпурнийлер Римнің екінші патшасы Нума Помпилийдің ұлы Кальпустан таратылғандығын мәлімдеді, осыған байланысты осы рудың кейбір монеталарында Нуманың бейнесі бейнеленген.
The Calpurnii claimed descent from Calpus, the son of Numa Pompilius, the second King of Rome, and accordingly the head of Numa is found on some of the coins of this gens.
Преномина
Калпурнийлердің негізгі прееноминалары – Луций, Гай, Марк және Гней болды. Публий Республика дәуірінде Калпурний руының кең таралған аты емес еді, бірақ Калпурний Ланарийлер оны қолданды.
The principal praenomina of the Calpurnii were Lucius, Gaius, Marcus, and Gnaeus. Publius was not a regular name of the Calpurnia gens during the Republic, but was used by the Calpurnii Lanarii.
Салалар мен конгомина
Республика кезінде Калпурнийлердің отбасылық аты Бестия, Бибулус, Флама, Ланариус және Писо болды. Писо – Калпурний әулетінің ең танымал әулетінің аты. Көптеген басқа конгоминалар сияқты, бұл ат та ауыл шаруашылығымен байланысты және астық ұрып немесе диірменде тартуды білдіретін pisere немесе pinsere етістігінен шыққан. Бұл әулет алғаш рет Екінші Пуникалық соғыс кезінде көзге түсіп, сол кезден бастап Рим мемлекетіндегі ең беделді әулеттердің біріне айналды. Империя тұсында да атағын сақтап, бірінші ғасырда императорлық отбасынан кейін екінші орында тұрды. Көптеген Пизон аталған конгоминаны ғана таңбалады, ал басқалары Caesoninus және Frugi агноминаларын да алып жүрді.
The family names of the Calpurnii under the Republic were Bestia, Bibulus, Flamma, Lanarius, and Piso. Piso was the name of the greatest family of the Calpurnia gens. Like many other cognomina, this name is connected with agriculture, and comes from the verb pisere or pinsere, which refers to the pounding or grinding of corn. The family first rose from obscurity during the Second Punic War, and from that time it became one of the most distinguished in the Roman state. It preserved its celebrity under the empire, and during the first century was second to the imperial family alone. Many of the Pisones bore this cognomen alone, but others bore the agnomina Caesoninus and Frugi.
Ертедегі Калпурни
Б.з.д. 258 жылы Бірінші Пуникалық соғысы кезінде әскери трибун Маркус Кальпурний Флама консул Аул Атилий Калатиннің әскеріне көмек көрсету үшін қауіпті миссияны жетекке алды.
Marcus Calpurnius Flamma, one of the military tribunes in 258 BC, during the First Punic War, led a daring mission to relieve the army of the consul Aulus Atilius Calatinus.
Calpurnii Pisones (Калпурний пісонесі)
Гай Калпурний (К. ф.) Пизон, қалалық претор б.з.д. 211 жылы. Гай Калпурний Пизон, б.з.д. 186 жылы претор, б.з.д. 180 жылы консул, Лузитания мен Кельтиберлерді жеңді. Луций Калпурний К. ф. К. н. Писо Кезонин, б.з.д. 148 жылы консул. Гней Калпурний Пизон, б.з.д. 139 жылы консул. Квинт Калпурний Пизон, б.з.д. 135 жылы консул, Нуманцияға қарсы жорыққа аттанды, бірақ қалаға шабуыл жасаудың орнына Паллантия аумағын тонады. Кальпурний Пизон, шамамен б.з.д. 135 жылы претор, Бірінші құл соғысында жеңілді. Калпурний Пизон, шамамен б.з.д. 104 жылы фракийлерге қарсы сәтті соғысты. Луций Калпурний Л. ф. К. н. Писо Кезонин, б.з.д. 112 жылы консул. Б.з.д. 100 жылы квестор болған Луций Калпурний Пизон қару жасаушы болуы мүмкін. Луций Калпурний Л. ф. Л. н. Писо Кезонин, Социалдық соғыс кезінде Римде қару-жарақ өндірді. Луций Калпурний Л. ф. Л. н. Писо Кезонин, б.з.д. 58 жылы консул және Цезарьдің қарындасының күйеуі. Калпурния Л. ф. Л. н., Цезарьдің соңғы әйелі. Луций Калпурний Л. ф. Л. н. Писо Кезонин, б.з.д. 15 жылы консул. Луций Калпурний Л. ф. Л. н. Писо Кезонин, б.з.д. 15 жылы консулдың үлкен ұлы. Луций Калпурний Пизон (Фруги немесе Кезонин), б.з.д. 90 жылы плебстердің трибуны, мүмкін Азиядағы осы есімді стратегпен бірдей, оның қызметі б.з.д. 90 жылға дейін немесе б.з.д. 83 жылға дейін әртүрлі мерзімдерге жатқызылған. Луций Калпурний Л. ф. К. н. Писо Фруги, б.з.д. 133 жылы консул. Луций Калпурний Л. ф. Л. н. Писо Фруги, шамамен б.з.д. 112 жылы Испаниядағы претор, онда шайқаста қаза тапты. Луций Калпурний Л. ф. Л. н. Писо Фруги, б.з.д. 74 жылы претор, әріптесі Веррестің кейбір жоспарларын жолынан тосқауыл қойды. Гай Калпурний Л. ф. Л. н. Писо Фруги, б.з.д. 58 жылы квестор, Цицеронның қызы Туллияға үйленді. Гай Калпурний Пизон, б.з.д. 67 жылы консул. Гней Калпурний Кн. ф. Пизон, Катилиннің заговоршыларының бірі, б.з.д. 65 жылы Испания Цитериорында квестор про-претор. Оны испандық атты әскерлер өлтірді. Марк Пупий Писо Фруги, бастапқыда Калпурнийлердің бірі, Марк Пупий қабылдаған. Гней Калпурний Кн. ф. К. н. Пизон, Помпейдің, кейіннен Брут пен Кассийдің жақтасы; кейіннен кешірілді және б.з.д. 23 жылы консул болды. Гней Калпурний Кн. ф. Кн. н. Пизон, б.з.д. 7 жылы консул, Германикты өлтірді деп айыпталды. Луций Калпурний Кн. ф. Кн. н. Писо "аугур", б.з.д. 1 жылы консул. Луций Калпурний Пизон, 24 жылы Тиберийдің өміріне қарсы сөз байласты деп айыпталды. Луций Калпурний Пизон, 25 жылы Испания Цитериорындағы претор. Луций Калпурний Кн. ф. Кн. н. Пизон, 27 жылы консул. Марк Калпурний Кн. ф. Кн. н. Пизон, б.з.д. 7 жылы консулдың кіші ұлы, әкесімен бірге айыпталды, бірақ Тиберий кешірді. Гай Калпурний Пизон, 41 жылы император Клавдиймен бірге консул, және 65 жылы Неронға қарсы құдаяттың бастамашысы. Луций Калпурний Л. ф. К. н. Пизон, 57 жылы император Неронмен бірге консул. Луций Калпурний Писо Фруги Лициниан, император Галбаның мұрагері атанды және 69 жылы Отонның бұйрығымен өлтірілді. 41 жылы консулдың ұлы Калпурний К. ф. Писо Галериан, Веспасианның жақтасы Гай Лициний Муциан өлтірді. Гай Калпурний Писо Красс Фруги Лициниан, 87 жылы консул. Император Нерваға қарсы сөз байластығы үшін Тарентумға айдалды; Траянға қарсы сөз байластығы үшін тағы да айдалды; Адрианның билігінің басында өлтірілді. Гай Калпурний Пизон, 97 жылы консул. Гай Калпурний Пизон, 111 жылы консул. Луций Калпурний Пизон, 175 жылы консул, Коммодтың тұсында. Пизон "Фруги", үшінші ғасырдың генералы, Historia Augusta-да узурпатор ретінде сипатталған. Пизонның өзі тарихи тұлға болып көрінеді, бірақ оның туралы білетіндердің көпшілігі Historia Augusta-дан алынған, оның есебі айтарлықтай әшекейленген. Бұл дереккөз Пизонға Фруги тегін береді және ол Республиканың Калпурнийлерінің ұрпағы екенін айтады, бірақ бұл автордың ойлап тапқаны болуы мүмкін; егер оған шынымен Фруги есімі берілген болса, бұл есім бұрын Калпурний Пизонмен байланысты болғандықтан, оның біреуі болғандықтан емес. Пизон өзін император деп жариялаған деп ойлау мүмкін емес. 261 жылы оны Валерианның лейтенанттарының бірі Макриан Майор Ахаяның Галиеннің басқаруындағы губернаторы Валенс Салоникпен күресуге жіберді. Пизон өзінің әскерлерін Фессалияда тоқтатты және өзін император деп жариялады, бірақ сол жылы өлтірілді, ал оның көтерілісін Валенс басады.
Gaius Calpurnius (C. f.) Piso, praetor urbanus in 211 BC. Gaius Calpurnius C. f. C. n. Piso, praetor in 186 BC, and consul in 180, triumphed over the Lusitani and Celtiberi. Lucius Calpurnius C. f. C. n. Piso Caesoninus, consul in 148 BC. Gnaeus Calpurnius Piso, consul in 139 BC. Quintus Calpurnius C. f. Piso, consul in 135 BC, sent against Numantia, but instead of attacking the city, plundered the territory of Pallantia. Calpurnius Piso, praetor circa 135, defeated during the First Servile War. Calpurnius Piso, fought successfully against the Thracians circa 104 BC. Lucius Calpurnius L. f. C. n. Piso Caesoninus, consul in 112 BC. Lucius Calpurnius Piso, quaestor circa 100 BC, might be the same person as the armourer. Lucius Calpurnius L. f. L. n. Piso Caesoninus, manufactured arms at Rome during the Social War. Lucius Calpurnius L. f. L. n. Piso Caesoninus, consul in 58 BC, and father in law of Caesar. Calpurnia L. f. L. n., the last wife of Caesar. Lucius Calpurnius L. f. L. n. Piso Caesoninus, consul in 15 BC. Lucius Calpurnius L. f. L. n. Piso Caesoninus, elder son of the consul of 15 BC. Lucius Calpurnius Piso (Frugi or Caesoninus), tribune of the plebs in 90 BC, possibly identical with a strategos of that name in Asia, whose activity has been dated variously from shortly before 90 to as late as 83. Lucius Calpurnius L. f. C. n. Piso Frugi, consul in 133 BC. Lucius Calpurnius L. f. L. n. Piso Frugi, praetor in Hispania Ulterior circa 112 BC, where he died in battle. Lucius Calpurnius L. f. L. n. Piso Frugi, praetor in 74 BC, frustrated some of the schemes of his colleague, Verres. Gaius Calpurnius L. f. L. n. Piso Frugi, quaestor in 58 BC, married Tullia, the daughter of Cicero. Gaius Calpurnius Piso, consul in 67 BC. Gnaeus Calpurnius Cn. f. Piso, one of Catiline's conspirators, quaestor pro praetore in Hispania Citerior in 65 BC. He was murdered by mutinous Spanish horsemen. Marcus Pupius Piso Frugi, originally one of the Calpurnii, adopted by Marcus Pupius. Gnaeus Calpurnius Cn. f. C. n. Piso, a partisan of Pompeius, and subsequently of Brutus and Cassius; subsequently pardoned, and made consul in 23 BC. Gnaeus Calpurnius Cn. f. Cn. n. Piso, consul in 7 BC, accused of murdering Germanicus. Lucius Calpurnius Cn. f. Cn. n. Piso 'augur', consul in 1 BC. Lucius Calpurnius Piso, accused of plotting against the life of Tiberius in AD 24. Lucius Calpurnius Piso, praetor in Hispania Citerior in AD 25. Lucius Calpurnius Cn. f. Cn. n. Piso, consul in AD 27. Marcus Calpurnius Cn. f. Cn. n. Piso, the younger son of the consul of 7 BC, was accused with his father, but pardoned by Tiberius. Gaius Calpurnius Piso, consul in AD 41 with the emperor Claudius, and the instigator of the conspiracy against Nero in AD 65. Lucius Calpurnius L. f. Cn. n. Piso, consul in AD 57 with the emperor Nero. Lucius Calpurnius Piso Frugi Licinianus, named heir by the emperor Galba, and murdered on the orders of Otho in AD 69. Calpurnius C. f. Piso Galerianus, son of the consul of AD 41, was murdered by Gaius Licinius Mucianus, a supporter of Vespasian. Gaius Calpurnius Piso Crassus Frugi Licinianus, consul in AD 87. Exiled to Tarentum for conspiring against the emperor Nerva; exiled again for conspiring against Trajan; murdered early in the reign of Hadrian. Gaius Calpurnius Piso, consul suffectus in AD 97. Gaius Calpurnius Piso, consul in AD 111. Lucius Calpurnius Piso, consul in AD 175, during the reign of Commodus. Piso "Frugi", a third century general, described as an usurper by the Historia Augusta. Piso himself seems to be a historical figure, but most of what is known of him comes from the Historia Augusta, the account of which is considerably embellished. The source attributes to Piso the surname Frugi and claims he was descended from the Calpurnii of the Republic, but this is probably an invention of the author; if indeed the name Frugi was bestowed on him, it might be because that name had previously been associated with the Calpurnii Pisones, rather than because he was one of them. It is unlikely that Piso ever proclaimed himself emperor. In AD 261 he was sent by Macrianus Major, one of Valerian's lieutenants, to deal with Valens Thessalonicus, the governor of Achaia under Gallienus. Piso halted his troops in Thessaly, and proclaimed himself emperor, but he was slain the same year, and his revolt put down by Valens.
Калпурни Ланари
Публий Кальпурний, б.з.д. 133 жылы триумвир монеталист болған, Ланарийдің әкесі болуы мүмкін, себебі Публий есімі осы рудың басқа тармақтарында кездеспейді. Калпурний (П. ф.) Ланарий, б.з.д. 81 жылы Серторийға қарсы соғыс кезінде офицер болған, ол Пиреней тауларында Серторийдің легаты Люций Юлий Салинаторды жеңіп, өлтірді. Ол кімнің басшылығымен қызмет еткені белгісіз; ол бастапқыда Серторийдің жақтасы болғандықтан, Салинатормен болған шайқасы сатқындық әрекеті болуы мүмкін. Публий Кальпурний (П. ф.) Ланарий, Клавдий Центумальдан үй сатып алған. Ол Серторийға қарсы соғысқан адам болуы мүмкін.
Publius Calpurnius, triumvir monetalis in 133 BC, was perhaps the father of Lanarius, since the name Publius appears in no other branch of the gens. Calpurnius (P. f.) Lanarius, an officer during the war against Sertorius in 81 BC, he defeated and killed Sertorius' legate, Lucius Julius Salinator, in the Pyrenees. Under whom he served is unclear; he may have initially been a partisan of Sertorius, making his battle against Salinator an act of betrayal. Publius Calpurnius (P. f.) Lanarius, the purchaser of a house from a certain Claudius Centumalus. He might be the same man who fought against Sertorius.
Calpurnii Bestiae (Қара шаяндар)
Люций Калпурний Бестия, б.з.д. 111 жылы консул болған, Югурт соғысын бастады, бірақ үлкен сома ақша төлеу арқылы бейбітшілікке келісуге мәжбүр болды. Ол немесе оның ұлы б.з.д. 90 жылы Вариан заңы бойынша жер аударылды. Люций Калпурний Л. ф. Бестия, б.з.д. 111 жылы консул болған Люций Калпурний Бестияның ұлы. Бәлкім, ол б.з.д. 90 жылы lex Varia бойынша қудалау қаупінен жер аударып кеткен Бестия болған шығар. Кальпурния Л. ф., Публий Антистийдің әйелі және Помпейдің анасы. Күйеуі өлтірілгеннен кейін, ол өзін кеудесіне пышақтап өлтірді. 62 жылы Катилинаны қолдаған Люций Калпурний Бестия, құпия жоспардың сәтсіз аяқталуынан кейін плебстің трибуны болды. Ол консулдық лауазымындағы Цицеронның әрекеттерін сынады. 57 жылы эдил болған Луций Калпурний Бестия преторлыққа кандидат болды. Келесі жылы Цицерон оны сайлау парасы бойынша айыптағанда сәтті қорғады. Кейін ол жер аударылды, бірақ мәртебесін қайтарып алып, Марк Антонийдің жақтасы болды. Луций Семпроний Л. ф. Л. н. Атратин, б.з.д. 34 жылы консул болған, Калпурний Бестияның заңды емес ұлы еді. Оның әкесі, б.з.д. 57 жылы эдил болған Луций Калпурний Бестия болған болуы мүмкін. Оның анасы Семпрония болған деуге болады. Марк Калпурний К. ф. Бибул, б.з.д. 59 жылы консул болған, Цезарьдің қарсыласы және Азамат соғысы кезінде Помпейдің жақтасы болды. Марк Калпурний М. ф. К. н. Бибул, консул Марк Калпурний Бибулустың үлкен ұлы, б.з.д. 50 жылы Мысырда Аулус Габинийдің әскерлерімен өлтірілді. Маркус Валериус Мессалла Корвинустың бірінші әйелі.
Lucius Calpurnius Bestia, consul in 111 BC, prosecuted the Jugurthine War, at first with much vigor, but through the payment of a substantial sum of money he was induced to conclude a peace. He or his son was exiled under the Varian law in 90 BC. Lucius Calpurnius L. f. Bestia, son of the Lucius Calpurnius Bestia who was consul in 111 BC. He may have been the Bestia who went into exile when threatened with prosecution under the lex Varia in 90 BC. Calpurnia L. f., the wife of Publius Antistius, and mother in law of Pompey. Upon her husband's murder, she stabbed herself in the chest. Lucius Calpurnius Bestia, a supporter of Catilina, became tribune of the plebs in 62 BC, following the failure of the conspiracy. He attacked Cicero for his actions as consul. Lucius Calpurnius Bestia, aedile in 57 BC, was a candidate for the praetorship. The following year, Cicero successfully defended him on a charge of electoral bribery. He later went into exile, but regained his status and became a follower of Mark Antony. Lucius Sempronius L. f. L. n. Atratinus, consul in 34 BC, was the natural son of a Calpurnius Bestia. His father was probably the Lucius Calpurnius Bestia who was aedile in 57 BC. His mother may have been a Sempronia. Marcus Calpurnius C. f. Bibulus, consul in 59 BC, was an opponent of Caesar, and a partisan of Pompeius during the Civil War. Marcus Calpurnius M. f. C. n. Bibulus, eldest son of the consul Marcus Calpurnius Bibulus, was killed in Egypt in 50 BC by the soldiers of Aulus Gabinius. and first wife of Marcus Valerius Messalla Corvinus
Басқалар
Луций Калпурний, б.з.д. 198 жылы Сиционда ахайлықтарға елші ретінде жіберілді. Б.з.д. 90 жылы преториан сенаторы болған Калпурний, б.з.д. 133 жылы monetalis болған Публиймен бірдей болуы мүмкін. Б.з. 14 жылы Тиберий билікке келген кезде Германиядағы бірінші легионның штандарт ұстаушысы болған Калпурний, Германның әскерлерінің сенат елшісі Мунаций Планкты өлтіруіне жол бермеді. Гай Калпурний Авиола, б.з. 24 жылы консул, мүмкін Пизондардың бірі. Кальпурний Сальвиан, б.з. 25 жылы Секст Мариусқа айып тақты, бірақ Тиберий оны сөгіп, сенат тарапынан қуғынға ұшыратты. Калпурния, император Клавдийдің сүйікті әйелі, Нарцисс оны Мессалина мен Гай Силийдің үйленуі туралы императорға хабарлау үшін жіберді. Калпурния, жоғары мәртебелі әйел, Клавдийдің әйелі Агриппинаның қызғанышынан қуылды, бірақ Агриппина өлтірілгеннен кейін б.з. 60 жылы Нерон оны қайта шақырды. Калпурний Фабатус, Нерон тұсында түрлі қылмыстар жасады деп айыпталған эквестр; ол Плиний Кішінің үшінші әйелі Калпурнияның әкесі. Калпурния – Плинийдің үшінші әйелі. Император Ғалбаның Ғалатия мен Памфилияның губернаторы етіп тағайындаған Калпурний Аспрен, жалған Неронның жақтастарын жалған Неронды өлтіруге итермеледі. Марк Калпурний [ ]ик, б.з. 96 жылы консул. Кальпурний Флакк, Адриан заманындағы ритор. Марк Калпурний Руф, б.з. 144 жылы консул болған Лонгустың әкесі. Секст Кальпурний Агрикола, б.з. 154 жылы консул, содан кейін Германияның Жоғарғы және Британияның губернаторы. Б.з. 160 жылдардың соңында Дакияда императорлық легат және Төменгі Мозияның губернаторы болды. Гай Кальпурний Руфин, үшінші ғасырдағы сенатор, қазіргі Вила-Реал қаласында орналасқан Серапис және басқа да жер асты құдайларына арналған Паноия ғибадатханасын салған. Тит Калпурний Сикул, үшінші ғасырдың соңғы жартысында өмір сүрген ақын. Калпурний, төртінші ғасырдағы христиан дьяконы және әулие Патриктің әкесі.
Lucius Calpurnius, sent as ambassador to the Achaians at Sicyon in 198 BC. Calpurnius, a praetorian senator around 90 BC, may be identical with Publius, the monetalis in 133. Calpurnius, standard bearer of the first legion in Germania at the accession of Tiberius in AD 14, he prevented the soldiers of Germanicus from murdering Munatius Plancus, the envoy of the senate. Gaius Calpurnius Aviola, consul in AD 24, perhaps one of the Pisones. Calpurnius Salvianus, accused Sextus Marius in AD 25, but was rebuked by Tiberius and banished by the senate. Calpurnia, a favorite concubine of the emperor Claudius, despatched by Narcissus to inform the emperor of the marriage of Messalina and Gaius Silius. Calpurnia, a woman of high rank, exiled due to the jealousy of Agrippina, the wife of Claudius, but recalled by Nero in AD 60, after Agrippina's murder. Calpurnius Fabatus, an eques accused of various crimes during the reign of Nero; he was grandfather of Calpurnia, the third wife of Pliny the Younger. Calpurnia, the third wife of Pliny the Younger. Calpurnius Asprenas, appointed governor of Galatia and Pamphylia by the emperor Galba, induced the partisans of the false Nero to put the usurper to death. Marcus Calpurnius [ ]icus, consul suffectus in AD 96. Calpurnius Flaccus, a rhetorician in the time of Hadrian. Marcus Calpurnius Rufus, the father of Longus, the consul of 144. Sextus Calpurnius Agricola, consul suffectus in AD 154, and subsequently governor of Germania Superior and Britain. In the late 160s, he was imperial legate in Dacia, and governor of Lower Moesia. Gaius Calpurnius Rufinus, a third century senator who constructed the Sanctuary of Panoias, dedicated to Serapis and other divinities of the underworld, now in Vila Real, Portugal. Titus Calpurnius Siculus, a poet, who probably flourished in the latter half of the third century. Calpurnius, a fourth century Christian deacon, and the father of St. Patrick.