Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Флориданың және оған жақын сулардың тарихы
History of waters in and adjacent to Florida
Флориданың теңіз тарихы – Мексика шығанағы, Флорида бұғазы және Атлант мұхитымен қоршалған АҚШ штаты Флоридаға қатысты маңызды өткен оқиғаларды, кемелер қатынасы, кеме апаттары, сондай-ақ Флорида түбегінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және дамуына көмектесу үшін салынған әскери орналасқан жерлер мен маяктарды сипаттайды. Ұзақ және жазық түбек Флориданың теңіз тарихы ұзақ және бай. Флориданың мөлшері мен пішіні, сондай-ақ рифтер, саяздықтар, су тереңдігі, ағыстар, өзендер мен шығанақтардың орналасуы және ауа райы сияқты табиғи ерекшеліктері адамдардың қайда тұрғанына және кемелердің қайда құлағанына әсер етті. Флоридада елдегі ең жақсы табиғи портер бар, нәтижесінде штат халықаралық теңіз жолдарының тоғысына айналды. Адамдар Флоридада кем дегенде он екі мың жыл, мүмкін одан да көп уақыттан бері тұрып келеді. Ежелгі тұрғындар өз үйлерін бүгінгі күйінде тани алмас еді, өйткені теңіз деңгейі жиырмадан елу қазға дейін көтерілген және Флорида түбегінің жартысына жуығын жауып тастаған. Көптеген адамдар бұлақтар мен шұңқырлардың жанында, өзендер бойында және қазіргі Тимукуан экологиялық және тарихи қорығы сияқты жағалауларда тұрды, олар тамақтанудың маңызды бөлігі ретінде тұщы және тұзды судағы балықтар мен моллюскаларға сүйенді. Олардың алғашқы қоныстарындағы археологиялық қалдықтары қазір су астында, өзендер мен бұлақтардың түбінде және континенттік шельфте жатыр. Кем дегенде алты мың жыл бұрын Флориданың жергілікті халқы каноэмен су жолдары мен жағалауларын кезіп, тайпалар арасындағы байланыс пен сауданы жеңілдетті. Флориданың 200-ден астам жерінен 300-ге жуық ежелгі каноэ табылды.
The maritime history of Florida describes significant past events relating to the U. S. state of Florida in areas concerning shipping, shipwrecks, and military installations and lighthouses constructed to protect or aid navigation and development of the Florida peninsula. A long and flat peninsula surrounded by the Gulf of Mexico, the Florida Straits and the Atlantic Ocean, Florida has a long and rich maritime history. The size and shape of Florida, along with its natural features like reefs, shoals, water depth, currents, locations of rivers and inlets and the weather, have affected where people lived and where vessels wrecked. Florida has some of the best natural harbors in the country, resulting in the state becoming an international maritime crossroads. Humans have inhabited Florida for at least twelve thousand years, and perhaps more. The earliest inhabitants would not recognize their home today, because the sea level is twenty to fifty fathoms higher and has covered nearly half of the Florida peninsula. Many people lived near springs and sinkholes and along rivers and near the coasts in areas like present day Timucuan Ecological and Historic Preserve, relying on fresh and saltwater fish and shellfish as important parts of their diet. The archeological remains at some of the earliest places they lived now are underwater and on the bottom of rivers and springs and offshore on the continental shelf. From at least six thousand years ago, the native people of Florida traveled the waterways and coasts by canoe, facilitating communication and trade among the tribes. About three hundred prehistoric canoes have been found in more than two hundred sites in Florida.
17 және 18 ғасырлар
Жылдар бойы Флорида жағалауында көптеген испандық кемелер жоғалып кетті, ең ірі апаттар 1622, 1715 және 1733 жылдардағы флоттарда тіркелді. 1622 жылы Флоридаға кірген кезде, сегіз кеме дауылда жоғалып кетті. 20-шы ғасырда бірнеше жоғалған кеменің қалдықтары табылды, соның ішінде 1622 жылғы флоттан «Нюэстра Сеньора де Аточа», 1715 жылғы флоттан «Урка де Лима» және 1733 жылғы флоттан «Сан-Педро». 1715 жылы испандық 11 галеон 1715 жылғы дауылда Себастьян шығанағы мен Форт-Пирс арасындағы жасық рифтерге шағылысып, жаратылды. Дауылда жеті жүзден астам адам, соның ішінде испан командирі қаза тапты. Себастьян шығанағының оңтүстік жағындағы «Макларти қазынасы» мұражайы осы апаттың тарихын терең зерттейді. Жоғалған 11 кеме испандық флоттың құрамына кірді. Кей-Уэсттегі Мел Фишер теңіз мұражайында 1622 жылы жоғалған «Нюэстра Сеньора де Аточа» және «Санта-Маргаритадан» қазыналар мен басқа да жәдігерлер қойылған. 17-ші және 18-ші ғасырларда испандықтар, француздықтар және ағылшындар Флоридадағы аумақ және дін үшін күресті жалғастырды. Британдықтар Джорджия мен Оңтүстік Каролинада оңтүстіске қарай жылжуға тырысты, ал француздықтар Миссисипи өзені аңғарынан шығысқа қарай Мексика шығанағының жағалауымен жылжыды. Испандықтар Сент-Огастинге қорғау үшін «Кастильо де Сан-Маркосқа» ғана емес, сонымен қатар 1740 жылы оңтүстіктен қосымша қорғау үшін «Матанзас» фортын салуды бастады. Испания мен Ұлыбритания арасындағы «Дженкинс құлағының соғысы» (1739-1748) кезінде Корольдік флот Кариб теңізі мен Солтүстік Америка жағалауын күзетті. Осы кезеңде жоғалған кемелердің бірі – «Кейзек» кемесі, оның қираған жері Бискейн ұлттық паркінің шегінде орналасқан және Ұлттық парктің қызметкерлері мен Флорида мемлекеттік университеті оны жан-жақты зерттеді. 1763 жылы Париж шарты бойынша Испания Флориданы Ұлыбританияға берді, ал оның орнына Ұлыбритания жеті жылдық соғыста (1756-1763) басып алған Гавананы (Куба) берді. Сол жылы британдықтар Пенсакола шығанағына кіреберіс жағасында форт салған. Соғыс аяқталғаннан кейін Сент-Огастин тұрғындарының көп бөлігі Кубаға көшіп кетті. Испания 1781 жылы Пенсаколаны басып алды және 1783 жылы Флориданың қалған бөлігін қайта алды, осы кезде Ұлыбритания Флориданы Багам және Гибралтар аралдары үшін Испанияға қайтарды. 1797 жылға таяу Испания Пенсакола шығанағында бұрынғы британдық форттың жанында екі форт салған. Бұл форттардың физикалық қалдықтарының көп бөлігі сақталмаған, бірақ қалғандары Gulf Islands National Seashore-де сақталған. Ұлыбританияның Флориданы бақылауында ұстауы қысқа болғанымен, оның экономика мен қоныстануға әсері зор болды. Британ халқының саны артып, құлдар әкелінгенде, колониялық плантациялар мен басқа да өнеркәсіптер өсіп, гүлденді, өнімдерін басқа британдық колонияларға экспорттап, испандық Луизианамен және Мексикамен заңсыз сауда жасады. Бұл жерді зерттеушілердің ландшафты картаға түсіруі, жерлерді беруі, алғашқы жолдың салынуы және өзендер мен жағалаулар бойынша кемелердің жүйелі қатынасының енгізілуінің нәтижесінде мүмкін болды. Бұл экономикалық өркендеу және теңіз саудасы Ұлыбритания Флориданы Испанияға қайтарғаннан кейін де жалғасты, көршілес Мексика шығанағы мен Шығыс жағалауына, Солтүстік-Шығысқа және тіпті Еуропаға экспортталды. Флориданың екінші испан кезеңінде, халық ауыз әңгімелерінде Мексика шығанағындағы кемелерді Шарлотта-Харбордағы «патшалық» базасынан пират Хосе Гаспар (Гаспарилла деп те атайды) қиратқаны айтылады. Гаспар Флориданың шығанақ жағалауында белгілі тұлға және Тампаның жыл сайынғы Гаспарилла пираттық фестивалінде тойланады, бірақ оның өмір сүргеніне ешқандай архивтік немесе физикалық дәлел жоқ.
Over the years, many Spanish ships were lost off the Florida coast with the greatest disasters suffered by the fleets of 1622, 1715 and 1733. In 1622, eight ships were lost in a hurricane as they entered the Florida straits. During the 20th century, the remains of a number of lost ships have been found, including Nuestra Señora de Atocha from the 1622 fleet, Urca de Lima from the 1715 fleet and San Pedro from the 1733 fleet. Eleven Spanish galleons were lost in the hurricane of 1715, wrecking on the shallow reefs between Sebastian Inlet and Fort Pierce. More than seven hundred men perished in the storm, including the Spanish Commander. The McLarty Treasure Museum at the southern end of Sebastian Inlet State Recreation Area takes an in depth look at the history surrounding this disaster. The 11 lost ships were part of the Spanish Plate Fleet. The Mel Fisher Maritime Heritage Society Museum in Key West has displays of treasure and other artifacts from Nuestra Señora de Atocha and Santa Margarita, which was lost in 1622. During the 17th and 18th centuries, the Spanish, French and English continued to fight over territory and religion in Florida. The British in Georgia and South Carolina attempted to push southward and the French moved eastward along the Gulf Coast from the Mississippi River valley. The Spanish relied not only on Castillo de San Marcos to protect St. Augustine, but began construction of Fort Matanzas in 1740 for additional protection from the south. During the War of Jenkins' Ear (1739 through 1748) between Spain and Great Britain, the Royal Navy patrolled the Caribbean and the North American coastline. One ship that was lost during this time was , the wreck of which is located within the boundaries of Biscayne National Park and which has been extensively studied by the National Park Service and Florida State University. In 1763, under the Treaty of Paris, Spain gave Britain control of Florida in exchange for Havana, Cuba, which the British had captured during the Seven Years' War (1756 through 1763). That same year, the British built a fort overlooking the entrance to Pensacola Bay. Almost the entire population of St. Augustine moved to Cuba at the end of the war. Spain captured Pensacola in 1781 and regained control of the rest of Florida in 1783, when Britain gave Florida to Spain in exchange for the Bahamas and Gibraltar. Around 1797, Spain built two forts at Pensacola Bay in the vicinity of the earlier British fort. Little physical evidence of these forts remains but what does remain is preserved at Gulf Islands National Seashore. Although Britain's control of Florida was brief, its effect on the economy and settlement was substantial. As the British population increased and slaves were brought in, colonial plantations and other industries sprouted and flourished, exporting their products to other British colonies and trading illegally with Spanish Louisiana and Mexico. This was made possible because surveyors mapped the landscape, land grants were given out, the first road was built and a packet system of shipping by rivers and along the coasts was introduced. This economic prosperity and maritime trade continued after Britain ceded Florida to Spain, with exports to neighboring Gulf Coast and Eastern seaboard areas, the Northeast and as far away as Europe. It was during Florida's second Spanish period that folklore claims that shipping in the Gulf of Mexico was ravaged by the pirate José Gaspar (also known as Gasparilla) from his "regal" base in Charlotte Harbor. Though Gaspar is a well known figure along Florida's Gulf coast and is celebrated at Tampa's annual Gasparilla Pirate Festival, there is no archival or physical evidence that he ever existed.